Ақырғы ұрыс: 1545 ж. Анкрум Мур шайқасы Шотландияның тәуелсіздігі үшін болды. Англияның басқыншылығына тоқтатты, тарихқа енді. Шотландия-Франция одағы күшті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аңқас шайқасы 1545 жылы «Жорғалау соғысы» кезінде болды. Шотландиялықтардың жеңісі шотланд шекарасы мен төмендіктеріне ағылшын шапқыншылығын уақытша тоқтатты. Шайқас алаңы Шотландиядағы тарихи шайқас алаңдарының тізіміне енгізілген және 2011 жылғы Тарихи орта (өзгерістер) заңына сәйкес «Тарихи Шотландия» арқылы қорғалады.
Battle in the War of the Rough Wooing
The Battle of Ancrum Moor was fought during the War of the Rough Wooing in 1545. The Scottish victory put a temporary end to English incursions in the Scottish border and lowlands. The battlefield has been included in the Inventory of Historic Battlefields in Scotland and protected by Historic Scotland under the Historic Environment (Amendment) Act 2011.
Өмірбаян
Патшалық билігінің аяқталуына қарай Генрих VIII Шотландиямен одақ құрып, кішкентай Мэри, Шотландия патшайымын ұлы Эдуардқа үйлендіру арқылы одақты нығайтуды көздеді. Ол Солвей Мосс шайқасында тұтқынға түскен шотланд ақсүйектерінің қолдауын алды, дипломатияны күш қолдану қаупімен ұштастырды, бірақ 1543 жылдың желтоқсанында Шотландия Парламенті, ішкі дау-жанжалдардан кейін, Генрихтің ұсыныстарын қабылдамай, Франциямен одақты жаңартты.
As his reign drew to a close, King Henry VIII sought to secure the alliance of Scotland and the marriage of the infant Mary, Queen of Scots, to his son Edward. He had the support of some Scots nobles who had been taken prisoner at the Battle of Solway Moss and mixed diplomacy with the threat of force, but in December 1543, the Scottish Parliament, after much internal dissension, decided to reject Henry's overtures and instead renew the alliance with France.
Науқан
Генрих Шотландияға қарсы соғыс жариялады. Шотландияны одақтастыққа икпал ету әрекеті Англияның солтүстік көршісімен ұзақ жылдар бойы жалғасқан антагонизмінің тағы бір эпизоды болды. Генрих VIII Шотландияның халықаралық қатынастарының оның шекараларына тигізетін әсерін бейтараптандыратын дипломатиялық неке жасауды қалаған. Соғыс кейін "Қатал күйеу жілік" деп аталды. Генрих Гертфорд графына Эдинбургті, Лейтті және тағы да көптеген қалаларды қиратуға бұйрық берді. 1544 жылы Гертфорд екі жорықта Шотландияның оңтүстігін қырып, мамыр айында Эдинбургті өртеп жіберді. 1545 жылы сэр Ральф Юр (кейде "Эверс" деп те жазылады) басқаратын әскерлер шекарада тонауды жалғастырды. Бәлкім, олардың ең қорқынышты қылмысы – үй иесі, оның балалары мен қызметшілері ішінде болған Брюмхаус мұнарасын өртеп жіберу болды. Осы шабуылдар нәтижесінде Арран графы, кіндік әйел Мэридің регенті мен Ангус графы арасында күтпеген одақ құрылды. Бұл екі шотланд ақсүйегі көп жылдар бойы ащы жарысқа түсіп, тіпті 1520 жылы Эдинбург көшелерінде қақтығысқан. Дегенмен, Ангустың иеліктері соңғы шекаралық шабуылдар кезінде мақсатқа алынған. Ангус Генрих VIII-нің Шотландия шекарасындағы оның бір бөлігін Юрға бергенін білген соң, ол титул құжаттарына өткір қаламмен және қызыл сиямен куә болады деп мәлімдеді. Шотландия армиясы бастапқыда Ангустың 300 "найзагерінен" және Джордж Леслидің, Ротс графының 4-ші ұрпағы мен Норман Леслидің, Ротс мырзасының басқаруындағы Файфтен келген шамамен бірдей санды әскерден тұрды. Оларға Скотт Букклеухтың басқаруындағы шекаралық сақшылар да қосылды, олардың жерлері де Юрдың қолынан қираған еді. Бірлесіп, олар Джедбургқа жақын жердегі ағылшын армиясына қарсы бет бұрды.
Henry's reaction was to declare war against Scotland. This attempt to cajole Scotland into alliance was another episode in England's long history of antagonism with her northern neighbour. Henry VIII desired a diplomatic marriage that would neutralise the effects of Scotland's own international relations on his borders. The war was later called the "Rough Wooing". Henry ordered the Earl of Hertford to devastate Edinburgh, Leith and many other towns. Hertford dutifully laid waste to much of southern Scotland in two expeditions in 1544, burning Edinburgh in May. In 1545, an army under Sir Ralph Eure (alternatively spelt "Evers") continued to pillage in the Borders. Perhaps their worst atrocity was the burning of Brumehous Tower with the lady of the house and her children and servants inside. The attacks had forged an unlikely alliance between the Earl of Arran, Regent for the infant Mary, and the Earl of Angus. These two Scottish nobles had long been bitter rivals for many years, and had even fought a pitched battle in the streets of Edinburgh in 1520. However, Angus's estates had been targeted during the recent border raids. Angus learned that Eure had been granted some of his lands in the Scottish borders by Henry VIII, and he declared that he would witness the title deeds with a sharp pen and red ink. The Scottish army consisted initially of between 300 "lances" under Angus, and a similar number of troops from Fife under George Leslie, 4th Earl of Rothes and Norman Leslie, Master of Rothes. They were joined by Borderers under Scott of Buccleuch, whose lands had also suffered devastation at Eure's hands. Together, they moved to confront the English army near Jedburgh.
