Кіріспе

Майк – П. Г. Водхаусдың 1909 жылғы романы. Бұл әңгіме алғаш рет 15 қыркүйекте «Adam & Charles Black» баспасынан, Лондон қаласынан жарық көрді. Алғашқыда «The Captain» журналында екі бөлек бөлімде жарияланған бұл әңгіме кітаптың түпнұсқасында біріктірілді; бастапқыда «Джексон Джуниор» деп аталған бірінші бөлімі 1953 жылы «Mike at Wrykyn» деген атпен қайта басылды, ал екінші бөлімі, сериялық нұсқасында «The Lost Lambs» деп аталса, 1935 жылы «Enter Psmith» және 1953 жылы «Mike and Psmith» аттарымен жарық көрді. «Майк» Водхаус жазған алғашқы кітаптарының бірі болғанымен, ол оны өзінің ең жақсы туындысы деп есептеді.

Сюжетке кіріспе

Оқиғаның бірінші жартысы, "Майк в Райкине" кітабында кездеседі, Майкл "Майк" Джексонды таныстырады. Майк – белгілі крикетшілер отбасының кіші ұлы. Майктың үлкен ағасы Джо – сәтті бірінші лига ойыншысы, ал тағы бір ағасы Боб мектеп командасына ілінуге айналды. Майк өзі Врикинге келгенде, оның крикетке қабілеті мен оқиғаға құштарлығы оған бірдей табыс пен қиындықтарды әкелді. Екінші бөлімі, сондай-ақ "Enter Psmith немесе Майк пен Псмит" деп аталады, екі жылдан кейін өтеді. Майк, нашар оқу көрсеткіштеріне байланысты, әкесі оны Врикиннен алып, Sedleigh деп аталатын кішкентай мектепке жібереді. Седлиге келгеннен кейін ол Этоннан келген эксцентрикалық Руперт Псмитпен танысады. Екеуі дос болып, крикет ойнамай, мектептің басқа да шараларына қатысуға шешім қабылдайды.

1-бөлім: "Майк Врикинде" немесе "Джексон-күлкі"

Майк жеке мектебінен Урикинге ауысады. Оның қарындастары алғашқы жылы мектеп командасына ілігуіне үміттенеді, бірақ ағасы Боб пен кәсіби ойыншы Саундерс күмәнді көзбен қарайды. Пойызда Урикинге бара жатқанда Майкпен біреу танысады; жігіт пойыздан сөмкесіз түсіп жатқанын көрген Майк оны платформаға лақтырады, бірақ жігіт келесі аялдамада қайта оралады. Бұл бейтаныс адамның Вайн үйінің жетекшісі Фирби Смит екені белгілі болады, және Майк осы үйге қосылады. Майк Уайатпен, Уэйннің әкесінен туған ұлымен танысып, дос болады. Уайат крикет капитаны Берджестен Майкқа сынақтан өтуге рұқсат беруін сұрайды; Майк жақсы өнер көрсетіп, үшінші командаға ілігеді. Кейін Майкқа бірінші командаға ойнауға рұқсат беріледі, себебі Уайат студенттер мен Урикин қаласынан келген топ арасындағы төбелес салдарынан полиция қызметкерінің көлге түсуіне қатысады. Полиция қызметкері оқиғаны мектеп директорына асыра баяндайды, бірнеше жүз бала оны суға лақтырғанын айтады, және директор мектепті жазалап, алдағы демалысты күшін жояды. Жауап ретінде Уайат жаппай шеру ұйымдастырып, мектептің көп бөлігін жақын қалаға алып кетеді. Бұл үшін жаза ретінде кіші балалар сабауға алынады, ал үлкен балалар М.С.С.-қа қарсы крикет матчында қосымша жаттығуларға жіберіледі. Командада бос орындар пайда болғандықтан, Уайат Берджесті Майкқа ойнауға мүмкіндік беруге көндіреді. Майк М.С.С. матчында жақсы ойнап, Майктың ағасы Джо мен кәсіби ойыншы Саундерс бар командаға қарсы 23 ұпай жинайды. Бірақ үй матчында Фирби Смит Майкты аут етеді, ал Майк оны сөйлейді. Фирби Смит Майк жазаланғанын қалайды, бірақ Боб оны жазаламауға көндіреді. Алғыс ретінде Майк Бобты командадан ығыстырғанын білгенде, оның орнына Боб командаға ілігуі үшін білегін бұрағандай етеді. Біраз уақыттан кейін бір бала мектепке жұқпалы ауру әкеледі. Аурудың таралуы бірінші команданың ойыншыларының біреуін шығарып тастайды, бұл Майкқа тағы бір мүмкіндік береді; ол нашар ойында ойнайды. Боб оған бірінші команданың орны енді Майкқа тиесілі екенін айтады, бірақ ертесі күні Майк Фирби Смитты үйдің таңертеңгі жаттығуларын өткізіп алып, қайта ашуландырады. Берджес Фирби Смиттың айтқанын естігенде, Майкке қарағанда Бобты таңдауға шешім қабылдайды. Невилл Смит, командадағы екінші орынды алған боулингші, өзінің орнына қуанып, үйінде (ол күндізгі оқушы) кеш өткізеді, ал Уайат мектептен жасырын шығып, кешке қатысады. Оны шығарып бара жатқанда ұстаз көріп, Уэйнге хабарлайды; үй жетекшісі Уайат қайтып келгенше Майк бөлмесінде күтеді және оған бірден мектепті тастап, банкте жұмыс істеуге кеңес береді. Майк командада Уайаттың орнын алады және Аргентинадағы байланыстары арқылы әкесіне Уайатқа қызықтырақ жұмыс табуға көндіреді. Урикин ең үлкен қарсыластары Риптонға қарсы матчқа шығады, боулингтен кемшілікпен, бірақ екі Джексонмен бірге. Жаңбырдан қақпа жабысқақ болып тұр, Риптон жақсы ұпай жинайды, ал алаңға шыққанда олардың күшті боулингшісі бар екені көрінеді. Жаман бастамадан кейін, ағайындылардың бірігіп шайқасқаны Урикиннің тағдырына жақсы әсер етеді. Боб шығады, бірақ Майкке бекінуге уақыт берді; онымен бірге команданың соңғы ойыншылары оны қолдап, боулингті шеберлікпен жағалап, 83 ұпаймен аяқтайды; Урикин жеңіске жетеді.

