Польшаның Вигри ұлттық паркі: көлдер, табиғат, Ramsar батқалығы. 1989 ж. құрылған, 149.56 км² аумақты қамтиды. Мазури көлдері мен Августовский орманында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вигри ұлттық паркі (Wigierski Park Narodowy) – Польшаның солтүстік-шығысындағы Подляк воеводиясында орналасқан ұлттық парк. Ол Мазур көлдері аймағының және Августов алғашқы орманның (Puszcza Augustowska) бір бөлігін қамтиды. Паркке аты Вигри көлінен берілген, ол парктегі көптеген көлдердің ең ірісі болып табылады. Бұл парк Польшадағы 13 Рамсар ылғалды жерінің бірі ретінде де тіркелген. Парк 1989 жылдың 1 қаңтарында 149,56 км² аумақта құрылды. Бүгінде оның ауданы сәл үлкенірек, оның 94,64 км² орман, 29,08 км² су, ал 27,14 км² басқа да жерлерді, көбінесе егістік жерлерді құрайды. Қатаң қорғалатын аймақтардың жалпы ауданы 6,23 км²-ды құрайды, оның ішінде 2,83 км² орман. Парктің бас кеңсесі Сувалки қаласында орналасқан. Парктің ландшафты шамамен 12 000 жыл бұрын осы аймақты жапқан мұздықтан қалыптасқан. Мұздық солтүстікке қарай баяу шегінген кезде, көптеген аңғарлар пайда болды, олардың көпшілігі көлдермен толды. Кейбір көлдердің тереңдігі аз болғандықтан, уақыт өте келе олар торфты батпаққа айналды. Парктің солтүстік бөлігі төбелі, биіктігі теңіз деңгейінен 180 метрге жетеді. Оңтүстік бөлігі жазық және көбінесе орманмен жабылған, ол Августов алғашқы орманның бір бөлігі болып табылады. Парк әртүрлі пішіндегі, мөлшердегі және тереңдіктегі көптеген көлдерімен әйгілі. Барлығы 42 көл бар, олардың ең ірісі – Вигри көлі, оның ауданы 21,87 км² және максималды тереңдігі 73 метрге жетеді, ол парктің орталық бөлігінде орналасқан. Басты өзен – Черна-Ханча, ол Вигри көлінен өтіп, танымал каяк маршрутын құрайды.
Wigry National Park (Wigierski Park Narodowy) is a national park in Podlaskie Voivodeship in north eastern Poland. It covers parts of the Masurian Lake District and Augustów Primeval Forest (Puszcza Augustowska). It is named after lake Wigry, the largest of the park's many lakes. It is also classed as a Ramsar wetland site, one of 13 such sites in Poland. The park was created on January 1, 1989, on an area of 149.56 km2. Today it is slightly larger at , of which 94.64 km2 is forest, 29.08 km2 is water and 27.14 km2 other types of land, mostly agricultural. Strictly protected zones account for 6.23 km2, including 2.83 km2 of woods. The park has its headquarters in the town of Suwałki. The park’s landscape was to a large extent shaped by a glacier which covered this region around 12,000 years ago. While slowly receding to the north, the glacier formed valleys, many of which are filled with water in the form of lakes. Some of the shallowest lakes have in the course of time become peat bogs. The northern part of the park is hilly, with elevation reaching 180 meters above sea level. The southern part is flat and is mainly covered with a forest, which is part of the broader Puszcza Augustowska. The park is famous for its numerous lakes of different shape, size and depth. Altogether, there are 42 of them, the biggest, Wigry, covering the area of 21.87 km2 with maximum depth of 73 meters, is located in central part of the park. The main river is Czarna Hańcza, which crosses Lake Wigry, and forms a popular kayaking route.
