Тыныс алуға көмектесетін химиялық қосылыс

Кіріспе

Тыныс алуға көмектесетін химиялық қосылыс.

Кленбутерол – симпатомиметикалық амин, ол тыныс алу бұзылыстарынан зардап шегетін адамдар бронхтарды кеңейтуші және деконгестант ретінде қолданады. Астма сияқты созылмалы тыныс алу аурулары бар адамдар оны тыныс алуды жеңілдету үшін бронхтарды кеңейтуші дәрі ретінде пайдаланады. Көбінесе кленбутерол гидрохлориді түрінде қол жетімді. 1967 жылы патенттелген және 1977 жылы медициналық қолданысқа енгізілген.

Медициналық қолданыстар

Кленбутерол кейбір елдерде астма кезінде бронхтарды кеңейту үшін мақұлданған. Кленбутерол – β2 агонист, құрылымдық және фармакологиялық тұрғыдан эпинефрин мен сальбутамолға ұқсас, бірақ оның ынталандырушы және термогендік әсері күштірек және ұзаққа созылады. Ол көбінесе бронх кеңейткіш және токолитик ретінде, тегіс бұлшық еттерді босаңсыту қасиеттері үшін қолданылады. Әлемдік допингке қарсы агенттік оны β2 агонист емес, анаболикалық зат ретінде жіктейді. Кленбутерол жылқыларда тыныс алу ауруларын емдеу үшін, ал ірі қара мал шаруашылығында босандыруға көмектесу үшін тағайындалады. Тамақ өнімдері үшін өсірілген малға қолдану кейбір елдерде заңсыз.

Артық дозалау

Ұсынылған дозадан жоғары, шамамен 120 мкг мөлшерін қолдану бұлшық еттерінің діріліне, бас ауруына, бас айналуына және асқазанның тітіркенуіне себеп болуы мүмкін. Салмақ жоғалту мақсатымен немесе спорттық нәтижелерін жақсарту үшін препаратты өздігінен қолданған адамдарда құлайғаны, құсу, тершеңдеу, жүрек қағу, тахикардия және миокард инфарктісі сияқты жағдайлар тіркелген. Препаратты қолданғанын анықтау үшін сперма немесе зәрде оның болуын тексеруге болады.

Құқықтық мәртебе

Кленбутерол АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы мақұлдаған ешбір емдік препараттың құрамына кірмейді және қазір Халықаралық Олимпиада комитетінің допинг бақылауынан өтетін спортшылар үшін тыйым салынған. АҚШ-та адамдарға тамақ ретінде қолданылуы мүмкін жануарларға кленбутерол енгізуге Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы тыйым салады.

Салмақты жоғалту

Бодибилдерлер "кесу" циклдерінде жиі қолданса да, бұл препарат соңғы кезде кеңінен танымал болды, әсіресе Виктория Бекхэм сияқты мәшһүр тұлғалардың қолдануы туралы жарияланған ақпараттар арқылы, оны басқа симпатомиметик аминдер сияқты салмақ жоғалту үшін қолдануымен. Ефедрин сияқты басқа симпатомиметик аминдерге ұқсас, мұндай қолдануды растау не жоққа шығару үшін жеткілікті клиникалық зерттеулер жүргізілмеген. 2021 жылы мексикалық фитнес-инфлюенсер Одалис Сантос Мена, қолқының тер бездерін жоюға арналған MiraDry процедурасы кезінде анестезия алғанда жүрек тоқтауынан көз жұмды. Сарапшылар Менаның өліміне кленбутерол мен анестезияның бірлескен әсері себеп болғанын хабарлады. Жас, дені сау ер адамдармен жүргізілген клиникалық зерттеуде "кленбутерол демалыс кезіндегі энергия жұмсалуын 21% - ға (P < 0,001) және майдың тотығуын 39% - ға (P = 0,006) арттырды, ал көмірсулардың тотығуы өзгеріссіз қалды".

