Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адриан Оцойу – романист, эссеші және аудармашы. Ол 1958 жылдың 30 сәуірінде Румынияның оңтүстік-шығысындағы Рамнику Сарат қаласында дүниеге келген. Әкесі авиация пилоты болғандықтан, балалық шағын ұшақтармен бірге өткізген. Байа-Маредегі өнер мектебінде оқығаннан кейін, 1981 жылы Байа-Маре университетінде румын және ағылшын тілдері мамандығы бойынша білім алды. 2001 жылы Клуж-Напокадағы Бабеш-Болай университетінде филология ғылымдары бойынша докторлық диссертациясын қорғады, диссертациясы 1980-жылдардағы румын постмодернистік әдебиетшілер буынына арналған, оның ғылыми жетекшісі – Ион Поп. Оцойу қазір Бая-Маредегі Солтүстік университетінің әдебиет факультетінде доцент (оқырман) болып жұмыс істейді. Ол Будапешттегі Орталық Еуропа университетінде аспиранттарға арналған жазғы курсты басқарды. Сондай-ақ, Лимерик университетінде, Нью-Мексико университетінде және Карсон-Ньюман университетінде оқытумен айналысты. Оцойу Румыния Жазушылар одағының және Ағылшын тілін зерттеу жөніндегі Еуропалық қоғамның мүшесі.
Adrian Oțoiu is a novelist, essayist and translator. He was born on 30 April 1958 in Râmnicu Sărat, in southeastern Romania. As his father was an aviation pilot, he spent his childhood in the company of airplanes. After studying at the Arts High School in Baia Mare, Oțoiu earned a degree in Romanian and English from the University of Baia Mare in 1981. In 2001 was awarded a PhD in philology from Babeș Bolyai University in Cluj Napoca, with a dissertation on the Romanian generation of postmodern fiction writers of the 1980s, under the supervision of Ion Pop. Oțoiu is currently an Associate Professor (reader) at the Faculty of Letters of Northern University of Baia Mare. He directed a postgraduate summer course at Central European University in Budapest. He has also taught at the University of Limerick, University of New Mexico, and Carson–Newman University. Oțoiu is a member of the Writers' Union of Romania and of the European Society for the Study of English.
Көркем әдебиет
Оцойу 1986 жылы "Материяның жүрегі немесе терісімен билеу" (Coaja lucrurilor sau Dansând cu Jupuita) романымен әдебиетке енді (Cartea Româneasca баспасы; екінші басылымы: Paralela 45, 2002). Бұл Румыния Жазушылар одағының (USR) "Тұңғыш роман" сыйлығы мен олардың қарсыласы – Румыния Кәсіби жазушылар қауымдастығының (ASPRO) "Жыл кітабы" сыйлығын алған алғашқы румын кітабы болды. Бұрын ол жылдың ең жақсы жарияланбаған қолжазбасына берілетін "Mașina de scris" сыйлығына ие болған еді. Роман сыншылар тарапынан Джеймс Джойстің "Улисс" романымен салыстырылды. Содан кейін гиперсілтемелерден тұратын, компьютерлік нұсқаулардың көзқарасын бейнелейтін екі томдық әңгімелер жинағы жарық көрді, бұл сыншыларды "гипертексті роман" деп атауға итермеледі. Бұл екі томда ортақ кейіпкерлер, оқиға орындары және субтитр бар (компьютер маниактарына арналған әдебиет нұсқаулығы): "Жұмсақ терезелерге ыстық пернелер" (Chei fierbinți pentru ferestre moi) (Paralela 45, 1998) және "Сұңғылықтар мен сол жақ қолмен жасалған заттар" (Stângăcii și enormități) (Paralela 45, 1999). Авторының ағылшын тіліне аударған "Күннің кеңесі: Шекспир және компьютерлер" атты әңгімесі 2004 жылғы қазан айында румын әдебиетіне арналған америкалық "Words without Borders" журналында жарияланды. Сол әңгіме 80-90 жылдардағы румындық көркем әдебиетінің антологиясында да жарияланды (Paralela 45, 1998). Тағы бір әңгіме, "Кодтарды ашу: Мырза Онориудің кәсібі", румынның заманауи көркем әдебиетінің антологиясында (Literator, 2005) мажар тіліне аударылды.
Oțoiu made his debut in 1986 with the massive novel The heart of the Matter or Dancing with the Flayed (Coaja lucrurilor sau Dansând cu Jupuita) (Cartea Româneasca publishers; second edition: Paralela 45, 2002). This was the first Romanian book to have been awarded both The Debut Award of the Writers' Union of Romania (USR) and the Book of the Year Award of the rival Association of Professional Writers of Romania (ASPRO). Previously it had been awarded the "Mașina de scris" award granted to the year's best unpublished manuscript. The novel was compared by critics to James Joyce's Ulysses. Two volumes of short stories followed, which consisted of hyperlinked pieces that emulated the outlook of a computer guide, which made critics speak of these making up a "hypertextual novel". These two volumes share characters and settings and a subtitle (Literature handbook for computer nerds): Hot Keys for Soft Windows (Chei fierbinți pentru ferestre moi) (Paralela 45, 1998) and Enormities and Left handed Stuff (Stângăcii și enormități) (Paralela 45, 1999). The short story Tip of the Day: Shakespeare and Computers was published in the author's English translation in the issue of October 2004 of the American magazine Words without Borders, which was dedicated to Romanian literature. The same short story was published in the anthology Romanian Fiction of the 80s and 90s (Paralela 45, 1998). Another short story, Reveal codes: Mr Onoriu's Profession appeared in Hungarian translation in the anthology of Romanian contemporary fiction Tizenegy kortárs román prózaíró (Literator, 2005).
Әдеби сын
Шекаралық қозғалыс: Сегізінші жылдар туған ұрпағының прозасы (Trafic de frontieră. Proza generației 80) (Paralela 45, 2000)
Frontier traffic: The Prose of the Generation of the Eighties (Trafic de frontieră. Proza generației 80) (Paralela 45, 2000)
Екі таралған көз және қисайған тіл (Ochiul bifurcat, limba sașie. Proza generației 80), ІІ том (Paralela 45, 2003).
The Forked Eye and the Squinting Tongue (Ochiul bifurcat, limba sașie. Proza generației 80), Vol II (Paralela 45, 2003).
Аударма
"Ла Дои Лебадои" деген атпен Оцойу ирланд модернисі Фланн О'Брайеннің "Екі құс жүзіп жүр" атты әйгілі романын румын тіліне аударды (Paralela 45, 2005). Аудармаға тұрақты кіріспе және көптеген түсіндірмелер қосылған. Оцойудың ағылшын тіліне аударған туындыларының ішінде мәдени туризм жөніндегі нұсқаулық "Марамурештегі туризм" (Cert Phare, 1998) және шетелдік инвесторларға арналған "Кәсіпкерлік оқытудың қазіргі заманғы элементтері" (ICTWAY 2003) кітабы бар. Австриядағы Зальцбург семинарында жазылған "Жеті POE" тарауы "Жылаңаш романшы" (1998) атты ұжымдық жазу тәжірибесінің бір бөлігі болды.
Under the title La Doi Lebădoi, Oțoiu translated into Romanian the famous novel At Swim Two Birds by the Irish modernist Flann O'Brien (Paralela 45, 2005). The translation is furthered by a consistent introduction and numerous footnotes. Oțoiu's translations into English include the cultural tourist guidebook Tourism in Maramureș (Cert Phare, 1998) and the manual for foreign investors, Modern Elements of Entrepreneurial Training ICTWAY 2003 (Editura Fundatiei CDIMM, 2003). Written at Salzburg Seminar in Austria, Oțoiu's chapter The seven POEs was part of the collective writing experiment Naked Went the Novelist(1998).
