Бірінші дүниежүзілік соғыстағы және кейінгі әуе шайқастарында қолданылған "Луфбери" тактикасы

Кіріспе

Lufbery шеңбері немесе Lufbery дөңгелегі, сондай-ақ Lufberry немесе Luffberry деп те жазылады, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде алғаш рет қолданылған қорғаныс әуе шайқасы тактикасы. Атауы Лафайет эскадрильясының басты ұрысшы ұшқышы Рауль Луфбери есімінен шыққанмен, ол бұл тактиканы ойлап тапқан жоқ; оған осы атау қалай берілгені белгісіз, бірақ ол АҚШ-қа келген жаңа ұшқыштарға оны үйрету арқылы танымал етуі мүмкін. Америкалық емес дереккөздерде бұл көбінесе жай ғана "қорғаныс шеңбері" деп аталады.

Тарих

Lufbery тактикасын алғаш рет 1916/17 жылдары F.E.2b ұшақтарының құрамында қолданған, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында ол кемшіліктері бар және ескірген деп есептелді. Жылдам ұшақтардың көлденең шабуылдарына қарсы тиімді болғанымен, жоғарыдан құлаумен жасалған шабуылдарға өте осал болды, бұл мақсаттарды баяу және болжамды траекториямен ұсынып берді. Бірінші дүниежүзілік соғыста ұшақтардың өнімділігі мен қару-жарағы жақсарған сайын, олар тік және жоғары жылдамдықты шабуылдар жасауға қабілетті болды. Lufbery қорғаушыларды үлкен қауіпке тікелей ұшыратты. Екінші дүниежүзілік соғыста Lufbery әлі де көптеген елдерде қолданылды, көбінесе нашар дайындықтан өткен ұшқыштар мен кем дамыған әуе күштері үшін соңғы шара ретінде, мысалы, жапондық камикадзе ұшқыштары. Жылдамдаған одақтас ұшақтарының арқасында, маневрге қабілетті Zero да қарсыластарын айналымға түсіру үшін осы тактиканы қолданды, онда Zero жеңіске жете алатын. Бұл тактиканы Германияның Messerschmitt Bf 110 истребительдері, артқа қарай атуға арналған құрылғысы бар, және Ұлыбританияның Boulton Paul Defiant истребительдері, жоғарғы орналасқан құрылғыларымен, Британия шайқасында қолданды. Неміс истребительдерінің шабуылдарына қарсы тұру үшін одақтас ұшқыштар "Lufbery шеңберін" (әр ұшақтың құйрығын артындағы достық ұшақ жауып тұрды) ұшты. Тактика тиімді және қауіпті болды, себебі осы құрылымға шабуыл жасаған ұшқыш қарсылас ұшқыштардың нысанында қалып қоюы мүмкін. Мұндай шеңберлерге қарсы шара ретінде Ханс Йоахим Марсель жиі жоғары жылдамдықпен осы қорғаныс құрылымдарының ортасына, жоғарыдан немесе төменнен құлаумен түсіп, тар айналым жасап, жау ұшағын жою үшін екі секундтық бұрылыспен оқ атты. Марсельдің жетістіктері 1942 жылдың басында айқын болды. Ол 8 ақпан күні 37-40-шы жеңісін, ал төрт күннен кейін 41-44-ші жеңісін алды, бұл оған сол айда 46 жеңісі үшін Темір крестің рыцарь крестін сыйлады. Советтік Іл-2 шабуыл ұшақтары Шығыс майданында Lufbery шеңберін қолданды. Лундстром, Пёрл-Харбордан Мидуэй шайқасына дейінгі Тынық мұхитындағы АҚШ авианосецтерінің операциялық тарихын баяндап, сол кездегі ұрыс тактикасын кеңінен талқылайды. Коралл теңізіндегі шайқаста Лексингтонды жапондық шомылу бомбалаушыларынан қорғайтын АҚШ Grumman F4F Wildcats A6M Zero шабуылға ұшыраған кезде Lufbery шеңберін қабылдады. Lufbery қазіргі заманғы ұшақтарды зымырандар мен бақылаусыз оқ атуларға ұшыратуы мүмкін болғанымен, Вьетнам соғысындағы АҚШ ұшқыштары Солтүстік Вьетнамның МиГ-17 ұшақтарын F-4 Phantom истребительдеріне жем ретінде пайдаланғанын анықтады, себебі МиГ-тердің тар айналымдары зымырандарды қолдануға мүмкіндік бермеді.

