Кіріспе

Киелі кітаптағы тұлға

Икабод (ʾĪḵāḇōḏ, "даңқсыз", немесе "даңқ қайда?") туралы бірінші Самуил кітабында айтылады. Ол Шилодағы киелі қасиетті орында қызмет еткен дін қызметкері Финеестің ұлы. Ол ізраилдіктердің Құдайдың Табуты филистиндерге тұтқынға алынған күні дүниеге келді. Оның анасы күйеуі мен қайнағасы Елидің қайтыс болғанын және Табуттың қолға түскенін естіп, қатты үлкен қайғыға батып, босану толғағы басталды. Кейін ол Ахитубтың бауыры есімдерімен де аталады.

Этимология

Самуилдің бірінші кітабында Иқабадтың анасы оған осы есімді бергені туралы айтылады, себебі Израильдің даңқы кетіп қалды, оның себебі – құдайдың табыны пәлістіктерге түсіп, жоғалып кеткені, сондай-ақ Илия мен Финеес қаза болғандықтан болуы мүмкін. Ол құдайға деген құрметін көрсету үшін және оның рухани қайғысы жеке немесе отбасылық апаттан гөрі ауыррақ екенін білдіру үшін: «Израильден даңқ кетті, себебі құдайдың табыны қолға түсті» деген сөздерді қайталап айтты. Яира Амит оның есімі «әкесі, атасы, тіпті құдайы жоқ, жаңа туған баланың тағдырын көрсетеді, себебі даңқ та сол жерден кетіп қалды» дейді. Киелі кітапты түсіндіруші Дональд Спенс Джонс «Иқабад» терминінің мағынасы бірінші буынның «И» әрпіне байланысты күмәндік тудыратындықтан көп дау тудырады деп мәлімдейді. Ол әдетте қарапайым теріс мағынада түсіндіріледі: «жоқ»: «хабод» – «даңқ» дегенді білдіреді, сондықтан «Иқабад» – «даңқсыз», яғни даңқ жоқ. Басқалар «И» буынын риторикалық сұрақ ретінде қарастырады: «Қайда?», «Даңқ қайда?», жауабы әрине, «ол ешқайдада жоқ». Бірақ ең дұрыс түсіндіру – «И» буынын қатты қайғының таңдануы ретінде қарастыру: «Ах!», сонда есімді «Ах, даңқ!» деп аударуға болады. Септуагинта Иқабадтың есімін шағым ретінде көрсетеді: «Уаебархабот», Израильдің даңқына аза тұту! Codex Vaticanus Graecus 1209 Иқабодты «уаи бархабот» деп атайды, яғни «И Бар Хабод» – Хабодтың ұлы немесе «Жоқ, Даңқтың ұлы». Текст зерттеушілердің пікірінше, Самуил кітабының бұл бөлімі, қасиетті орындардың көзі, басқа бөлімдерге қарағанда кейінірек жазылған, сондықтан оның есімінің осы түсіндірілуі жай ғана халықтық этимологияны білдіруі мүмкін. Еврей Киелі кітабында Иқабад туралы аздаған мәлімет болғанымен, Ахитубтың Финеестің (немесе басқа біреудің) ұлы емес, Иқабадтың інісі ретінде айтылуы, мәтін зерттеушілерді Иқабадтың Самуил заманында (б.з.д. 11 ғасыр) маңызды тұлға саналғанына күдік тудырды.