Әрекетін жақсартатын дәрі

Кленбутерол туралы жиі кездесетін жаңылыс пікір – оның анаболикалық қасиеттері бар және жоғары дозада қолданғанда бұлшық массасын арттыра алады. Бұл мәлімдеме ешқашан расталмаған, және ол жылқыларға жасалған зерттеулерден туындаған болуы мүмкін. Бета-2 агонисті болып табылатын кленбутерол, қысқа мерзімді жұмысқа қабілеттілігі мен жүрек-қан тамырларының жұмысын арттырады, сондықтан жылқылардағы оның анаболикалық әсерін жаттығу нәтижесімен және калория мөлшерінің артуымен байланыстыруға болады. Кленбутерол базалық метаболизмді, жүрек соғудың максималды деңгейін және жаттығуға қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік беретіндіктен, оның эфедрин немесе амфетаминге ұқсас ергогендік қасиеттері бар. Кленбутеролдің анаболикалық зат екені туралы ойды автор және өнімділікті арттыру саласындағы белгілі сарапшы Дэн Дюшейн қалыптастырған. Дюшейн бұл препаратты бодибилдинг қауымдастығында танымал етіп, оның бұлшықет құратын қасиеттері бар екенін алғаш айтқан. Сондай-ақ, Дюшейн гамма-гидроксимасло қышқылы (ГГМҚ) препаратын анаболикалық зат ретінде насихаттауда қателік жасады және 1990 жылдардың ортасында осы препаратты заңсыз сақтау және тарату үшін жазасын өтеді. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік (WADA) кленбутеролды анаболикалық заттар тізіміне енгізді, бірақ мұны растайтын ешқандай дәлел жоқ. Кленбутерол өнімділікті арттыратын препарат ретінде де қолданылады. Бір мәселе – кейбір елдерде кленбутерол тағамға қосылатын ластаушы зат болып табылады; допингке қарсы бақылау кездейсоқ және қасақана қабылдауды ажыратуы керек.

Тамақ зақымдануы

Кленбутерол кейде "буте" деп аталады, бұл фенилбутазонмен шатасуға мүмкіндік береді, оны да "буте" деп атайды. Фенилбутазон – жылқыларға қолданылатын препарат. 2013 жылғы Еуропалық еттің сапасын нашарлату оқиғасында оның тестіленіп қаралуы мүмкін болды. Кленбутеролдың етте болуы АҚШ-та 1991 жылдан бері, ал Еуропалық Одақта 1996 жылдан бері тыйым салынған. Препаратты қолдану денсаулыққа қатысты алаңдаушылықтар тудырды, олар тұтынушыларда жүрек соғудың жылдамдауы, бұлшық еттердің дікілдеуі, бас ауруы, құсу, қызба және дікілдеу сияқты белгілерге әкелуі мүмкін. Еуропадағы бірнеше жағдайда бұл жағымсыз әсерлер уақытша болды. Кленбутерол – β-агонисттер класына жататын өсуді ынталандыратын препарат. Ол Қытайда, АҚШ-та азық-түлік өндіретін жануарларда қолдануға рұқсат етілмеген, бірақ кейбір елдер оны азық-түлік үшін пайдаланбайтын жануарлар үшін мақұлдады, ал бірнеше елдер оны азық-түлік өндіретін жануарларда терапиялық мақсатта қолдануға рұқсат берді. Ластанудан тек спортшылар ғана емес, сонымен қатар басқалар да зардап шегеді. Португалияда 1998-2002 жылдар аралығында 50 адам бауыр мен шошқа етіндегі кленбутеролдың салдарынан зардап шекті, ал 1990 жылы Францияда 22 адам және Испанияда 135 адам кленбутеролмен улануға күдік келтірді. 2006 жылдың қыркүйек айында Шанхайда 330 адам кленбутерол қосылған шошқа етін жеп, тамақтан уланды. 2009 жылдың ақпан айында Қытайдың Гуандун провинциясында кем дегенде 70 адам кленбутерол қалдықтары бар деп есептелетін шошқа мүшелерін жеп, тамақтан уланды. Жәбірленушілер жергілікті базарлардан сатып алынған шошқа мүшелерін жегеннен кейін іш ауруы мен диареяға шағымданды. 2011 жылдың наурыз айында Қытайдың Ауыл шаруашылығы министрлігі Қытайдың ең ірі ет өндірушісі Шуанхуэй тобының еншілес компаниясы ет өнімдерінде кленбутеролмен ластанған шошқа етін қолданғаны анықталғаннан кейін шошқа азығындағы заңсыз қоспаларға қарсы бір жылдық күрес басталатынын мәлімдеді. Шуанхуэй орналасқан Хэнань провинциясының орталығында 72 адам кленбутерол өндіргені, сатқаны немесе қолданғаны үшін полицияға қамалды. Қытайдың Ауыл шаруашылығы министрлігі кленбутеролға тыйым салғаннан кейін 2011 жылдың қыркүйегінен бастап жағдай жақсарып, өзгерді. Әлемнің көптеген елдері азық-түлік қауіпсіздігіне қатысты қатаң талаптарды енгізіп жатыр, мысалы, АҚШ-тағы азық-түлік қауіпсіздігін жаңғырту туралы заң, Канаданың импорт ережелерін қайта қарауы, Қытайдың 2009 жылдан бері жарияланған жаңа азық-түлік заңдары, Оңтүстік Африканың жаңа азық-түлік заңы және көптеген басқа да жаһандық өзгерістер мен шектеулер.

