Иммундық қалпына келтіру синдромы: себептері, көріністері және емдеуі
Immune reconstitution inflammatory syndrome
Иммундық қалпына келтіру синдромы (IRIS) – АИТС/иммуножеткіліксіздікте иммунитет жаңарып, инфекцияға күшті қабыну реакциясы тудыратын күй. Симптомдарды бақылау маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иммундық қайта құрудың қабыну синдромы (ИҚС) – кейбір жағдайларда ВИЧ/ЖҚС немесе иммунобедеу кезінде кездесетін жағдай. Онда иммундық жүйе қалпына келе бастағанда, бұрын жұққан мүмкіндіктік инфекцияға күшті қабыну реакциясымен жауап береді, бұл инфекцияның белгілерін күрт нашарлатады. ИҚС иммундық қайта құру синдромы, иммундық қайта құру ауруы, иммундық жаңару ауруы және иммундық толықтыру ауруы деп те аталады. Иммундық функция жақсарғанда жүйелік немесе жергілікті қабыну реакциялары пайда болуы мүмкін. Бұл қабыну реакциясы көбінесе өзінен-өзі шектеледі, бірақ ұзақ мерзімді симптомдар мен өлім қаупі бар, әсіресе орталық нерв жүйесі зардап шеккен жағдайда. Емдеу көбінесе симптомдарды бақылау және негізгі инфекцияны емдеуді қамтиды. ИҚС-тің ауыр жағдайларында кортикостероидтар жиі қолданылады. Кортикостероидтарды қолдануға қатысты маңызды ерекшеліктер – криптококк менингиті және Капоши саркомасы, себебі олар нашар нәтижелерге алып келуі мүмкін.
Immune reconstitution inflammatory syndrome (IRIS) is a condition seen in some cases of HIV/AIDS or immunosuppression, in which the immune system begins to recover, but then responds to a previously acquired opportunistic infection with an overwhelming inflammatory response that paradoxically makes the symptoms of infection worse. IRIS may also be referred to as immune reconstitution syndrome, immune reconstitution disease, immune recovery disease, and immune restoration disease. Systemic or local inflammatory responses may occur with improvement in immune function. While this inflammatory reaction is usually self limited, there is risk of long term symptoms and death, particularly when the central nervous system is involved. Management generally involves symptom control and treatment of the underlying infection. In severe cases of IRIS, corticosteroids are commonly used. Important exceptions to using corticosteroids include Cryptococcal meningitis and Kaposi’s sarcoma, as they have been associated with poorer outcomes.
Белгілері мен симптомдары
ИРИС-тің клиникалық көрінісі өзгермелі және әдетте негізгі ОИ-ге байланысты. Көрінетін жалпы белгілерге АРТ-ны бастағаннан кейін жағдайдың нашарлауы және жергілікті тіндердің қабынуы жатады. Жүйелік қабыну реакциясы болуы да, болмауы да мүмкін. ИРИС жағдайларының көпшілігі АРТ-ны бастағаннан немесе өзгергеннен кейін 4-8 апта ішінде пайда болады. Дегенмен, АРТ-ны бастағаннан кейін 3 күннен бірнеше айға дейін, тіпті бірнеше жылдар өткеннен кейін де жағдайлар тіркелген. Төмендегі кестеде есептелген негізгі ОИ-лердегі негізгі және қосымша көріністер сипатталған. ИРИС-тің жалпыға қабылданған анықтамасы жоқ, алайда диагноз қою үшін келесі критерийлердің көпшілігіне сәйкес келуі керек деген консенсус бар: ИРИС-ке ұқсас көріністерге мыналар жатуы мүмкін: дәрілердің қолайсыз әсерлері, дәріге төзімділік немесе пациенттің емге ұстанымсыздығынан туындаған бастапқы ОИ-дің прогрессиясы және жаңа ОИ-дің дамуы. Өлім-жітім көрсеткіші әртүрлі және байланысты ОИ, иммунодепрессияның деңгейі, географиялық орналасуы және емге қолжетімділігіне байланысты. Орталық нерв жүйесіне әсер ететін ИРИС жағдайлары ең жоғары өлім-жітіммен байланысты (13-75%).
The clinical presentation of IRIS is variable and typically depends on the underlying OI. Common features that may be present include clinical worsening after starting ART and localized tissue inflammation. A systemic inflammatory response may or may not be present. The majority of IRIS cases occur within 4 to 8 weeks of ART initiation or change. However, there have been reported cases from 3 days to several months or even years after ART initiation. The following table describes the major and minor presentations in reported underlying OIs. There is no universal definition of IRIS, however there is general consensus that most of the following criteria should be met to make the diagnosis: Conditions that can present similarly to IRIS are: adverse drug effects, progression of initial OI caused by medication resistance or patient non adherence, and development of a new OI. Mortality rates vary and depend on the associated OI, degree of immunosuppression, geography, and access to treatment. IRIS affecting the central nervous system has generally been associated with the highest mortality rates (13 75%).
Тарих
IRIS 1980 жылдары дәрігерлер өкпе туберкулезі және мәйіс ауруымен емделіп жатқан науқастарда күтпегендей симптомдардың нашарлауын байқағанда анықталды. WNS қыста иммундық жүйе табиғи түрде әлсіреп, энергияны сақтау үшін гибернация кезінде Pseudogymnoascus destructans саңырауқұлағының теріге жұғуымен ерекшеленеді. Осы зерттеу эутермияға қайта келгеннен кейін инфекция орнында қарқынды қабынуға ұшыраған жануарлардың ИРИС нысаны болуы мүмкін екенін көрсетеді.
IRIS was discovered in the 1980s when physicians noted paradoxical symptomatic worsening of patients being treated for pulmonary tuberculosis and leprosy. WNS is typified by a cutaneous infection of the fungus Pseudogymnoascus destructans during hibernation, when the immune system is naturally suppressed to conserve energy through the winter. This study suggests that bats undergoing an intense inflammation at the site of infection after a return to euthermia is a form of IRIS.