Исламдағы әлемнің уақытшалығы

Кіріспе

Исламдағы уақытша әлем

Исламда ДҮНИЯ (دُنْيا) уақытша әлемді, оның жердегі мәселелерін және иеліктерін білдіреді. Құранда «дүния» сөзі көбінесе «өмір» сөзімен бірге қолданылады, бұл осы дүниедегі өмірдің уақытша және құндылығын, «ахират» деп аталатын мәңгілік өмірге қарастырады. Құранға сәйкес, адамдар мен басқа да қауымдардың жер бетіндегі уақыты шектеулі, содан кейін олар ахиратқа көшеді. Шындығында, Құранда барлық нәрсенің уақытша екені және соңында жойылатыны айтылады. Сондықтан, Аллаға жақындау – өмірдің басты мақсаты, себебі тек Алланың мәні мен өзі ғана мәңгілік. Пайғамбардың хадистері де Құранның осы ойын қайталайды, қазіргі дүниеден гөрі ахираттың маңыздылығын баса көрсетеді.

Этимология

"Дуния" – араб тіліндегі сөз, "төменгі немесе ең төменгі", немесе "жақын немесе ең жақын" деген мағынаны білдіреді, бұл "төменгі әлемге, осы төмендегі әлемге" сілтеме ретінде түсініледі. "Дуния" термині қазіргі әлемді "Ақырет өмірімен салыстырғанда, адам өміріне жақын болғандықтан" атау үшін қолданылады. Құранда ол көбінесе "өмір" сөзімен бірге осы дүниеге сілтеме жасау үшін қолданылады, ал екіншісі – ахират.

Құранда

"Әл-дүнья" сөзі Құранда 115 рет кездеседі және ол осы дүниеге де, адамның жер бетіндегі өмір сүру ұзақтығына да қатысты. Құранда баса көрсетілгендей, осы дүниелік өмір – тек өткінші нәрсе. Құранға сәйкес, адамдар мен басқа да қауымдар жер бетінде белгілі бір уақыт аралығында өмір сүреді. Бұл кезең тек Аллаға ғана белгілі және ол "ажал мусамма" деп аталады. "Ол – сендерді топырақтан жаратқан, содан кейін (өмірлеріңнің) бір мерзімін белгілеген, әрі белгілі бір мерзімін Өзіне ғана білген" (6:2). "Әрбір халықтың өз мерзімі бар, олар өз мерзімдері жеткенде бір сәтке де кешіктіре алмайды, әрі алға жылжыта алмайды" (10:49). Әлемді адамдардың ақыретке дайындалатын орны ретінде қарастырғанмен, ол өз алдына қанағат пен пайда әкелуі мүмкін. Мүміндерге осы дүниеде де, ақыретте де жақсылық сұрауға кеңес беріледі, былай делінген: "Бізге осы дүниеде де, ақыретте де жақсылық нәсіп ет!" (7:156). Алайда Құран ақыреттің сыйларын осы дүниенің ләззаттарынан жоғары қоюға шақырады. Ол осы дүниенің тартымдылығы мен ләззатына алданып, Алланы және Оның уәделерін ұмытуға себеп болатын нәрселерден сақтайды. Ақыретте сый іздегендерге олардың еңбегі артады, ал тек осы дүниеге ғана ден қойғандар ақыреттің нығметтерінен үлес алмайды (42:20). 42-сүренің 20-аятында Құран былай дейді: "Кім ақыретте еңбек еткісі келсе, біз оның еңбегін арттырамыз. Ал кім осы дүниеде ғана еңбек еткісі келсе, оған соның бір бөлігін береміз, бірақ ол ақыретте ешқандай үлес алмайды" (42:20). Осылайша, Құранда түпкі шындық пен мәнділік Аллаға жақын болуда, ал осы дүниенің ләззаты мен әшекейлері ақыретте күтіп тұрған нәрсемен салыстырғанда мардымсыз. Сол сияқты, 6:29 аятында кейбір адамдардың ақырет мүмкін емес деп жоққа шығаратын нанымы айтылады: "Біздің тек осы дүниеде ғана өміріміз бар, біз қайта тірілмейміз". Егер олар ақыреттің шындығын көрсе, қаншалықты қателескендерін түсінетін еді. 28-сүренің 88-аятында Құран: "Барлық нәрсе жойылады, тек Оның (Алланың) Жүзі ғана мәңгілік" дейді. Бұл хабар 55:26-27 аяттарында қайталанады: "Жер бетіндегілердің бәрі де жойылады. Тек салтанатты және кеңшілік иесі Раббыңның Жүзі ғана мәңгілік қалады". "The Study Quran" кітабында бұл аяттар "көпшілік үшін жерді, жер бетін немесе жалпы осы дүниені білдіреді, яғни жаратылыстың бәрі ақырында жоғалады", тек Алланың Заты мен мәнісі ғана мәңгілік болады деп түсіндіріледі.

