Қасиетті Колмэн мак Дуах өмірі мен тыныс-тіршілігі

Кіріспе

560 – 29 қазан 632) Ирландияның Галвей графтығындағы Коркерде туған, ирланд вождісі Дуактың ұлы (сол себепті ирланд тілінде mac Duach). Ол бастапқыда усақтап, дұғада және ұзақ оразаларда өмір сүрді, алдымен Инишморда, содан кейін Клэр графтығындағы Бэррендегі үңгірде. Коннахт королі Гуаир Эйдне мак Колмайнмен (663 ж. қайтыс болған) бірге Килмакдуах монастырын ("Дуак ұлының шіркеуі") құрды және оны абат-епископ ретінде басқарды. Ол Коннахттан шыққан және одан бұрынғы Темплшанболық Әулие Колманмен (595 ж. қайтыс болған) шатастырылып келген.

Ерте өмір

Сент-Колман, әйгілі болғандай, патшайым Ринахтың және оның күйеуі, басшы Дуактың ұлы, Килтартан жерінде, қазіргі Галвей графтығында туған.

Діни қызмет

Ол Аран аралдарының ең үлкені Инишмор/Арайндағы Сент-Энда монастырында білім алып, онда уединениеде өмір сүрді. Ол жеті шіркеу деп белгілі бір топтың бөлігі болды, бірақ бұл атау шіркеулердің нақты санын көрсетпейді, олардың көптегені Кромвель кезінде қиратылды. Шамамен 590 жылы, үлкен уединение іздеп, ол бір құлмен бірге орманды Бэрренге көшті. Ермитаж Кельхилла ауылында, Карран приходінің бөлігінде, Слив Карранның тік беткейінің іргесінде орналасқан. Бүгінде бұл жерде кішкентай тас оратория, қасиетті құдық, Колманның шағын үңгірі, оның құлының қабірі және булаун тасы бар. Бұлар қазір қарағайлы бұталармен қоршалған. Оратория тастан салынғандықтан, Колман оны салған болуы мүмкін емес, өйткені оның заманында шіркеулердің барлығы ағаштан салынған. Бұл қазір Килмакдуаг монастыры деп белгілі. Тағайындалуға құлшынбаса да, Колман епископқа бекітілді. Оның серіктестерінің арасында Друмакуолық Сурней болды. 632 жылдың 29 қазанында қайтыс болды. Қылқан іздері бар тас Килтартин өзенінің жанында қойылған. Colman (шамамен 560 ж.) дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай, Ринаг жаңа туған баласын шомылдыру үшін дін қызметкеріне алып барды, бірақ су жоқ екенін байқады. Үйге қайтудан қорқып, анасы шаған ағашының астына тығылып, дұға етті. Жерден бұлақ ағып шықты және Colman шомылдырылды. Сол бұлақ қазір Colman mac duagh-тың ғажайып құдығы болып табылады. Ринаг баласын монахтардың қамқорлығына тапсырды. Айнгустың "Менологиясына" сәйкес, қатаң оразадан кейін, Жасыл жексенбі күні Colman қызметшісінің мерекелік тамаққа ерекше нәрсе тапқанын сұрады. Қызметшісі оған тек бір құс пен әдеттегі шөптер ғана бар екенін айтты. Қызметшінің шыдамдылығының таусылып бара жатқанын сезген Колман Иеден лайықты тамақ беруін сұрап дұға етті. Сонымен бірге, Colman-ның туысы Гуаир патша дастарқан басына отырды. Тағамдар әкелгеннен кейін, оларды көзге көрінбейтін күштер алып кетті. Патша мен оның серіктері оларды Colman мен оның қызметшісі алдында дастарқанға жайылған жерге дейін іздеп келді. Сол жердегі әк тас жамылғысы бүгінге дейін "Бохир на Мейс" немесе "Ботар на Миас", яғни "тағамдар жолы" деп аталады. Гуаир патша оған монастырь салуды бұйырды. Colman Құдайдан монастырьді қайда салу керектігін көрсетуін сұрады, сондықтан Құдайдан оған белгі беруін өтінді. Кейіннен Бэррен орманынан өтіп бара жатқанда, оның белбеуі түсіп қалды. Ол мұны Құдайдың белгісі деп қабылдап, белбеуі түскен жерге монастырь салдырды. Килмакдуаг епархиясындағы ешбір адамның немесе жануардың шаңқайдан өлмейтінін айтқан, және бұл сөз бүгінге дейін шын болып тұр. Көптеген реликвиялар сияқты, Колманның абаттық жездісі ғасырлар бойы ант беру үшін қолданылған. Ол Килтартан О'Хейнесінде (патша Гуаирдің ұрпақтары) және олардың туыстары О'Шонессиде сақталған, бірақ қазір оны Дублиндегі Ұлттық мұражайда көруге болады (Атвотер, Бенедиктиндер, Карти, Д'Арси, Фермер, МакЛисахт, Монтегю, Стоукс). Colman туралы көптеген әңгімелер бар, ол құстар мен жануарларды жақсы көрген. Оның үй жануарлары ретінде әтеш болған, ол заманауи құрылғылар болмаған кезде сағаттың орнына қолданылған. Әтеш таң атқанда әнін бастап, Colman шығып, оған сөйлегенше ән салып тұратын. Содан кейін Colman қоңырау шалып, басқа монахтарды дұғаға шақыратын. Бірақ монахтар түнгі сағаттарда да дұға еткісі келді, және оларды түн ортасында және таңғы сағат 3-те ояту үшін әтешке сенбеді. Сондықтан Colman мысықты үй жануарлары ретінде ұстады, ол түнде оған ұсақ-түйек тамақ беріп, серік болып жүрді. Ақырында, тышқан қолға түсті, ал Colman оны дұғаға ояту үшін көмек сұрады. Colman тышқанның түсіну қабілетін сынап көруге көп уақыт кетті. Бір күні уағыздап, жаяу жүріп келгеннен кейін Colman қатты ұйықтады. Ол әдеттегідей түн ортасында Лаудс үшін оянбағанда, тышқан төсекке жүгіріп келді, жастыққа көтеріліп, Colman-ның құлағына кішкентай басын сүртті. Бірақ бұл шаршаған монахты ояту үшін жеткіліксіз болды. Сондықтан тышқан тағы да тырысты, бірақ Colman оны ызамен сілкіп тастады. Соңғы рет күш салып, тышқан әулиенің құлағын шағып алды, және Colman бірден күліп оянды. Тышқан, өте қатыгез және маңызды көрінетін, жай ғана монахқа қарап жаздықта отырды, ал Colman тышқан оның жұмысын түсінгендігіне сенбей күлкісін тоқтата алмады. Өзін жинағаннан кейін, Colman адалдығы үшін ақылды тышқанды мақтап, оған қосымша сыйлықтар берді. Содан кейін ол Құдайға дұға етіп, сиынып кірді. Содан кейін Colman әрқашан тышқан оның құлағын сүртіп оянғанға дейін күтетін, оянған немесе оянбаған. Тышқан міндетін орындаудан ешқашан жаңылған жоқ. Монахтың тағы бір ерекше үй жануары болды: шыбын. Әр күні Colman үлкен, қиын жазылған қолжазба дұға кітабын оқуға белгілі бір уақыт жұмсайтын. Әр күні шыбын парақтың жиегіне қонатын. Ақырында Colman шыбынмен сөйлесіп, оның серігі үшін алғыс айтып, одан көмек сұрады:

He was educated at Saint Enda's monastery on Inishmore/Árainn, the largest of the Aran Islands and lived there as a hermit. He built a church, Teampuill Mor Mhic Duagh, and a small oratory, Teampuill beg Mhic Duagh, near Kilmurvy. These form part of a group known as the Seven Churches, although the designation does not indicate the actual number of churches, many destroyed during the time of Cromwell. Seeking greater solitude, around 590 he moved to the Burren, which was then covered in forest, accompanied by a servant. The hermitage is located in the townland of Keelhilla, part of the parish of Carran, at the foot of a cliff of Slieve Carran. Today the site consists of a small stone oratory, a holy well, Colman's shallow cave, the grave of his servant and a bullaun stone. These are now surrounded by hazel scrub. Since the oratory is made from stone, it cannot have been built by Colman, as in his time the churches were all built from wood. This is now known as the monastery of Kilmacduagh. Although reluctant to accept the title, Colman was ordained a bishop. His associates included Surney of Drumacoo. He died 29 October 632. The rock with the rope marks is on display by the Kiltartin river. Not long after she gave birth to Colman (c. 560), Rhinagh took her newborn to a priest to baptise, but they realised there was no water. Fearing to return home, the mother sheltered under an ash tree and prayed. A fountain bubbled up from the earth and Colman was baptised. That fountain is now the miraculous well of Colman mac duagh. Rhinagh entrusted her child to the care of monks. According to the Menology of Aengus, after austere fasting throughout Lent, on Easter morning Colman inquired as to whether his servant had found anything special for their Easter meal. The servant replied that he only had a small fowl and the usual herbs. Perceiving that the servant's patience was near exhausted, Colman prayed that the Lord provide an appropriate meal. At the same time, Colman's cousin King Guaire was sitting down to a banquet. No sooner had the dishes been served than they were spirited away by unseen hands. The king and his retinue followed only to find the banquet spread before Colman and his servant. An area of limestone pavement nearby is called to this day Bohir na Maes or Bóthar na Mias, the "road of the dishes". King Guaire bade him to build a monastery. Colman wanted God to show him where to build the monastery, and so asked God to give him a sign; later while walking through Burren woods, his cincture fell off. He took this to be God's sign and built the monastery on the place his cincture fell. It is said that Colman declared that no person nor animal in the diocese of Kilmacduagh would ever die of lightning strike, something that appears true to this day. As with many relics, Colman's abbatial crozier has been used through the centuries for the swearing of oaths. Although it was in the custodianship of the O'Heynes of Kiltartan (descendants of King Guaire) and their relatives, the O'Shaughnessys, it can now be seen in the National Museum in Dublin (Attwater, Benedictines, Carty, D'Arcy, Farmer, MacLysaght, Montague, Stokes). Other tales are recounted about Colman, who loved birds and animals. He had a pet rooster who served as an alarm clock at a time before there were such modern conveniences. The rooster would begin his song at the breaking of dawn and continue until Colman would come out and speak to it. Colman would then call the other monks to prayer by ringing the bells. But the monks wanted to pray during the night hours, too, and couldn't count on the rooster to awaken them at midnight and 3:00 am. So Colman made a pet out of a mouse that often kept him company in the night by giving it crumbs to eat. Eventually the mouse was tamed, and Colman asked its help in waking him for prayer. It was a long time before Colman tested the understanding of the mouse. After a long day of preaching and travelling on foot, Colman slept very soundly. When he did not awake at the usual hour in the middle of the night for Lauds, the mouse pattered over to the bed, climbed on the pillow, and rubbed his tiny head against Colman's ear. Not enough to awaken the exhausted monk. So the mouse tried again, but Colman shook him off impatiently. Making one last effort, the mouse nibbled on the saint's ear and Colman immediately arose—laughing. The mouse, looking very serious and important, just sat there on the pillow staring at the monk, while Colman continued to laugh in disbelief that the mouse had indeed understood its job. When he regained his composure, Colman praised the clever mouse for his faithfulness and fed him extra treats. Then he entered God's presence in prayer. Thereafter, Colman always waited for the mouse to rub his ear before arising, whether he was awake or not. The mouse never failed in his mission. The monk had another strange pet: a fly. Each day, Colman would spend some time reading a large, awkward parchment manuscript prayer book. Each day the fly would perch on the margin of the sheet. Eventually Colman began to talk to the fly, thanked him for his company, and asked for his help:

