Ресейлік "Фотон" ғарыш бағдарламасы: ғылыми спутниктік жүйе, материалдарды зерттеу, биологиялық тәжірибелер. "Фотон-М" жаңартылған нұсқасы әлі қолданыста.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік ғарыш бағдарламалары
Russian spacecraft programs
"Фотон" (немесе "Фото́н") – Ресейдің екі ғылыми спутниктік және қайта кіру аппараты бағдарламаларының жобалық атауы. Адамсыз болғанымен, құрылымы экипаждық "Восток" ғарыш кемесі капсуласынан бейімделген. "Фотон" жобасының басты назары материалдар ғылымын зерттеуге бағытталған, бірақ кейбір миссиялар биологияны қоса алғанда, басқа да зерттеу салалары үшін эксперименттер жүргізді. "Фотон" сериясының бастапқы құрамына 1985-1999 жылдар аралығында Плесецк космодромынан жасалған 12 ұшырылым кірді. Екінші серия, "Фотон М" деген атпен, түпнұсқа "Фотонға" қарағанда көптеген конструкциялық жақсартуларды қамтиды және қазір де қолданылуда. Бүгінгі күнге дейін "Фотон М" зымыранымен төрт ұшыру әрекеті жасалды. Біріншісі 2002 жылы Плесецк космодромынан жасалды, бірақ ұшыру құралындағы мәселе салдарынан сәтсіз аяқталды. Соңғы үш ұшыру 2005, 2007 және 2014 жылдары Байқоңыр ғарыш айлағынан жасалды; барлығы сәтті өтті. "Фотон" және "Фотон М" сериялары үшін ұшыру құралы ретінде "Союз-У" (11А511U және 11А511U2) зымырандары қолданылды. "Фотон-7" миссиясынан бастап Еуропалық ғарыш агенттігі "Фотон" бағдарламасының серіктесі атанды.
Foton (or Photon) is the project name of two series of Russian science satellite and reentry vehicle programs. Although uncrewed, the design was adapted from the crewed Vostok spacecraft capsule. The primary focus of the Foton project is materials science research, but some missions have also carried experiments for other fields of research including biology. The original Foton series included 12 launches from the Plesetsk Cosmodrome from 1985 to 1999. The second series, under the name Foton M, incorporates many design improvements over the original Foton, and is still in use. So far, there have been four launch attempts of the Foton M. The first was in 2002 from the Plesetsk Cosmodrome, which ended in failure due to a problem in the launch vehicle. The last three were from the Baikonur Cosmodrome, in 2005, 2007, and 2014; all were successful. Both the Foton and Foton M series used Soyuz U (11A511U and 11A511U2) rockets as launch vehicles. Starting with the Foton 7 mission, the European Space Agency has been a partner in the Foton program.
Фотон-М
Foton M – Жер орбитасының микрогравитациялық ортасында жүргізілетін зерттеулерге арналған жаңа буын ресейлік роботты ғарыш кемесі. Foton M конструкциясы Foton конструкциясына негізделген, бірақ деректер ағынының жылдамдығын арттыратын жаңа телеметрия және телекомандалық бөлім, аккумулятор сыйымдылығының артуы және жақсартылған жылуды басқару жүйесі сияқты бірнеше жақсартулар енгізілген. Оны Самара қаласындағы TsSKB Progress компаниясы өндіреді. "Фотон М1" ұшырылымы "Союз-У" зымырасының істен шығуына байланысты сәтсіз аяқталды. Екінші ұшырылым ("Фотон М2") сәтті өтті. "Фотон М3" 2007 жылдың 14 қыркүйегінде Қазақстандағы Байқоңыр ғарыш айлағынан "Союз-У" зымырасымен ұшырылды, оның бортында космоста туған алғашқы Жер тіршілігінің ұрпағын өрбіткен тарақан – Надежда болды. 2007 жылдың 26 қыркүйегінде 7:58 GMT-де Қазақстанға сәтті қонды.
Foton M is a new generation of Russian robotic spacecraft for research conducted in the microgravity environment of Earth orbit. The Foton M design is based on the design of the Foton, with several improvements including a new telemetry and telecommand unit for increased data flow rate, increased battery capacity, and a better thermal control system. It is produced by TsSKB Progress in Samara. The launch of Foton M1 failed because of a malfunction of the Soyuz U launcher. The second launch (of Foton M2) was a success. Foton M3 was launched on 14 September 2007, carried by a Soyuz U rocket lifting off from the Baikonur Cosmodrome in Kazakhstan with Nadezhda, a cockroach that became the first Earth creature to produce offspring that had been conceived in space. It returned successfully to Earth on 26 September 2007, landing in Kazakhstan at 7:58 GMT.