Ағылшын әдебиеті және мәдени зерттеулер
Оцойу британдық және ирланд әдебиеті және олардың румын мәдениетімен өзара әрекеттесуі туралы көптеген мақалалардың авторы. Олардың кейбіреулері "Шығыс көздерімен: мәдени рефракциялар" (Тимишоара: Marineasa, 2003) жинағына енгізілген. Питер Воллен мен Джо Керр редакциялаған "Autopia: Автомобильдер мен мәдениет" жинағында "Дракула еліндегі автомобильдік метаморфоздар" атты тараумен үлес қосты (Лондон: Reaktion Books, 2002). Герт Лерноут пен Вим Ван Миерло редакциялаған "Еуропадағы Джеймс Джойстың қабылдауы" атты ауқымды зерттеуде "Le sens du pousser": Румыниядағы Джойстың қабылдауының спиралі туралы" тарауында Джеймс Джойстің туындыларын румындардың қабылдауының эволюциясын синтездеді (Лондон: Thoemmes Continuum, 2004). Румыниядағы посткоммунистік мәдениеттің жағдайын басқа жерлердегі постколониалды контекстпен салыстыратын "Қиялды лиминализмдегі тәжірибе: постколониализм, посткоммунизм және Румынияның шекаралық буыны" атты салыстырмалы зерттеу Чикагода шығарылатын Оңтүстік Азия, Африка және Таяу Шығыс салыстырмалы зерттеулері журналында жарияланды. Оцойу сондай-ақ Джон Барттың "The Floating Opera" романының екінші румын басылымына және Фланн О'Брайеннің "At Swim Two Birds" романының бірінші румын басылымына алғы сөз жазды.
Oțoiu has authored numerous articles on British and Irish literature and their interferences with Romanian culture. Some of these have been included in the volume Under Eastern Eyes: Cross cultural Refractions (Timișoara: Marineasa, 2003). He has contributed with a chapter entitled Automobile Metempsychoses in the Land of Dracula to the volume Autopia: Cars and Culture, edited by Peter Wollen and Joe Kerr (London: Reaktion Books, 2002). He has synthesized the evolution of the Romanian reception of James Joyce's work in the chapter 'Le sens du pousser': On the Spiral of Joyce's Reception in Romania in the massive study The Reception of James Joyce in Europe, edited by Geert Lernout and Wim Van Mierlo (London: Thoemmes Continuum, 2004). A comparative study paralleling the situation of postcommunist culture in Romania with postcolonial contexts elsewhere—called An Exercise in Fictional Liminality: Postcolonialism, Postcommunism, and Romania's Threshold Generation was published in the Chicago based Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East. Oțoiu also wrote prefaces to John Barth's second Romanian edition of The Floating Opera and to Flann O'Brien's first Romanian edition of At Swim Two Birds.
Құрмет пен марапаттар
Оцойудің тұңғыш кітабы үш ұлттық сыйлыққа ие болды, соның ішінде 1986 жылғы Жазушылар одағының дебюттік сыйлығы және 1996 жылғы Румынияның кәсіби жазушылар қауымдастығы (ASPRO) дебюттік сыйлығы. Оның кейінгі көптеген кітаптары ASPRO сыйлығының тізіміне енді. 2003 жылы Оцойу Ирландия әдебиет алмасуының О'Брайеннің «Ат Свим Ту Пирдс» романын аударуға арналған алғашқы тұрақты стипендиясын алды. Оцойу Австрия (Сальцбург семинары), Германия (Штутгарт мәдени зерттеулер семинары), АҚШ (Делавэр, Нью-Мексико және Теннесси университеттері шақырды), Италия (Триест Джойс мектебі), Мальта, Ирландия және Ұлыбритания мекемелерінен стипендиялар мен гранттар алды.
