Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чилидің революциялық және партизандық ұйымы
Chilean revolutionary and guerrilla organisation
Мануэль Родригес Патриотикалық фронты (FPMR) – 1983 жылдың 14 желтоқсанында Чили Коммунистік партиясының әскери қанаты ретінде ресми түрде құрылған марксистік-лениндік партизандық ұйым. Ол, «Жалпыхалықты көтеріліс саясаты» деп аталатын партия саясаты аясында, генерал Аугусто Пиночеттің әскери-азаматтық диктатурасын күшпен құлату мақсатымен құрылды. АҚШ Мемлекеттік департаменті мен MI6 ұйымды 1999 жылға дейін, яғни FPMR қарулы қызметін тоқтатқанға дейін, Пиночет биліктің ауысуынан кейін 9 жыл өткен соң, террористік ұйым деп сипаттады. FPMR құрамында 1500-ден 4000-қа дейін жауынгер мен қатысушы болған деп есептеледі.
The Manuel Rodríguez Patriotic Front (in lang es, FPMR) was a Marxist Leninist guerrilla organisation officially founded on 14 December 1983 as the military wing of the Communist Party of Chile in the context of this party policy denominated as the "Política de Rebelión Popular de Masas", created with the goal of a violent overthrow of the civic military dictatorship of General Augusto Pinochet. It was described as a terrorist organization by the US Department of State and by MI6 until 1999, when the FPMR ceased its armed activity, 9 years after the end of the Pinochet transfer of power. The FPMR was estimated to be made up of 1,500 to 4,000 militants and combatants.
Атауы
Ұйым Мануэль Родригес Ердоизаның есімімен аталады, ол Чили Тәуелсіздік соғысының батыры және тәуелсіз Чилидің негізін қалаушылардың бірі саналады.
The organization is named after Manuel Rodríguez Erdoiza, a hero of the Chilean War of Independence considered one of the founding fathers of independent Chile.
Әскери диктатура кезінде (1983-1990) қызмет еткен.
1986 жылдың 7 қыркүйегінде, бірнеше айлық жоспарлаудан кейін, ФПМР диктатор Аугусто Пиночеттің машинасына шабуыл жасап, оны өлтіруге талпынды. Пиночеттің бес күзетшісі қаза тауып, он бір адам жараланды. Дегенмен, Пиночет жеңіл жарақат алды ғана. Ол сол кезде 10 жасар немересімен бірге көлікте болған, ол зардапсыз қалды. 1986 жылы Чили қауіпсіздік күштері ФПМР-ді Карризал Бахода 80 тонна қару-жарақтан тұратын контрабандалық жүкті ұстады, оның ішінде C4 пластикалық жарылғыш заттары, RPG-7 және M72 LAW зымыран тасығыштары, сондай-ақ үш мыңнан астам M16 мылтығы болды. Пиночетке жасалған қастандық әрекетінің сәтсіз аяқталуы ФПМР ішіндегі дағдарысқа әкеліп соқты, бұл топтың жарылуына және ККП-ға қатысты толық тәуелсіздікке ұласты. 1987 жылдың 13 сәуірінде ФПМР Сантьягодағы Associated Press (AP) кеңсесіне және сегіз радиостанцияға бірдей шабуыл жасап, кезекші күзетшіні өлтірді. 1988-1994 жылдар аралығында ФПМР LDS шіркеулері мен ғибадатханаларына 15 шабуыл ұйымдастырды. 1990 жылдың 5 қарашасында ФПМР партизандары Винья-дель-Мар курортындағы Max und Moritz мейрамханасында бомба жарып, АҚШ-тың «Авраам Линкольн» әскери кемесінің үш теңізшісін жарақаттады. Шабуыл кезінде үш британдық турист және екі официант та жарақат алды.
On 7 September 1986, after months of planning, the FPMR attacked dictator Augusto Pinochet's car in an assassination attempt. Five of Pinochet's bodyguards were killed and eleven wounded. Pinochet, however, only suffered minor injuries. He was riding the car with his then 10 year old grandson who survived unharmed. Also in 1986, Chilean security forces caught the FPMR smuggling an 80 ton shipment of weapons in Carrizal Bajo, including C 4 plastic explosives, RPG 7 and M72 LAW rocket launchers as well as more than three thousand M 16 rifles. The failure of Pinochet's attempted assassination led to an internal crisis in the FPMR, leading to splits and to the group's complete autonomy towards the PCCh. On 8 April 1986, FPMR guerrillas kidnapped and held the Carabinero corporal Germán Obando captive for 48 hours. After nationwide coverage of the incident, the press reported mass condemnation which included political groups normally sympathetic to the cause of the FPMR. On 13 April 1987, the FPMR simultaneously assaulted the offices of Associated Press (AP) and eight radio stations in Santiago, killing an off duty security guard. In the period 1988–1994, the FPMR conducted 15 attacks against LDS Chapels and temples. On 5 November 1990, FPMR guerrillas detonated a bomb inside the restaurant Max und Moritz in a seaside resort of Viña del Mar, wounding three sailors from the United States aircraft carrier Abraham Lincoln. Three British tourists and two waitresses were also injured in the attack.