2-бөлім: "Майк пен Псмит" немесе "Жоғалған қойлар"

Майк тағы екі жыл Wrykyn-де оқыды және келесі семестрде крикет капитаны болуға тиіс еді, бірақ Пасха демалысында әкесі Майктің нашар үлгерімін көрген соң, оны Wrykyn-нен алып, одан әлдеқайда кішкентай Седли мектебіне жібереді. Седлиге келген Майк ашуланып, үйінің тәрбиешісі Оутвуд мырзамен танысады. Содан кейін Майк монокль тағып, жақсы киінген жігітпен кездеседі, ол өзін Псмит деп таныстырады. Оның тегіндегі "P" әрпі үнсіз, ол басқа Смиттерден өзін ажырату үшін өзі қосыпты. Ол бұрынғы этондық, оның отбасы Майктің үйіне жақын тұрады, және Майк сияқты, жаңа оқушы. Олар крикет ойнамай, Оутвуд мырзаның археологиялық қоғамына қосылуға шешім қабылдайды. Джеллико есімді жігітпен дос болып, үшеуі бірге жатақханаға орналасады. Ертесі күні олар мектептің крикет капитаны Адейрмен және үй иесі Даунинг мырзамен кездеседі. Екеуі де жаңа оқушылардың крикет ойнаудан бас тартуына көңілі толады. Псмит пен Майк екеуі де крикетті білмейтінін айтады, бірақ Майк кейін бұл шешіміне өкінеді. Археологиялық сапарларынан жалыққан олар бір күні жолдан шығып кетеді, сонда Майк бұрынғы крикет досымен кездеседі, ол оған жергілікті ауыл командасында орын ұсынады. Майк ойынға ләззат алады, бірақ ауылдағы крикет карьерасын жасырады. Майк ақырында крикет тарихын айтады және Даунинг мырзаға, өзінің үйін әділетсіз жақтағандыққа кек қайтару үшін, алдағы үй матчында ойнауға көндіріледі. Ойын Майктің 277 ұпайсыз жеңісімен аяқталады, ал Даунинг тіпті бір рет те соққы жасамайды. Майк үйлессін Джеллико үшін Уикин қаласындағы паб иесіне ақша жеткізуге келіседі. Ақшаның берешегі жоқ екенін білген соң, ол Врикинге қайта оралады, үйіне қайтуға тырысады, бірақ Даунинг оны қуалайды. Ол мектептің өрт сөндіру дабылын соғып, одан қашып құтылады. Ертесі күні Даунингтің иті Сэмми қызыл бояумен мазақталған күйде табылады. Даунинг ашуланып, тергеу бастайды: ол сол түні Аутвудтың оқушысының сыртта көрінгенін және велосипед сарайында қызыл бояудың тамшыларын, сондай-ақ аяқ іздерін табады. Ол Псмиттен Аутвудтың үйін аралап, қызыл бояумен боялған аяқ киімдерді іздеуге көмектесуін сұрайды, сонда Майктің буттарының бірінде бояу табылады. Псмит бутты сәтті жасырады, бірақ Майкқа айтпайды, сондықтан Майк мектепке аяқ киім киіп келеді, бұл Даунингтің назарын аударады. Осы уақытта Стоун мен Робинсон Адейрдің таңертеңгі крикет жаттығуына қатысу туралы ұсынысына риза емес, олар оны қауіпсіз өткізіп жіберуге шешім қабылдайды. Адейрдің басқа да жоспарлары бар, ол Стоунмен күресіп, екеуін де жаттығуға қатысуға мәжбүрлейді. Содан кейін ол Майкке келіп, оны ойнауға немесе күресуге шақырады. Майк бокс шеберлігімен жақсырақ болғанына қарамастан, Адейр ашуланып, жекпе-жектен жеңіледі. Псмит Майкты ойнауға көндіреді, өзі де ойнайтынын айтады, ол Этонда өте жақсы боулинг ойнағанын мойындайды. Адейр жекпе-жекте білегін жарақаттап, ойнай алмайды, ал матч жаңбырдан тоқтатылады. Даунинг директорға Майктің Сэммиді бояғанын күдіктенеді, бірақ оны бұрынғы оқушы Данстер жасағаны анықталады. Майк пен Адейр Седли мен Врикин арасында матч ұйымдастырады, және Седли жеңіске жетеді.