"Мен үшін бірдеңе пайдалы жасай аласың ба? Монастырда тұратын әркімнің пайдасы бар екенін көресің. Жарайды, егер мен кетіп қалсам, мен оқып жатқанда, сен де кетпе, мен сүйектеген жерімде тұр, мен келгенде қайдан бастау керектігін білейін. Менің айтқанымды түсінесің бе?" Осылайша, тышқан сияқты, Colman шыбынның түсіну қабілетін сынап көруге көп уақыт кетті. Ол, тышқанға болғандай, шыбынға да сыйлықтар берген болуы мүмкін - бір тамшы бал немесе торттың кесегі. Бір күні Colman келушіні қабылдау үшін шақырылды. Ол қолжазбада тоқтаған жерін көрсетіп, қайтып келгенше оның онда тұруын өтінді. Шыбын әулиенің өтінішін орындап, бір сағаттан астам уақыт бойы қозғалмай тұрды. Colman қуанды. Содан кейін ол адал шыбынға оның үшін маңызды жұмыс жасауға мүмкіндік берді. Басқа монахтар бұл керемет екенін ойлап, монастырь жазбаларына жазып алды, сондықтан біз осы туралы білеміз. Бірақ шыбынның өмірі қысқа. Жаздың соңында Colman-ның кішкентай досы қайтыс болды. Шыбынның өліміне қайғырып, тышқан да қайтыс болды, сондай-ақ әтеш те. Colman-ның жүрегі жоғалған үй жануарлары үшін ауыр болды, сондықтан ол өзінің досы Әулие Колумбаға хат жазды. Колумба жауап берді:

"Сен олармен тым бай болдың. Сондықтан қазір қайғырып отырсың. Мұндай қиындықтар тек байлық бар жерде ғана пайда болады. Енді бай болма." Colman ақшасыз да бай болуға болатынын түсінді (Curtayne Linnane).