Шайқас
Ағылшын армиясы 3000 неміс және испан жалдамалыларынан, 1500 ағылшын шекарашысынан, ал 700 "сенімді" шотланд шекарашысынан тұрды. Шотланд пикмендерінің шабуылы ағылшындарды дүркіреп, шатақтап кері шегіндірді. Осы жерде шотландтықтардың ұзын сүңгілері тиімді пайдаланылды; шотландтардың сүңгілері ағылшындардың сүңгілерінен бес шаршы метрге немесе бір елдікке ұзын болды, олар ағылшындармен қақтығысқанда, ағылшындардың сүңгілері оларға тигізбей тұрып, барлығын тесіп түсірді. Сарай төбесінде ағылшындардың қайта жиналуына жер тым бейімсіз болды. Олар шығыс беткейде қайта жиналуға тырысқанда, олармен бірге болған шотланд шекарашылары Англияға адалдығын білдірген қызыл белгілерді жыртып, бұрынғы адалдықтарына қайта оралды. Ағылшын армиясы жеңіліп, жау территориясында шашырап кетті.
The English Army consisted of 3,000 German and Spanish mercenaries, 1,500 English borderers under Sir Brian Layton and 700 "assured" Scottish borderers. A charge by Scottish pikemen drove the English back in disarray. Here the longer Scottish pikes were used to advantage;the Scottismen's speares war longer then the Inglismen's be fyve quareteris, or an elne, quhilk, when they joyned with the Inglishmen, they had thame all rivin doune before evir the Inglishmenis speares might touch thame. The ground was too uneven for the English to rally at the top of Palace Hill. As they tried again to rally on the eastern slope, the Scottish Borderers with them chose to tear off the red crosses which signified their adherence to England and revert to their former allegiance. The English army broke and was forced to scatter through a hostile countryside.
Регент Арран далаға сапар шегеді
Ағылшын мәліметтеріне сәйкес, регент Арран шайқас алаңына келіп, Ангус графына құттықтау айтқан. Ол тұтқыннан Ральф Юрдың денесін тануды сұрады. Арран жылап: "Құдай оған жарылқасын, ол қатты қатыгез, тіпті аса қатыгез адам еді, оның зұлымдығын көптеген адамдар мен жетім балалар өкінеді. Мәсіхшілер арасында мұндай қырғын мен қан төгілуге жол болмасын!" – деді. Регент Арранның шайқас алаңына сапары туралы 16 ғасырдың шотланд хроникашылары Джон Лесли мен Роберт Линдсей Пицкотти де айтқан. Олар губернатор мен регентке күтпеген жеңіске алғыс білдірді, онда "осынша аз сандар осынша үлкен әскерді, әрі жақсы жабдықталған күшті жеңді". Қазіргі заманғы тарихшы Маркус Мерриман атап өткендей, ағылшын әскерінің саны сирек кездесетін, әсіресе қысқы жағдайларды ескеретін болсақ, шекаралық шабуыл жасаған топтардан да үлкен болған. Арранның қимылдары Шотландияның Ұлттық мұражайында сақталған үй шаруашылығының есеп кітабында тіркелген, онда шайқас кезінде хабаршыларға төленген ақы және одан кейін Хьюм қамалында өткізілген той туралы жазылған.
According to an English report, Regent Arran came to the battlefield and congratulated the Earl of Angus. He asked a prisoner to identify Ralph Eure's body. Arran wept, and said;God have mercy on him, for he was a fell cruel man and over cruel, which many a man and fatherless bairn might rue, and wellaway that ever such slaughter and bloodshedding should be amongst Christian men. Regent Arran's visit to the field was also mentioned by the 16th century Scottish chronicle writers John Lesley and Robert Lindsay of Pitscottie, who have the Governor and Regent give thanks for the unexpected victory, where "so small a number discomfited so great a host and one so well appointed (equipped)." As the modern historian Marcus Merriman notes, the size of the English battle group was rare, larger than any border raiding party, especially considering the winter conditions. Arran's movements are documented in his household account book held by the National Records of Scotland, which records payments for messengers at the time of battle and a celebration afterwards at Hume Castle.
Нәтиже
Ағылшындар 800 салдатын (оның ішінде Эур және Лейтон) жоғалтты, ал 1000-ы тұтқынға алынды. Бұл олардың Шотландияны шабуылдауын уақытша тоқтатты. Жеңіс туралы жаңалық Францияның Франциск I-ін шотландтарға көмек үшін әскер жіберуге ынталандырды, бірақ олар көп нәтижеге қол жеткізбеді. Лилиард өзінің жарының қазасынан кейін шайқаста болған деседі. Дегенмен, оның әңгімесі толығымен жалған, себебі бұл жердің атауы 12 ғасырда "Лиллезиетберн" және 1378 жылы "Лиллят Крос" деп тіркелген.
The English lost 800 men killed (including Eure and Layton) and 1,000 taken prisoner. This temporarily stopped their harrying of Scotland. News of the victory also induced Francis I of France to send troops to aid the Scots, although they achieved little. Lilliard is said to have fought at the battle following the death of her lover. However, her story is entirely apocryphal, as the name of the location is recorded as "Lillesietburn" in the 12th century, and as "Lillyat Cros" in 1378.