Clenbuterol is occasionally referred to as "bute" and this risks confusion with phenylbutazone, also called "bute". Phenylbutazone, which is a drug also used with horses, was tested for in the 2013 European meat adulteration scandal. Intended to result in leaner meat with a higher muscle to fat ratio, the use of clenbuterol has been banned in meat since 1991 in the US and since 1996 in the European Union. The drug is banned due to health concerns about symptoms noted in consumers. These include increased heart rate, muscular tremors, headaches, nausea, fever, and chills. In several cases in Europe, these adverse symptoms have been temporary. Clenbuterol is a growth promoting drug in the β agonist class of compounds. It is not licensed for use in China, the United States, for food producing animals, but some countries have approved it for animals not used for food, and a few countries have approved it for therapeutic uses in food producing animals. Not just athletes are affected by contamination. In Portugal, 50 people were reported as affected by clenbuterol in liver and pork between 1998 and 2002, while in 1990, veal liver was suspected of causing clenbuterol poisoning in 22 people in France and 135 people in Spain. In September 2006, some 330 people in Shanghai suffered from food poisoning after eating clenbuterol contaminated pork. In February 2009, at least 70 people in one Chinese province (Guangdong) suffered food poisoning after eating pig organs believed to contain clenbuterol residue. The victims complained of stomach aches and diarrhea after eating pig organs bought in local markets. In March 2011, China's Ministry of Agriculture said the government would launch a one year crackdown on illegal additives in pig feed, after a subsidiary of Shuanghui Group, China's largest meat producer, was exposed for using clenbuterol contaminated pork in its meat products. A total of 72 people in central Henan Province, where Shuanghui is based, were taken into police custody for allegedly producing, selling, or using clenbuterol. The situation has dramatically improved in China since September 2011, when a ban of clenbuterol was announced by China's Ministry of Agriculture. Authorities around the world appear to be issuing stricter food safety requirements, such as the Food Safety Modernization Act in the United States, Canada's revision of their import regulations, China's new food laws published since 2009, South Africa's new food law, and many more global changes and restrictions.

Ветеринариялық пайдалану

Кленбутерол жылқыларда аллергиялық тыныс алу ауруларын емдеу үшін бронходилататор ретінде аэрозоль түрінде, ал сиырларда босанған кезде жатырды босаңсыту үшін тамырға жіберіледі, әсіресе кесар тілігі операциясы кезінде жатырдың сыртқа шығуына көмектесу үшін қолданылады. Ол сиырларда босандыру мақсатында «Планипарт» инъекциялық ерітіндісі ретінде пайдалануға рұқсат етілген.