Қайта кірісу
Фотон капсуласының итеру күші шектеулі. Сондықтан, капсула қозғалтқыш жүйесінен бөлінгеннен кейін қайта кіру траекториясын және бағытын басқару мүмкін емес. Бұл капсуланың барлық жағынан қайта кіру кезіндегі қызудан қорғалуын талап етеді, осының нәтижесінде шар тәрізді конструкция пайда болды (Меркурий жобасының конустық конструкциясынан өзгеше), ол сыртқы бетін ең аз деңгейде ұстап, максималды көлемге мүмкіндік береді. Дегенмен, көтеру күшінің болмауы капсулаға қайта кіру кезінде 8-9g дейін жететін үлкен күштерді сезіндіреді.
The Foton capsule has limited thruster capability. As such, the reentry path and orientation can not be controlled after the capsule has separated from the engine system. This means that the capsule has to be protected from reentry heat on all sides, thus explaining the spherical design (as opposed to Project Mercury's conical design), which allows for maximum volume while minimizing the external surface. However, the lack of lift means the capsule experiences high forces on reentry, up to 8 to 9g.
Фотонды ұшыру
Тағайындау Ұшыру күні Қайтару күні Миссияның жүктемесі (тері) Ескертулер Фотон 1 1985 04 16 ? Германияның Нюрнберг қаласындағы Немец мұражайында қайта кіру капсуласы көрсетіледі. Фотон 2 1986 05 21 ? Фотон 3 1987 04 24 ? Фотон 4 1988 04 14 ? Фотон 5 1989 04 26 ? Фотон 6 1990 04 11 ? АҚШ-тың Орегон штатындағы Макминвиллдегі Evergreen авиация мұражайында қайта кіру капсуласы көрсетіледі. Фотон 7 1991 10 04 ? Фотон 8 1992 10 08 ? Фотон 9 1994 06 14 ? Фотон 10 1995 02 16 ? Фотон 11 1997 10 09 ? Фотон 12 1999 09 09 Нидерландтың Нордвик қаласындағы Еуропалық ғарыш зерттеу және технология орталығында қайта кіру капсуласы көрсетіледі. Фотон M No.1 2002 10 15 Белгісіз Ұшыру сәтсіздігінен жоғалды. Фотон M No.2 2005 05 31 2005 06 16 Фотон M No.3 2007 09 14 2007 09 26 Жас инженерлердің спутнигі 2 Миссия кезінде жұптасқан және кейіннен ғарышта туған алғашқы тіршілік иелерін (ұрпақтарды) дүниеге әкелген Надежда атты тарақаны тасымалдады. Сондай-ақ, ғарышқа тардиградтарды да алып шықты. Фотон M No.4 2014 07 18 2014 09 01 Ұшырудан кейін байланыс үзілуі және жоспарланған 575 километрлік (357 мильдік) орбитаға жетпеу салдарынан екі айға жоспарланған миссия 44 күнге қысқартылды. Ғарыштағы жыныстық мінез-құлқысын зерттеу үшін ұшырылған бес геккон миссия барысында қайтыс болды. Сілтемелер:
Designation Launch Date Recovery Date Mission Payload(s) Notes Foton 1 1985 04 16 ? Re entry capsule will be on display at the Deutsches Museum in Nuremberg, Germany Foton 2 1986 05 21 ? Foton 3 1987 04 24 ? Foton 4 1988 04 14 ? Foton 5 1989 04 26 ? Foton 6 1990 04 11 ? Re entry capsule on display at the Evergreen Aviation Museum in McMinnville, Oregon, USA Foton 7 1991 10 04 ? Foton 8 1992 10 08 ? Foton 9 1994 06 14 ? Foton 10 1995 02 16 ? Foton 11 1997 10 09 ? Foton 12 1999 09 09 Re entry capsule on display at the European Space Research and Technology Centre in Noordwijk, Netherlands Foton M No.1 2002 10 15 N/A Lost due to a launch failure Foton M No.2 2005 05 31 2005 06 16 Foton M No.3 2007 09 14 2007 09 26 Young Engineers' Satellite 2 Carried Nadezhda, a cockroach that mated during the mission and later produced the first earthlings conceived in space. And Also Carried Tardigrades into space. Foton M No.4 2014 07 18 2014 09 01 Planned two month mission was reduced to 44 days due to communications failure after launch and a missed rocket burn to the planned 575 kilometer (357 mile) orbit. Five geckos, launched to track their sexual habits in space, died during the mission. References: