Кіріспе
Боливиядағы қала Эль-Альто (испан тілінде "Биік жерлер") – Боливияның екінші ірі қаласы, Педро-Доминго-Мурильо провинциясындағы Альтиплано жотасында Ла-Пас қаласының іргесінде орналасқан. Бүгінде Эль-Альто Боливияның ең қарқынды дамитын қалалық орталықтарының бірі болып табылады, 2020 жылғы мәліметтер бойынша халқы шамамен 943 558 адамды құрайды. Бұл қала сонымен қатар әлемдегі ең биік орналасқан ірі қала, орташа биіктігі... Ла-Паз, Эль-Альто, Ачокала, Виача және Мекапака қалаларынан құралған Эль-Альто – Ла-Паз агломерациясы Боливияның ең көп халқы бар қалалық аймағы болып табылады, онда шамамен 2,2 миллион адам тұрады. Қала жылдам дамып келеді, бірақ нашар дамыған инфрақұрылым және коммуналдық қызметтерге қатысты, әсіресе шеткері аудандарда елеулі мәселелер сақталып тұр. Құрылысы аяқталған кабельдік жол жүйесі Эль-Альтоны тікелей Ла-Паз орталығымен байланыстырып, агломерацияның экономикалық орталығына қатынауды қатты жеңілдетті. Осы дамумен бірге жергілікті халықтың мәдени ерекшеліктерін көрсететін Жаңа-Анд стиліндегі сәулет пайда болды, бұл қалаға модернизацияға қарамастан ерекше сыртқы түрін сыйлады.
El Alto (Spanish for "The Heights") is the second largest city in Bolivia, located adjacent to La Paz in Pedro Domingo Murillo Province on the Altiplano highlands. El Alto is today one of Bolivia's fastest growing urban centers, with an estimated population of 943,558 in 2020. It is also the highest major city in the world, with an average elevation of
The El Alto–La Paz metropolitan area, formed by La Paz, El Alto, Achocalla, Viacha, and Mecapaca, constitutes the most populous urban area of Bolivia, with a population of about 2.2 million. The city is rapidly developing, although significant challenges with substandard infrastructure and utilities remain, especially in the outlying areas. The construction of an elaborate cable car system connected El Alto directly with central La Paz, dramatically easing transportation into the economic center of the metropolitan area. A locally indigenous Neo Andean architectural style has developed alongside this growth, giving the city a distinct appearance as it has modernized.
Тарих
Ла-Пастың үстіндегі құрғақ және қолайсыз жазық 1903 жылға дейін адам қоныстанбаған. Титикака көлі мен Арикадан келген жаңа салынған темір жолдар каньонның жиегіне жеткенде, Ла-Паз теміржол терминалы, теміржол станциялары мен деполар, сондай-ақ теміржол жұмысшыларының қонысы салынды (каньонға түсетін тармақ желісі 1905 жылы ашылды). 1925 жылы жаңа әскери-әуе күштері үшін әуежай салынды, бұл одан әрі қоныстануға ықпал етті. 1939 жылы Эль-Альтода алғашқы бастауыш мектеп есігін ашты. 1950 жылдары Эль-Альто Ла-Паздың сумен жабдықталу желісіне қосылғаннан кейін қарқынды өсуді басталды (осыған дейін барлық су Ла-Паздан цистерналармен тасымалданатын). Каньондағы құрылысқа арналған жерлер азайып, қымбаттады. 1985 жылдың наурыз айындағы әкімшілік реформада Эль-Альто ауданы және оның төңірегі Ла-Пас қаласынан саяси жағынан бөлінді (осы күн қаланың "құрылған күні" ретінде ресми түрде аталады және тойланады). 1987 жылы Эль-Альто ресми түрде қала мәртебесін алды. 1994 жылы қала Эль-Альто Рим-католик діншілігінің орталығына айналды.
Аудандар
Эль-Альто қалалық әкімдігі қаланы құрайтын 14 ауданды белгілейді.
Демография
Эль-Альто Латын Америкасындағы ең ірі қала, халқының көп бөлігі – жергілікті халық. Тұрғындарының шамамен 76 пайызы – аймара, 9 пайызы – кечуа, 15 пайызы – метис (жергілікті халық пен еуропалықтардың ұрпақтары), ал 0,1 пайыздан аз – криол (ақтар). Бұрын Эль-Альто Ла-Пастың серіктес қаласы ретінде танымал болған, бірақ соңғы кезде сауда мен өнеркәсіптің өсуі қала мен төмен жатқан елді мекендер үшін, оның ішінде былғары өңдеу және мал сою кәсіпорындарының суды ластауына алаңдаушылық тудырды. Халықтың қарқынды өсуі қаланың, әсіресе қалалық аймақтардың шетіндегі тұрғындарға ауыз су және кәріз желісін жеткізуде қиындықтарға тап болуына себеп болып отыр.
География
Қалада Ла-Пацтың Эл-Альто халықаралық әуежайы орналасқан. Эль-Альто әлемдегі ең биік ірі қалалардың бірі, теңіз деңгейінен 4150 метрге дейін көтеріледі (13615 фут). Климаты суық, ең жоғары орташа айлық максималды температура қараша айында байқалады. 1952 жылғы ауыл шаруашылығы реформасымен басталып, соңғы 10 жылда күшейген Боливияның ауылдық аймақтарынан Ла-Пас аймағына көші-қонның нәтижесінде Боливиядағы ең қарқынды өсіп келе жатқан қалалардың бірі. Кейбір көшіп келгендер ауылда егін өсірудің қиындығы оларды қалаға көшуге мәжбүр еткенін айтады.
Климат
Көпен климаттық жіктеу жүйесі Эль-Альтоның климатын субтропикалық тау климатының (Cwc) сирек кездесетін суық жаздық түрі ретінде жіктейді. Күндізгі температура көбінесе салқын, ал түнгі температура жыл бойы серіпті болады. Жылдың кез келген мезгілінде қар жаууы мүмкін. Эль-Альтодағы сумен жарақтану мұздықтардың қысқаруынан туындаған құрғақшылықтың салдарынан қиындыққа тап болды. 2016 жылы қалаға су жеткізетін үш негізгі тоған мұздық суының азаюынан дерлік құрғап қалды.
Көрікті жерлер
Антонио Паредес Кандияның өнер мұражайы 2002 жылы ашылды. 2003 жылдан бері Ла-Пас қаласынан халықаралық әуежайға, сондай-ақ мұнай және газ жеткізіліміне жол жиі түрде наразылық білдіріп жүрген әлеуметтік лидерлер мен Боливия саясатындағы ең ықпалды тұлғалар тарапынан кесіліп отырады. Эль-Альто Боливияның газ дауының маңызды орталықтарының бірі болып табылады. Эль-Альто 2000 жылдардың ортасынан бастап салынған Жаңа-Андий сәулетімен әйгілі. Үлкен ашық базар бар.
Үкімет
Эль-Альто – Мурильо провинциясындағы муниципалитет. Қала әкімшілігі атқарушы және заң шығарушы тармақтарға бөлінеді. Эль-Альто қаласының әкімі – қалалық әкімшіліктің басшысы, ол жалпы сайлау арқылы бес жылға сайланады. Заң шығарушы тармақ – 11 мүшеден тұратын муниципалдық кеңес, ол өз қатарынан президент, вице-президент және хатшыны сайлайды. Қазіргі әкім – Моника Ева Копа, ол 2021 жылдың наурыз айында Эль-Альто партиясынан шеттетілгеннен кейін MÁS партиясынан Закариас Макераны жеңді. Алдыңғы сайлау 2021 жылдың наурыз айында өткен. Эль-Альто әкімшілігі халыққа қызмет көрсету, қауіпсіздік және халықтық қозғалыс, сондай-ақ өте табысты Фежуве қозғалысымен өзара әрекеттесуде бәсекелестікке тап болады.
Көлік
Эль-Альто Ла-Пас қаласымен Mi Teleférico жүйесінің үш желісі арқылы байланысты. Қала Эль-Альто халықаралық әуежайы арқылы ішкі және халықаралық бағыттармен байланысады.