Кіріспе

Мысыққа аллергия

Мысық астмасы – мысықтарда жиі кездесетін аллергиялық тыныс алу ауруы, және бүкіл әлемдегі ересек мысықтардың кем дегенде бір пайызы осы аурудан зардап шегеді. Бұл – емдеуге келмейтін, созылмалы және прогрессирлейтін ауру. Көрінетін белгілері: сырыл, жөтел, қиын тыныс алу және өмірге қауіпті бронхоспазм. Өнеркәсіптік ластану факторларының артуы салдарынан аурудың жиілігі көбейді деген пікір бар. Мысық астмасының пайда болуына сондай-ақ, ұзақ мерзімді екіншілік түтінге ұшыраудан туындаған өкпе зақымдануы да себеп болуы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Мысық астмасы мысықтың өкпесіндегі ұсақ жолдардың қабынуынан пайда болады. Шабуыл кезінде өкпелер қалыңдап, тарылып, мысықтың тыныс алуы қиындатады. Өкпелерден тыныс жолдарына шырыш бөлініп, құсық пен сырыл тудыруы мүмкін. Кейбір мысықтарда астма шабуылының жеңіл түрі байқалады және олар тек аздап жөтелдеуі мүмкін. Мысықтың тыныс алу шабуылының айқын белгілері: жөтел, сырыл, ерін мен тілдің көгілденуі, иықтарын иіп, мойнын созып отыру, аузын ашып жылдам тыныс алу немесе ауаға талпыну, көбікті шырыш құсу және жалпы әлсіздік.

Диагностика

Иесі көбінесе мысығының күніне бірнеше рет жөтелгенін байқайды. Мысықтың жөтелінің дыбысы адам жөтелінен өзгеше болып келеді, көбінесе мысық шаш допты шығарып тұрғандай естіледі. Ветеринарлар мысық астмасының ауырлығын медициналық белгілеріне сүйене отырып анықтайды. Мысық астмасына ұқсас бірнеше ауру бар, оларды астма диагнозы қойылмас бұрын жоққа шығару қажет. Өкпе құрттары, жүрек құрттары, жоғарғы және төменгі тыныс жолдарының инфекциялары, өкпе қатерлі ісігі, кардиомиопатия және лимфоциттік плазмоциттік стоматит – бәрі де астмалық белгілерге ұқсас симптомдарды тудыруы мүмкін. Медициналық белгілер, өкпе рентгені және стероидтарға жағымды жауап диагнозды растауға көмектеседі. Рентген пайдалы болғанымен, көбінесе трахеялық шаю немесе бронхоальвеолярлық шаю арқылы тыныс жолдарынан үлгі алу қажет. Жақында компьютерлік томографияның мысық трахеобронхитін бронхопневмониядан ажыратуда тиімдірек және дәл екені анықталды.

Емдеу

Мысықтардың астмасының ауруы толыққанды емделмейді, бірақ үздіксіз емдеу арқасында көптеген үй мысықтары қалыпты өмір сүре алады. Жеңіл жағдайларда мысық астмасын емдеу үшін бронходилататорлар қолданылады, ал орташа және ауыр жағдайларда – глюкокортикостероидтар мен бронходилататорлар бірге қолданылады. Бұрынғы ветеринариялық тәжірибеде ауруды бақылау үшін инъекциялық және ауызға қабылданатын дәрілер ұсынылатын. Бұл дәрілердің жүйелік қосымша әсерлері болуы мүмкін, оның ішінде қант диабеті және панкреатит. 2000 жылы доктор Филипп Падрид балалар камерасы мен масканы қолданып, флутиказон мен сальбутамолды ингаляциялық түрде қолдануды енгізді. Ингаляциялық ем жүйелік әсерлерді азайтады немесе толыққанды жояды. 2003 жылы мысықтар үшін арнайы жасалған AeroKat Feline Aerosol Chamber камерасы пайда болды, ол тиімділікті едәуір арттырып, күтімшіге келетін шығындарды азайтты. Дәріні адам баласына арналған ингалятормен де беруге болады. Ингаляциялық стероидтың тиімді дозаға жетуіне әдетте 10–14 күн уақыт қажет.

Алдын алу

Мысықтардың астмасы және басқа да тыныс алу жолдары ауруларының алдын алу үшін мысық иелері мүмкіндігінше көп аллергенді жоюы керек. Мысықтың әдеттегі ортасында кездесетін аллергендерге: гүл тозаңы, көң, мысық қоқысынан шыққан шаң, парфюмерия, бөлме тазартқыштар, кілем иістендіргіштер, лак, аэрозольді тазалағыштар, темекі түтіні және кейбір тағамдар жатады. Шаң көтеріп, иісті немесе қоспасы бар мысық қоқыстарын пайдаланудан аулақ болыңыз. Әрине, мұның бәрін жою қиын және қажетсіз болуы мүмкін, өйткені мысыққа әдетте біреу немесе екеуі ғана әсер етеді. Белгілі бір мысықта астмалық белгілерді тудыратын аллергенді табу өте қиын болуы мүмкін және иесінің де, ветеринар дәрігердің де көп еңбегін қажет етеді. Бірақ кез келген ауру сияқты, астма шабуылының ауырлығын аллергендер ғана емес, сонымен қатар семіздік, стресс, паразиттер және жүрек аурулары да күшейтеді. Құрғақ ауа астма шабуылын қоздырады, сондықтан ылғалдандырғыш, әсіресе қыс айларында пайдалану ұсынылады.

Тәуекел факторлары

Зерттеулер көрсеткендей, екі және сегіз жас аралығындағы мысықтардың тыныс алу жүйесі ауруларына шалдығу қаупі ең жоғары. Сиам және Гималай тұқымдары, сондай-ақ олардың будандары астмаға көбірек бейім. Кейбір зерттеулерде әйел мысықтардың астмамен ауыруы еркек мысықтарға қарағанда жиі кездесетіні көрсетілген.