Кіріспе

Италия археологы (1822 – 1894)

Джованни Баттиста (Карло) де Росси (23 ақпан 1822 – 20 қыркүйек 1894) – ерте христиан катакомбаларын қайта ашуымен, тіпті өз саласынан тыс жерлерде де танымал болған итальян археологы.

Өмір жолы және шығармашылығы

Римде дүниеге келген ол Комендаторе Камилло Луиджи Де Росси мен Марианна Маркеза Брутидің ұлы еді, олардың Джованни мен Микеле Стефано есімді екі ұлы болды. Джованни туылғаннан кейін екі күн өткен соң Санта-Мария-сопра-Минерва шіркеуінде крещение рәсімінен өтті. Де Росси ерте жасынан христиандық ежелгілікке қызығушылық танытты. 1838 жылы ол ата-анасымен бірге Тосканаға сапар шекті, ондағы өнердің көптеген құндылықтары оның назарын толығымен тартып алды. 1841 жылы, уайымдаған әкесінің қарсылығына қарамастан, ол иезуит Джузеппе Маркидің жетекшілігімен сол кезде көп назардан тыс қалған катакомбалардың біріне алғаш рет барды. Де Росси мен Марки жас айырмасына қарамастан, археологияны бірге оқыды және осының нәтижесінде «ажырамас достар» деп аталды. 1843 жылы ол барлық христиандық жазбаларды жүйелі және сын тұрғысынан жинау стратегиясын жасады. 1844-50 жылдары жазда ол Лациодағы ежелгі Герниктер аумағына және Неапольге сапар шекті; осылайша ол Рим Республикасы дәуірінен алған білімі тек теориялық емес еді. Сол шақта Де Росси христиандық Рим археологиясына қызығушылық танытқан Джеймс Спенсер Норткоттпен танысты. Норткотт пен Уильям Браунлоу кейіннен Де Россидің «Roma Sotterranea» еңбегінің ағылшын тіліне аудармасын жариялады. 1873 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1877 жылы ол Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының шетелдік мүшесі атанды. 1882 жылы ол Америка Антикварлар қоғамының мүшесі болып сайланды. 1888 жылы де Росси Латын Вульгатасындағы толық Киелі кітаптың ең көне қолжазбасы – Кодекс Амиатиннің Бед айтқан Киелі кітаптармен байланысты екенін анықтады. Сондай-ақ, Кодекс Амиатиннің Британ кітапханасындағы Гринлиф Киелі кітабының фрагментімен байланысы бар екені анықталды. Мың жыл бойы Кодекс Амиатин итальяндық туынды деп есептелді. Тек сол кезде де Росси түпнұсқа жазуының ағылшын Сеолфритке тиесілі екенін ашты. Ол Кастель-Гандольфода қайтыс болды.

Негізгі жұмыстар

"Christianae Urbis Romae septimo saeculo antiquiores" (т. I, Рим, 1861; т. II-нің 1-ші бөлімі, Рим, 1888). Оның бастапқы жоспары Рим қаласындағы алғашқы жеті ғасырдағы христиан жазбаларының жинағын жасау еді. Бұл серия оның қайтысынан кейін де жалғасты. "Римдегі христиандық жер асты" (т. I, қырық суреттен тұратын атласпен, Рим, 1864; т. II, алпыс екі және А, В, С, D суреттері бар атласпен, Рим, 1867; т. III, 52 суреттен тұратын атласпен, Рим, 1877). Де Росси қайтыс болғанда төртінші томның суреттері баспаханада дайын тұрған. Антонио Бозионың "Жер астындағы Рим" атты археологияның классикалық еңбегіне христиандық балама. "Христиан археологиясының бюллетені". Алты сериялық монографиялар мен хабарламалар, олар ай сайын (1863–69), содан кейін тоқсан сайын (1870–75), (1876–81), одан кейін жыл сайын (1882–89), (1889–94) жарық көрді, әр серия мұқият тізімделген. "XV ғасырға дейінгі Рим шіркеулерінің мозаикалары" (Рим, 1872) – Римнің антикалық және ортағасырлық мозаикаларын бейнелейтін француз және итальян тілдеріндегі мәтіндері бар түсті литографиялар сериясы. Rossi-нің "Codicum latinorum bibliothecae Vaticanae" латын кодекстерінің қолжазба индекстері Ватикан кітапханасында анықтамалық құрал ретінде қолданылады. "Inscriptiones Urbis Romae latinae" – "Corpus Inscriptionum Latinarum" (Берлин) VI томы, оның жетекші редакторларының бірі – Росси. "Martyrologium Hieronymianum", Луи Дюшенемен бірге редакцияланған, "Bollandists' Acta Sanctorum" I том, қараша (Брюссель, 1894).