The term "Al dunyā" appears in the Quran 115 times and refers to both the temporal world and the duration of one's life on earth. The Quran emphasizes the temporary and fleeting nature of the life of this world compared to the eternal life of the next world. According to the Qur'an, human beings and other communities are on earth for a specific time period before they enter the afterlife. This period is known only to God and is referred to as "ajal musamma". "He it is who has created you out of clay, and then decreed a term [for you] – a term known [only] to Him . ." (6.2). "For all people a term has been set: when the end of their term approaches, they can neither delay it by a single moment, nor hasten it" (10.49). While the world is primarily seen as a place where humans prepare for the afterlife, it can also bring fulfillment and be rewarding in its own right. Believers are advised to ask for goodness in both this world and the afterlife, as stated in 7:156: "And ordain for us what is good in this world (dunya) as well as in the life to come (akhirah)." However, the Qur'an warns against prioritizing the pleasures of this world over the rewards of the afterlife. It cautions against being deluded and distracted by the attractions and pleasures of this world, which can lead to forgetfulness of God and His promises. Those who seek rewards in the afterlife will receive an increase in their harvest, while those who focus solely on the world will have no share in the blessings of the afterlife.(42.20). In Surah 42, verse 20, the Quran says: "To the one who desires a harvest in the life to come (akhirah), We shall grant an increase in his harvest; whereas to the one who desires [but] a harvest in this world (dunya), We [may] give something thereof – [but] he will have no share in [the blessings of] the life to come (akhirah)" (42.20). Thus, in the Quran, the ultimate truth and reality lie in the closeness to God, and the enjoyment and adornment of this world is only a little thing compared to what awaits in the next world. In the same vein, Quran 6:29 highlights the belief of some people who deny the possibility of an afterlife, saying "There is only the life of this world—we shall not be raised up." The verse suggests that if these people could see the reality of the afterlife, they would understand how wrong they were. In Surah 28 verse 88, the Quran tells that "All things perish, save His (God's) Face". The same message is repeated several times as in 55:26 27: "All that is upon it passes away. And there remains the Face of thy Lord, Possessed of Majesty and Bounty." According to The Study Quran, these verses are "taken by most as a reference to the earth, the face of the earth, or this world in general, thus indicating that all of creation will eventually 'pass away'", only God's Being and Essence remains.

Пайғамбарлық дәстүр бойынша

Пайғамбарлық дәстүрге сәйкес, "Бұл дүние - ахиреттің егістігі", яғни адамның осы өмірдегі амалдары ахиреттегі жанын әсер етеді. Тағы бір хадисте Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) былай дегені жеткізіледі: "Дүниеде ең мол өмір сүрген адам болса да, егер тозаққа түссе, Қиямет күні Алланың алдына келтіріліп, бір сәт тозаққа мақұлданады. Сосын Алла одан: «Сен бұрын жақсылықтың немесе бақыттың қызығын көрдің бе?» - деп сұрайды. Бұл дүниедегі уақытша ләззаттар, ахиреттің мәңгілік салдарымен салыстыруға келмейді. Сол сияқты, осы дүниеде ең ауыр сынақтардан өткен адам, бірақ жұмаққа кірсе, Алланың алдына келтіріліп, бір сәт жұмаққа мақұлданады. Сосын Алла одан: «Сен бұрын қайғы-қасіретті бастан өткіздің бе?» - деп сұрайды. Ол: «Жоқ, менің барлық қайғы-қасіретім осы дүниеде болды» - деп жауап береді, ахиреттің шаруасы басқа екенін білдіреді.