Демократиялық ауысу кезеңіндегі іс-әрекет (1990-1999)
1990 жылы Чилиде демократиялық үкімет қайта орнатылғаннан кейін, FPMR-дың басты нысандарына LDS шіркеулері мен ғибадатханалары, елдің ең танымал газеті El Mercurio иесінің ұлы Кристиан Эдвардстың ұрлануы, сондай-ақ Чилидегі McDonald's және Kentucky Fried Chicken сияқты АҚШ компаниялары кірді. 1991 жылдың 1 сәуірінде сенатор және Пиночеттің жақын кеңесшісі Хайме Гусман Чилидің Паптық католик университетінен шығар кезде атылды, онда ол конституциялық құқық профессоры болған. Оны жүргізушісі жақын ауруханаға жеткізді, бірақ көптеген оқ жарақатынан үш сағаттан кейін көз жұмды. Оның қанымен өлтіруін FPMR мүшелері Рикардо Палма Саламанка мен Рауль Эскобар Поблете жасады; операцияны қозғалыстың жетекшілері Гальварино Апаблаза, Маурисио Эрнандес Норманбуэна және Хуан Гутьеррес Фишман жоспарлаған деп саналады, олар Гусманды өлтіруді 1980 жылдардан бері жоспарлап келген. 1993 жылы FPMR партизандары екі McDonald's мейрамханасын жардырып, Kentucky Fried Chicken мейрамханасын жарғызуға тырысты. 2005 жылы FPMR мүшесі Патрисио Ортис Швейцарияда саяси пана алды. Ол Чилиде демократияға өтудің басында 1991 жылы полиция офицерін өлтіргені үшін он жылға түрмеге кесілді. 1996 жылы Ортис Чили түрмесінен қашып, келесі жылы Швейцарияға жетті. Чилидің экстрадиция сұранысы бойынша Швейцария билігі оны ұстады, бірақ кейін оның қауіпсіздігіне кепілдік беруге болмағандықтан (яғни, азаптау мүмкіндігі: оны экстрадициялау Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 3-бабын бұзу болар еді) экстрадициялаудан бас тартты. Швейцария билігі оны босатып, саяси пана берді. 2007 жылы өзі әскер тарапынан азапталған социалистік президент Мишель Бачелет Ортиске берілген саяси пананы сынады, бұл Чилидің солшылдарының наразылығын тудырды.
After the restoration of democratic rule in Chile in 1990, main FPMR targets included LDS Chapels and temples, the kidnapping of Cristian Edwards, son of the owner of the nation's most prominent newspaper, El Mercurio, and US businesses in Chile such as McDonald's and Kentucky Fried Chicken restaurants. On 1 April 1991, Senator and close Pinochet advisor Jaime Guzmán was shot at the exit of the Pontifical Catholic University of Chile where he was a professor of constitutional law. He was driven to a nearby hospital by his driver but died three hours later from several bullet wounds. His assassination was executed by FPMR members Ricardo Palma Salamanca and Raúl Escobar Poblete; the operation is believed to have been planned by the leaders of the movement Galvarino Apablaza, Mauricio Hernández Norambuena and Juan Gutiérrez Fischmann, who had been planning the murder of Guzman since the 1980s. In 1993, FPMR guerrillas bombed two McDonald's restaurants and attempted to bomb a Kentucky Fried Chicken restaurant. In 2005 FPMR member Patricio Ortiz received political asylum in Switzerland. He was sentenced in Chile to ten years of prison for the assassination of a police officer in 1991, during the beginning of the transition to democracy. Ortiz escaped from a Chilean prison in 1996 and reached Switzerland the following year. Following an extradition request by Chile, he was detained by Swiss authorities, who later refused to extradite him as his physical integrity could not be assured (i. e., possibility of torture: extraditing him would have violated article 3 of the European Convention of Human Rights). Swiss authorities then freed him and granted him asylum. In 2007 the Socialist President Michelle Bachelet, who had been herself tortured by the army, criticized the political asylum given to Ortiz, to indignation of the Chilean Left.
Экстрадициялау туралы іс жүргізу
2011 жылдың 13 қыркүйегінде Сантьяго апелляциялық сотының судьясы Марио Карроза Чили Жоғарғы сотына Бельгиядан бұрынғы FPMR партизаны Мигель Анхель Пеньяны экстрадициялау туралы талап қойды. Ол 1991 жылдың 1 сәуірінде UDI сенаторы Хайме Гусманды өлтіруде айыпталуда.
On 13 September 2011, judge Mario Carroza from Santiago's Court of Appeals, requested the Chilean Supreme Court the extradition from Belgium of former FPMR guerrilla Miguel Ángel Peña, accused of UDI's Senator Jaime Guzmán's murder that took place on 1 April 1991.