Кіріспе

Белоградчик тас formationлары (Белоградчишки скали) – Болгарияның солтүстік-батысындағы Белоградчик қаласының жанында Балқан тауларының (Стара Планина) батыс беткейлерінде орналасқан ерекше пішіндес құмтас және конгломерат тас formationдарының тобы. Тастардың түсі негізінен қызылдан сарыға дейін өзгереді; кейбір тастардың биіктігі 200 метрге жетеді. Көптеген тастар фантастикалық пішіндес және қызықты аңыздармен байланысты. Олар көбінесе оларға ұқсайтын адамдар немесе заттардың аттарымен аталады. Белоградчик тас formationдары Болгария үкіметімен табиғи ескерткіш деп жарияланды және аймақтағы маңызды туристік орын болып табылады. Олар сыныпқа жақын тұрған, Болгарияға тән Hieracium belogradcense өсімдігінің жалғыз өсетін жері.

География

Белоградчик таулары Балқан тауларының батыс бөлігінде жатыр және батыстағы Рабиша ауылынан шығыстағы Белотинци ауылына дейін кең жайылып созылады. Орталық тас шоғыры Белоградчик қаласына оңтүстік жақтан тікелей жақын орналасқан. Мұнда бірнеше танымал формациялар бар: Адам мен Хауа, Саңырауқұлақтар, Оқушы қыз, Аю, Дервиш, Шопан, Арыстан, Түйе, Мадонна, Атты адам, Монахтар, Бендида қасиеттісі, Велко көтерілісші және көптеген басқа да тас пішіндері. Екінші тас шоғыры Белоградчик қаласының батысында жатыр. Бұл таулар альпілік түріне жатады және тік жартастармен қоршалған. Олардың ең әйгілілері – Збеговете, Эркуприя және Борич. Үшінші тас шоғыры Белоградчик қаласының шығысында орналасқан, оған Латын қақпасы және Липеньк үңгірінің маңындағы таулар кіреді. Төртінші тас шоғыры Боровица және Фальковец ауылдарының арасында жатыр. Бұл таулардың арасында Қайын тас, Ара тас, Торлак және Қыз тасы бар. Бесінші тас шоғыры Гюргич және Белотинци ауылдарының арасында орналасқан.

Геология

Көптеген тау жыныстары мен тік беткейлері бар шағын аңғарлар жүздеген миллион жылдар бойы эрозия, шөгінділердің жиналуы, мүк пен лишайлардың өсуі және басқа да табиғи факторлардың нәтижесінде қалыптасқан. Белоградчик тауларының пайда болуы перм кезеңінде, шамамен 230 миллион жыл бұрын басталды, осы кезде тектоникалық цикл Балқан тауларын құруға және Белоградчик аймағын көтеруге мүмкіндік берді. Кейін, триас кезеңінде, бұл аймақ қалыңдығы аз теңіздің түбіне айналды. Осымен қатар, ертерек палеозой тау жыныстарының бұзылуынан құм, қиыршық тас және саздың көп мөлшері пайда болды, олар өзендер арқылы теңіз алабына жеткізілді. Шөгінділер жиналып, біртіндеп конгломераттар мен құмтастардың қалың қабаттарын құрады, ал конгломерат бөлшектері судың күшімен уақыт өте келе дөңгеленді. Юра кезеңінде, 20 миллион жыл ішінде, қабатталған материалдар құмды саз немесе кремниймен берік байланысты. Ыстық және құрғақ климат темір оксидін немесе гематиттің көп мөлшерін қалыптастырды, бұл тау жыныстарына қызыл, тот басқан түс берді. Жер қыртысы төмендеген кезде, жеңіл және кіші құмтастар қызыл конгломераттармен бірікті. Кенозой дәуірінің басында және Альпілік тектоникалық циклдің бастапқы кезеңінде Балқан тауларында ірі антиклиналдар немесе бүктелулер пайда болды, осы кезеңде аймақ құрғақ жерге айналды. Шамамен 45 миллион жыл бұрын Белоградчик антиклинінің көтерілуі басталды, және осы бүктелу кезінде, антиклиналдың өзегіндегі әктас пен конгломераттар жарылып, тік және көлденең жарылыстар пайда болды. Белоградчик антиклинінің өзегінде палеозой тау жыныстары табылады, ал беткейлері конгломераттардан, құмтастардан және юралық әктастардан тұрады. Тік бойымен ену және жер бетіндегі өзендер тау жыныстары қабаттарының тік эрозиясына көмектесті, ал тектоникалық қозғалыстар болған жарылыстар эрозияның әсерінен шағын аңғарлар мен өткелдерге айналды, бүгін көрініс беретін тік тау жыныстарының пішіндерін құрады.

