Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай саясаткері (1921–2006)
Chinese politician (1921–2006)
Ван Гуанмей (; 26 қыркүйек 1921 – 13 қазан 2006) – қытай саясаткері, қайырымдылық шараларымен айналысушы және 1959 жылдан 1968 жылға дейін Қытай Халық Республикасының Президенті қызметін атқарған Лю Шаокидің әйелі.
Wang Guangmei (; 26 September 1921 – 13 October 2006) was a Chinese politician, philanthropist and the wife of Liu Shaoqi, who served as the President of the People's Republic of China from 1959 to 1968.
Алғашқы жылдар
Ван Гуанмей 1921 жылы туған, Қытайдың көрнекті және беделді отбасында өскен. Оның әкесі үкімет министрі және дипломат, анасы педагог болған. Ол француз, орыс және ағылшын тілдерін оқыды; осы үш тілді де жетік меңгеріп, Пекин қаласындағы Католиктік университетінің физика факультетін бітірді. Сонымен қатар американдық миссионерлік университетінде де оқыды және оны сауатты әйел ретінде сипаттады. Ол АҚШ-қа барып, докторлық диссертациясын жалғастыруды және Стэнфорд университеті мен Чикаго университетінің атом физикасы кафедраларынан толық стипендия алуды жоспарлаған. 1946 жылғы Көктем мерекесінде Қытай Коммунистік партиясының Пекин жер асты ұйымы оны Пекин әскери келісім кеңсесінің ҚКП делегациясы үшін ағылшын тілінен аудармашы болып жұмыс істеуге шақырды. Екінші Қытай-Жапон соғысының қарсаңында Қытай Коммунистік партиясының Пекин жер асты ұйымымен байланыста болғандықтан, ол ҚКП-ның Фу Джен католик университетінің жұмыс комитетінің жетекшілерімен танысты. 1940 жылдардың ортасында Ван Гуанмей Яньаньдағы Коммунистік партия штаб-пәтеріне барды және америкалық мемлекет қайраткері Джордж Маршаллдың ұлттық үкімет пен коммунистік бүлікшілер арасындағы бітім туралы келіссөздер жүргізу кезінде аудармашы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол көптеген американдықтардың құрметіне ие болды, бұл кейіннен оны американдық тыңшы деп айыптауға себеп болды. Сонда, 24 жасында ол өзінен екі есе үлкен және бұрын бес рет үйленген Лю Шаокимен танысты. Ол көп жыл бойы оның хатшысы болды, ал 1949 жылы коммунистер билікке келгеннен кейін ол төраға Мао Цзэдунның басты орынбасары болып тағайындалды. 1959 жылы Лю Шаоки Қытай президенті болып тағайындалды, бұл оны елдегі ең ықпалды екінші адамға айналдырды.
Wang Guangmei was born in 1921, and grew up in a distinguished and prominent Chinese family. Her father was a government minister and a diplomat; her mother was an educator. She studied French, Russian, and English; learning to speak all three, and earned a degree in physics from the Catholic University of Peking in Beijing. She also studied at an American missionary university, and was described as a sophisticated woman. She intended to go to the United States to continue her Ph. D. degree and obtain a full scholarship from the Department of Atomic Physics at Stanford University and the University of Chicago. In the Spring Festival of 1946, the Peking Underground Party of the Chinese Communist Party invited her to serve as an English translator for the CCP delegation of the Peking Military Mediation Office. Since she was in contact with the Peking Underground Party of the Chinese Communist Party on the eve of victory in the Second Sino Japanese War, she became acquainted with the leaders of the Working Committee of Fu Jen Catholic University of the Chinese Communist Party. In the mid 1940s, Wang Guangmei traveled to the Communist Party headquarters in Yan'an and served as an interpreter during efforts by the American statesman George Marshall to negotiate a truce between the Nationalist government and the Communist rebels. During this time she gained the admiration of many Americans, which would later play a role in charges that she was an American spy. There, at the age of 24, she met Liu Shaoqi, who was nearly twice her age and had previously been married on five occasions. For years she served as his secretary, and he was named a key deputy to Chairman Mao Zedong after the Communists took power in 1949. In 1959, Liu was named Chinese President, making him the second most powerful man in the country.
