Кіріспе

1642 жылғы шайқас Бірінші ағылшын азаматтық соғысы кезінде.

Турнхэм Грин шайқасы 1642 жылдың 13 қарашасында Турнхэм Грин ауылының жанында, Бірінші ағылшын азаматтық соғысының алғашқы науқандық маусымының соңында өтті. Шайқас король Карл I әскері мен Эссекс графының басқаруындағы, одан әлдеқайда ірі парламенттік армия арасындағы тең түсумен аяқталды. Бірақ, парламентарийлер корольдық армияның Лондонға тікелей жолын кесіп, маңызды стратегиялық жеңіске жетті. Осы тең түсу нәтижесінде Чарльз бен оның әскері қыстауға қауіпсіз Оксфордқа шегінуге мәжбүр болды.

Кіріспе

Эджхилл шайқасынан кейін король Чарльз Банбериді басып алды және 29 қазанда Оксфордқа келген кезде оны қуанған көпшілік қарсы алды. Карлдің жүрегі туысы және ат әскерінің қолбасшысы Рейн графы Руперт Темза аңғарымен жылдам шабуыл жасап, Абингдон, Айлсбери және Мейденхедті басып алды, содан кейін күшті парламенттік күштерден Виндзорды басып алуға тырысты, бірақ сәтсіз болды. Осыдан кейін көптеген офицерлер Руперттің Лондонға жорық жасауына қарсы, бейбіт келіссөздер бастауды қалады; король офицерлермен келісіп, Эссекс графы парламенттік армиямен Лондонды қорғауға дайындық жасады. 12 қарашада Руперт үлкен ат әскерімен Брентфордқа шабуыл жасап, қаланы тонады. Бұл оқиға мүліктері үшін қорқынышпен қараған лондондықтарды парламентарийлердің жағына қосылуға ынталандырды. 13 қарашада Эссекс армиясы, Филип Скиппон басқаратын Лондонның алты полкімен және басқа да лондондық азаматтармен бірге Челси алаңында шамамен 24 000 сарбаздық армия ретінде жиналды. Олар роялистер армиясының негізгі күштеріне жақын Турнхэм Гринге қарай жылды.

Шайқас

13000-ға жуық роялист әскеріне Патрик Рутвен, Форттың 1-ші графы басшылық етті, король Карл да шайқаста қатысты. Парламенттік әскерге Эссекс қолбасшылық жасады, оның құрамында 24000 сарбаз болды, олардың көпшілігі, әсіресе лондондықтар, жеткілікті дайындықтан өтпеген. Екі әскер шамамен солтүстік-оңтүстік бағытында тізілді, парламенттік әскердің қатары роялисттік әскерден сәл ұзын болды. Роялист әскері санда аз болды және оқ-дәрі жетіспеді, сондықтан шабуылға баруға құлшынбады. Корольге сондай-ақ, қарулы азаматтардың үлкен тобын (әсіресе Филип Скиппон басқаратын жаттығудан өткен жасақтарды) қамтитын осындай әртүрлі әскерге шабуыл жасаса, Лондон халқының наразылығына тап болатыны туралы кеңес берілді, сонымен қатар соғыстың басында роялисттер Лондонды халықтың маңызды бөлігінің қолдауынсыз басып алуға дайын емес еді. Шайқас маусымының соңы жақындағандықтан, Карл мәселені күшейтпеуге шешім қабылдады және шамалы артиллериялық оқтан кейін шегінді. Екі тараптан да аз шығын болды, барлығы 50-ден аз адам қаза тапты. Парламентшілер толыққанды шайқасқа түспей-ақ майданды бақылауға алды, бұл олар үшін сәтті болды, өйткені олардың көпшілігі бұрын шайқаста болған емес және әскерлік тәртіпке, құрамалар мен орналасуға дағдылы емес еді. Джон Хэмпден Эссекс графына Актон мен Кингстон арқылы роялист әскерінің екі жағын айналып өтуге кеңес берді; бірақ тәжірибелі әскери сарбаздар Эссекстің лондондықтарға өздерінің позицияларын ұстауға сенбеуін өтінді. Хэмпденнің кеңесі күмәнді болды, өйткені 1651 жылғы Вустер шайқасы сияқты оқиға 1642 жылғы парламентшілердің күшіне қол жеткізе алмады. Наполеон айтқандай: "бір ғана маневр белгілі бір нүктеге қатысты", ал сол кездегі қала жасақтары Руперттің кавалериясына қарағанда, ешқандай тұрақты нүкте емес еді.

Салдары

Чарльз, тағы да Руперттің кеңесіне қарамастан, Темза өзенінің аңғары арқылы Оксфордқа қарай қайта шегінді, соның салдарынан адал Кент арқылы жасауға болатын қанаттық шабуыл мүмкіндігінен айырылды. Ол соғыс соңына дейін штабын сол жерде орналастырды; Азамат соғысы барысында роялистер Лондонды басып алуға осылайша ешқашан жақындамады, ал Лондонды алмай олар соғысты жеңе алмас еді.

Сайт қазіргі таңда

Соғыс болған жер сол кезде ашық дала болды, бірақ қазір қалалық аймаққа айналып, Лондонның Чисвик ауданының бір бөлігін құрайды. Тернхэм Гриннің көп бөлігі жоғалып кеткен, алайда шағын парк осы атауды сақтап тұр, ал тағы бір парк (Бэк Коммон/Актон Грин) шайқас алаңының бір бөлігін сақтап қалған. Chiswick High Road (A315) жолы шамамен сол бағытта өтеді. "Battlefields Trust" қоры аймақ бойынша ақпараттық тақталар орнатқан. Парламенттік күштер қазіргі Тернхэм Грин станциясынан оңтүстікке қарай, шамамен 1610 жылы салынған Чизвик үйінің жеріне дейін (қазіргі үй 1720 жылдары сол жерде салынған) бір қатарға орналастырылған. Сәл қысқа Роялистік желі бүгінгі Чизвик Парк станциясынан оңтүстікке қарай басталып, қазіргі Ұлы Батыс жолына дейін созылған.