Perhaps the earliest use of the Lufbery was by formations of F. E.2b aircraft in 1916/17 when in combat with superior German fighters but by the end of World War I it was already considered flawed and obsolete. While generally effective against horizontal attacks by faster aircraft, it was very vulnerable to attacks from fighters diving from above, providing targets on a slow, predictable course. As the performance and armament of fighter aircraft improved during the First World War, they became capable of high speed hit and run attacks in the vertical. A Lufbery put the defenders at a gross disadvantage. In World War II the Lufbery was still used by many countries, generally as a last resort measure for poorly trained pilots of less advanced air forces – for instance, Japanese kamikaze pilots. Faster allied aircraft resulted in the more maneuverable Zero also resorting to the tactic to lure opponents into a turning contest in which the Zero could prevail. This tactic was also used by German Messerschmitt Bf 110 fighters, which had a rearwards firing dorsal gun position, and British Boulton Paul Defiant fighters, with dorsal turrets, during the Battle of Britain. To counter German fighter attacks, the Allied pilots flew "Lufbery circles" (in which each aircraft's tail was covered by the friendly aircraft behind). The tactic was effective and dangerous as a pilot attacking this formation could find himself constantly in the sights of the opposing pilots. As a counter measure to such circles, Hans Joachim Marseille often dived at high speed into the middle of these defensive formations from either above or below, executing a tight turn and firing a two second deflection shot to destroy an enemy aircraft. The successes Marseille had become readily apparent in early 1942. He claimed his 37–40th victories on 8 February 1942 and 41–44th victories four days later which earned him the Knight's Cross of the Iron Cross that same month for 46 victories. Soviet Il 2 ground attack aircraft used the Lufbery circle on the Eastern Front. Lundstrom, in chronicling the operational history of US carrier based activities in the Pacific from Pearl Harbor through the Battle of Midway, provides an extensive discussion of fighter tactics of the time. In the Battle of the Coral Sea, US Grumman F4F Wildcats defending the Lexington against Japanese dive bombers adopted a Lufbery Circle when attacked by A6M Zeros. Although the Lufbery would seem to expose modern aircraft to missiles and unchecked gunnery passes, US pilots in the Vietnam War found North Vietnamese MiG 17 fighters using it as bait for faster F 4 Phantom fighters that did not have guns and could not use their missiles because of tight turns made by the MiGs.

Терминнің басқа қолданылуы

Көптеген Екінші дүниежүзілік соғыс әдебиеттерінде, "Lufbery Circle" ұшақтардың арасындағы кез келген айналмалы шайқасты білдіреді, яғни, әуе шайқасы тактикасында дұрысырақ "Бұрылыс шайқасы" деп аталады. Қазіргі заманғы әуе шайқасы тактикасы туралы пікірталастарда "Луфбери" екі истребительдің арасында ешқайсысы басымдыққа ие болмай, ұзаққа созылған көлденең шайқасқа жатады. Бұл көбінесе екі истребитель де төмен биіктікке түсіп, тік маневр жасау үшін жеткіліксіз энергияға ие болған кезде болады, бұл шайқасты көлденең жазықтықта шектейді. Мұндай шайқаста бір истребительдің айналу жылдамдығы айтарлықтай жоғары болмайды және осылайша соңынан қуудың аяқталмайтын цикліне түсіп қалады. Мұндай шайқас "Луфбериге" айналып бітуі мүмкін немесе "Luffed out" деп айтылады; бұл әдетте жағымсыз жағдай, себебі ешбір истребитель шайқасты аяқтап немесе қалған истребительдің шабуылына ұшырамастан қашып кете алмайды.