Oțoiu's debut book reaped three national awards, including the debut award of the Writers' Union for 1986 and the debut award of the Association of Professional Writers of Romania (ASPRO) (1996). Most of his subsequent books were shortlisted for the ASPRO award. In 2003 Oțoiu has received the first Residential Bursary ever granted by Ireland Literature Exchange towards the translation of the novel At Swim Two Birds by O'Brien. Oțoiu has obtained scholarships and grants from institutions from Austria (Salzburg Seminar), Germany (Stuttgart Seminar for Cultural Studies), United States (invited by universities of Delaware, New Mexico and Tennessee), Italy (Trieste Joyce School), Malta, Ireland and UK.
Сұхбаттар
Румын зиялылары эмоцияға қасиетті қорқынышпен қарады (Intelectualii români au o oroare sacră faţă de emoţie), 2005 жылдың 12 шілдесінде "Ziua" басылымында Иоланда Маламен алған сұхбат. Ешқандай жылу, ешқандай сезімталдық, ешқандай эротикалық нәрсе жоқ (Nimic cald, nimic tactil, nimic erotic), Кристиан Патраскониу алған сұхбат, "Orizont", №11, 2005 жылғы қараша. Перфекционизм туралы әңгімелер (Fabule despre perfecţionism) Бірінші және екінші бөлім, Ралука Александрескумен сұхбат, "Мәдениетті бақылаушы", №57–58. Велосипедтің қара жәшігін кім тапты, немесе румын әдебиеті әлі жетімдер үйінен шыға қоймады ("Cine a gãsit cutia neagrã a bicicletei, sau Literatura romanã trebuie sã iasã din orfelinat"), "Echinox" журналындағы сұрауға жауап, 2001 жылдың 3 сәуірі, 2-бет.
Romanian intellectuals have a sacred horror of emotion (Intelectualii români au o oroare sacră faţă de emoţie), interview taken by Iolanda Malamen in Ziua of 12 July 2005. Nothing warm, nothing tactile, nothing erotic (Nimic cald, nimic tactil, nimic erotic), interview taken by Cristian Patrasconiou, in Orizont, no.11, November 2005. Fables about perfectionism (Fabule despre perfecţionism) Part One and Part Two, interview taken by Raluca Alexandrescu, Observator cultural, no. 57–58. Who has found the bicycle's black box, or, Romanian literature has yet to emerge from the orphanage (Cine a gãsit cutia neagrã a bicicletei, sau Literatura romanã trebuie sã iasã din orfelinat), replies to an inquiry in Echinox, 3 April 2001, p. 2.
Пікірлер
Алекс Будак, терілер, өлекселер, қабықшалар (Коджи, өлексе, caroserii), Оризонт, № 11, 2005 жылғы қараша, 4-бет. Роксана Дин, Демократиялық кітаптар (Cărţile democratice), Echinox, 5 мамыр 2001, 2-бет. Пол Сернат, Шекараның артықшылықтары (Avantajele frontierei), Мәдени бақылаушы, № 63. Пол Сернат, Цифрлық көркем әдебиет, зұлым дистопия (Ficţiune digitală, distopie sinistrală), Мәдени бақылаушы, № 8. Иоан Курсеу, Адриан Отойудың «Шекаралық трафик» (Trafic de frontieră), Echinox, 5 мамыр 2001, 12-бет.
Alex Budac, Skins, carcasses, shells (Coji, carcase, caroserii), Orizont, no. 11, November 2005, p. 4. Roxana Din, The democratic books (Cărţile democratice), Echinox, 5 May 2001, p. 2. Paul Cernat, The advantages of the frontier (Avantajele frontierei), Observator cultural, no. 63. Paul Cernat, Digital fiction, sinistral dystopia (Ficţiune digitală, distopie sinistrală), Observator cultural , no. 8. Ioan Curseu, Adrian Oţoiu's Frontier Traffic (Trafic de frontieră), Echinox,, 5 Mai 2001, p. 12.