Бірінші ханым
1959 жылы Лю президент болғаннан кейін Ван оның дипломатиялық серігіне айналды. Ван Гуанмей Қытайда әдемі, сөзді, мәдениетті бірінші ханым ретінде кеңінен танылды. 1960 жылдардың басында олар Ауғанстан, Бірма, Пәкістан және Индонезияға мемлекеттік сапармен барды. 1963 жылы ол Маоның 1958-1961 жылдардағы апатты даму бағдарламасынан кейін елде күшейіп келе жатқан жемқорлықты тергейтін топқа қосылды. 1963 жылы ол Фунинг округіне құпия сапар жасап, Таоюань тәжірибесін сараптап шықты. Лю Шаоцимен бірге Ван 1963 жылдан бастап Социалистік тәрбиелеу қозғалысын жетектеді. Ван сол жылдың қараша айында Қытайдың ауылдық аймандарына, ал 1966 жылы Цинхуа университетіне тергеу топтарын басқарды. Ван Гуанмейдің қоғамдық қызметі Маоның саяси амбициялары артып келе жатқан әйелі Цзян Цинге қарсы келді. 1967 жылдың сәуірінде Цзянның ықпалымен Қызыл гвардия Ванды Индонезиядағы банкетте киген, денесіне жақын келетін ципао көйлегін, жібек шұлықтарын, биік өкшелі аяқ киімдерін және пинг-понг доптарынан жасалған қысымдық әшекейлерді киюге мәжбүр етті – бұл оның буржуазиялық, контрреволюциялық көзқарасының дәлелі ретінде көрсетілді. Ван үй қамауына алынып, кейін түрмеге қамалды. Олардың төрт баласы да жазаланды. Мәдени революция кезінде Циньчэн түрмесінде отырған Ван отбасының тағдырынан бейхабар болды. Төрт жылдан кейін олардың балалары Маодан ата-аналарымен кездесуге рұқсат сұрады. Маоның «олардың әкесі қайтыс болды, бірақ анасын көре алады» деген жауабы арқылы Ван күйеуінің қазасын білді. Ван шамамен 12 жыл түрмеде отырды және 1979 жылы Маоның жесірі Цзян Цин мен оның «Төрттік тобы» Мәдени революцияның артық қимылдары үшін кінәлі деп танылып, сотқа тартылар алдында босатылды.
After Liu became president in 1959, Wang became a very visible diplomatic companion to him. Wang Guangmei became once widely known in China as its beautiful, articulate, sophisticated first lady. In the early 1960s, the couple traveled abroad on state visits to Afghanistan, Burma, Pakistan, and Indonesia. In 1963, she joined a work team investigating corruption in the countryside, a mounting problem after the Great Leap Forward, Mao's catastrophic development programme of 1958–61, which led to widespread famine. In 1963, she secretly visited Funing County and summarized the Taoyuan Experience. Along with Liu Shaoqi, Wang led the Socialist Education Movement beginning in 1963. Wang led investigative work teams to rural China in November of that year and to Tsinghua University in 1966. Wang Guangmei's public role had antagonized Mao's wife Jiang Qing, who was growing politically ambitious. In April 1967, at Jiang's instigation, the Red Guards forced Wang to put on a tight fitting qipao dress she had worn at a banquet in Indonesia, with silk stockings, high heels and a mocking necklace made out of ping pong balls, as proof of her bourgeoise, counterrevolutionary attitude. Wang was put under house arrest, then imprisoned. Their four children were also punished. Imprisoned in Qincheng Prison during the Cultural Revolution, Wang was kept in ignorance of their family's fate. After four years, their children asked Mao for permission to see their parents. It was through Mao's reply, "their father is dead but they may see the mother", that Wang learned of her husband's death. Wang spent about 12 years in prison and was released in 1979 — before Mao's widow Jiang Qing and her Gang of Four, who were blamed for the excesses of the Cultural Revolution, were put on trial.