Туризм

Белоградчик таулары Солтүстік-Батыс Болгариядағы маңызды туристік орын, Белоградчик қаласы және Белоградчик бекінісімен бірге, олардың табиғи қорғаныс құрамына кіреді, сондай-ақ жақын орналасқан Магура үңгірімен, Рабиша ауылының жанында орналасқан. Аймақтағы тағы бір танымал орын – Дунай өзенінің жағасындағы Видин қаласындағы Баба Вида ортағасырлық бекінісі. Болгарияның Табиғи орта жөніндегі комитеті 1949 жылы бұл тауларды табиғи ескерткіш деп жариялады, ал 1987 жылы таулар Болгарияның табиғи ескерткіштерінің ұлттық тізіліміне енгізілді. 1984 жылы Белоградчик таулары мен Магура үңгірі ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілуге үміткер орындардың алдын ала тізіміне қосылды. Таулар Еуропалық Геопарктер желісі мен ЮНЕСКО-ның Әлемдік Геопарктер желісінде Геопарк мәртебесін алу үшін қарастырылып жатыр. 2008 жылдың қыркүйегінде Белоградчик Еуропалық Комиссиясы тарапынан «Еуропаның үздік туристік орны» номинациясы бойынша жиырма финалисттің бірі деп танылды. 2009 жылдың қаңтарында Белоградчик таулары «Жаңа 7 табиғат кереметі» атты науқанда Болгарияның өкілі болып тағайындалды.

Аңыздар

Мадонна Бір кезде Белоградчик тауларының арасында монастырь мен монастыр болған. Сол жерде сұлулығы үшін жасырын түрде қызғанышқа ұшыраған бір сұлу монах тұрды. Бірнеше рет, қарт анасы ескерткіш монах қызды ұмытпау үшін, ол жас және әдемі болса да, ол алды орамал және Құдайға ант берді. Петровден мерекесі кезінде жас патриций ақ аттымен мерекесіне келді. Оны көргенде, монах әйел арманындағы адамды бірден таныды. Ол жүрек күйін ұстай алмай, жасырын кездесті, бірақ монахиняның заңсыз махаббаты ақырында оның кішкентай баласының жылауымен ашылды. Аналық жетекші монастырьдың барлық канондары бойынша монастырь монастырын қатаң жазалауға шешім қабылдады, тіпті монастырьдан келген монахтар оған үкім шығару үшін шақырылды. Ақ сакал монахтар жазалау үшін көп уақыт қажет болды, бірақ ақырында олар оны және оның баласын монастырьдан шығаруға шешім қабылдады. Кедей монах өлімнен де жаман өмір сүруге лайық еді. Қарапайым адамдар оған алапеспен ауыратын адамдай қарады, ешкім онымен сөйлесуге батылы жетпеді, оған баспана да, тамақ та бермейді. Бұл монахиня монастырьдан қуылмай, өз өмірін қиюға дайын еді. Оның мейірімділік туралы шын жүректен айтқан өтініші қаншалықты ауыр болса да, монахтарды қозғаған жоқ. Қанағатпен қарап, ол: "Бізге бір керемет болды. Күндіз түн болып, қорқынышты күн күркірі естілді. Қаттар ашылып, монастырь мен монастырь екеуі де жерге құлап, монастырдан қайтқан монахтар, Мәриям өз баласына иіліп, атты өзінің сүйіктісіне ақ атта мініп бара жатқанда, бәрі тасқа айналды. Мектеп оқушысы Бір кезде қалада бір мектеп оқушысы өмір сүрді, ол өзінің сұлулығымен танымал болған, дөңсеген дервиш мектебінің оқушысы еді. Мектеп оқушысы жас балғашыға ғашық болып, олар бір-бірімен суының дәмділігімен танымал Субашин бұлағының жанында кездесетін. Бірақ дервиш бұл таза махаббатты қатты қызғанатын. Бір күні ол су алуға бара жатқан оқушы қызды көзге күтіп, оған шабуыл жасайды. Ол қалайда оның қолынан құтылып, жыланнан құтылу үшін жартастарға қарай жүгіре бастады. Ол ұзақ уақыт бойы жартастар мен жартастардың арасында жүгіріп жүрді, бірақ дервиш оны аяусыз қуып кетті. Кенеттен бір жыртқыш аю оқушының алдына келді. Ол қорқып, аң-таң болып, аяғына жығылды. Ол жек көретін дервиштің қолына түскенше, айылдың жыртқысы мен жеп тастағанын қалар еді. Сол сәтте бір ғажайып оқиға болды. Сонда күн күркіреп, күндіз түн болып, қараңғылық көтерілді. Сонда бір қыздың үрейленіп жылағаны естілді. Содан кейін айналада үндеу болды. Таң атқанда бәрі таспен қаланған күйінде тұрды. Алдында - оқушы қыз, ал артында - аю, артында - қарақшы дервиш. Күн сәулесі бірде-бір нәрсе болмағандай, тыныш әрі жарқырап тұрды.