Кейінгі жылдар
Көп ұзамай Людің беделі қайта жаңғыртылып, Ван Мәдениет төңкерісі кезінде бастан өткерген қиындықтары үшін өтемақы алды. 1979 жылғы наурыз айында Ван Қытай Халық Саяси Кеңес Конференциясының Бесінші Ұлттық Комитетіне мүше болып сайланды. Сол жылдың желтоқсан айында оның жеке бостандығы мен құрметі қайта орнатылды. 1979 жылы Қытай Әлеуметтік Ғылымдар Академиясының Сыртқы істер бюросында қызмет етті. 1980 жылы ол Цзян Циннің қуғын-сүргінінің құрбаны ретінде "Төрттік топтың" сот процесінде куәлік берді. Кейін Ван Ұлттық Халық Саяси Кеңес Конференциясының тұрақты мүшесі болып сайланды. 1984 жылдан бастап Фу Джен католиктік университетінің Пекин түлектер қауымдастығының төрағасы қызметін атқарды. 1989 жылы Ван Гуанмэй сүт безінің қатерлі ісігіне шалдықты және оған операциялардың екі кезеңі жасалды. Кейін ісік метастазға ұшырағандықтан, тағы да бір күрделі операция жасалды. 1995 жылы ол Қытайдағы мұқтаж жандарға көмек көрсету мақсатындағы "Үміт жобасын" құрды. Ол отбасының бағалы антиквариаттарын, соның ішінде Цин және Сун дәуірлеріне жататын бірнеше заттарды қайырымдылыққа берді және түскен 566 000 юаньды "Үміт жобасына" аударды. 1998 жылғы қазан айында ол үшінші "Қытай халқының сыйлығының" құрметті сыйлығын жеңіп алды. 2000 жылға таяу уақытта тағы бір операция жасады, бірақ денсаулығы күрт нашарлады. 2005 жылы ол жобаны жоспарлау жұмысынан бас тартты. Ван 2006 жылғы 13 қазанда Пекин қаласындағы №305 әскери госпиталінде жүрек жетіспеушілігінен туындаған өкпе инфекциясынан көз жұмды. Оның жаназасы 2006 жылғы 21 қазанда Пекин қаласындағы Бабаошань революциялық шейіттер зиратында өтті. Қайтысынан кейін төрт күн өткен соң, ол Қытай Кедейлікті Жою Қорының екінші "Кедейлікті Жою Сыйлығының" жетістік сыйлығының иегері атанды. 24 қазанда Тайбэйдегі Фу Джен католиктік университеті кампустағы Ешенг ғимаратында оның естелік шарасын өткізді.
Soon, Liu's reputation was rehabilitated and Wang received compensation for her suffering during the Cultural Revolution. In March 1979, Wang was elected as a member of the Fifth National Committee of the Chinese People's Political Consultative Conference. In December of the same year, her personal freedom and status were restored. In 1979, she served in the Foreign Affairs Bureau of the Chinese Academy of Social Sciences. In 1980, she appeared in court during the trial of the Gang of Four as a victim of Jiang Qing's persecution. Later, Wang was elected as a permanent member of the National People's Political Consultative Conference. From 1984, she served as the chairman of the Beijing Alumni Association of Fu Jen Catholic University. In 1989, Wang Guangmei suffered from breast cancer and went through two major operations before and after. Later, due to tumor metastasis, she underwent major surgery again. In 1995, she founded the "Hope Project", a program which aided the poor in China. She donated her family's valuable antiques, a few dating back to the Qing and Song dynasties, to charity and donated the proceeds of 566,000 yuan to the "Hope Project". In October 1998, she won the honorary award of the third "China Population Award". Around 2000, she underwent another operation and her health gradually deteriorated. In 2005, she resigned from the post of planning from the project. Wang died on October 13, 2006 at the No. 305 Military Hospital in Beijing due to lung infection caused by heart failure. Her funeral was held at the Babaoshan Revolutionary Martyrs' Cemetery in Beijing on October 21, 2006. Four days after her death, she was selected by the China Foundation for Poverty Alleviation as the winner of the 2nd China "Poverty Elimination Award" Achievement Award. On October 24, Fu Jen Catholic University in Taipei held a memorial service for her at the Yesheng Building on campus.
Отбасы
Ванның төрт баласы болды: Лю Юань, Лю Тинг, Лю Пинпин, Лю Сяосяо. Олардың ұлы, зейнеткер генерал Лю Юань, Халықтық азаттық армиясындағы көрнекті офицер болды, үлкен қызы Лю Тинг Бостон университеті мен Гарвард бизнес мектебін бітірген және Asia Link Group компаниясында корпоративтік қаржы жөніндегі кеңесші ретінде жұмыс істейді.
Wang had four children: Liu Yuan, Liu Ting, Liu Pingping, Liu Xiaoxiao. Their son, retired general Liu Yuan, was a prominent officer in the People's Liberation Army, eldest daughter Liu Ting graduated from Boston University and Harvard Business School and works at the Asia Link Group, consultants in corporate finance.