Тарих
Вигри көлі мен оның айналасындағы табиғатты қорғауға жасалған алғашқы тыраштандырулар 1920 жылдары – бірінші Казимеж Кульвеч, кейін ботаник Болеслав Хриниевецки және лимнолог Альфред Литинский арқылы жасалды, бірақ олар толыққанды нәтиже берген жоқ. Дегенмен, олардың қызметі Плочицнодағы көл жағасында гидробиологиялық станцияның құрылуына әкелді. Бұл станция 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жұмыс істеді. Алғашқы қорғалатын аумақ 1931 жылы «Вигри» деген атаумен жартылай қорық ретінде құрылды. 1959 және 1962 жылдары бобрларды қорғау мақсатында тағы екі қорық – «Ostoja Bobrów Stary Folwark» (Старий-Фольварк бобрларының панасы) және «Ostoja Bobrów Zakąty» (Закути бобрларының панасы) құрылды. 1970 жылы Вадолек көлі және оған іргелес орманның бір бөлігі аймақтағы алғашқы қатаң табиғат қорығына айналды. 1975 жылы Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) Вигри көлін әлемдегі ең құнды су резервуарларының тізіміне енгізді («Аква» жобасы). Вигри көлін одан әрі қорғау үшін атқарылған жұмыстар 1976 жылы Вигри ландшафт паркінің құрылуына әкелді, оның ауданы шамамен 11 000 гектарды құрады. Ландшафт паркі құрылғаннан кейін ұлттық парк құруға бағытталған жұмыстар басталды, нәтижесінде 1988 жылдың маусым айында үкімет 14 840 гектар аумақты алып жатқан Вигри ұлттық паркін құру туралы шешім қабылдады. Парк ресми түрде 1989 жылдың 1 қаңтарында қызметін бастады. 1997 жылы ауданы 15 085 гектарға дейін ұлғайтылды. 2002 жылы Вигри ұлттық паркі Рамсар конвенциясының халықаралық маңызы бар сулы-батпақты жерлер тізіміне енгізілді. 2004 жылы ол Natura 2000 желісінің құрамына кірді.
The first attempts to protect the nature of Lake Wigry and its surrounding area were undertaken in the 1920s – first by Kazimierz Kulwieć and later by the botanist Bolesław Hryniewiecki and the limnologist Alfred Lityński – but never came to fruition. Their activities, however, led to the creation of a hydrobiological station on the shores of the lake in Płociczno. It was active until the outbreak of World War II in 1939. The first protected area, a partial reserve named “Wigry”, was established in 1931. Two other reserves, “Ostoja Bobrów Stary Folwark” (Stary Folwark Beavers’ Refuge) and “Ostoja Bobrów Zakąty” (Zakąty Beavers’ Refuge), were established in 1959 and 1962 in order to protect beavers. In 1970, Lake Wądołek and a fragment of an adjacent forest became the first strict nature reserve in the area. In 1975, International Union for Conservation of Nature (IUCN) placed Lake Wigry on its list of the most valuable water reservoirs in the world (Project "Aqua"). Lobbying for the further protection of Lake Wigry eventually resulted in the establishment of Wigry Landscape Park in 1976, which covered an area of nearly 11,000 ha. Shortly after the establishment of the landscape park, work aiming at designation of a national park began, eventually resulting in the government’s decision to designate Wigry National Park in June 1988, with an area of 14,840 ha. The park officially began its activity on January 1, 1989. In 1997, the area was increased to 15,085 ha. In 2002, Wigry National Park was inscribed on the Ramsar Convention list of wetlands of international importance. It became a part of the Natura 2000 network in 2004.
Жануарлар
Паркте 1700-нен астам жануар түрі табылды, оның ішінде 46 сүтқоректілер, 202 құс, 12 қосмекенді және 5 бауырымен жорғалаушылар түрі бар. Парктегі ең ерекше жануар – көлдер мен өзендерде көптеп кездесетін еуропалық бобр. Қазіргі уақытта онда шамамен 250 бобр бар. Сонымен қатар, паркте қасқырлар да мекендейді. Парк суларында 32 түр балық тіршілік етеді. Кейбір жануарлар үшін Вигри ұлттық паркі – тіршілік ететін жалғыз орын. 289 түр заңмен қорғалады, олардың 128 түрі Польшаның Құрып кету қаупі төнген түрлердің Қызыл тізіміне енгізілген.
Over 1,700 animal species have been found in the park, including 46 species of mammals, 202 species of birds, 12 species of amphibians and 5 species of reptiles. The most characteristic animal living in the park is European beaver, numerous in lakes and rivers. Currently there are around 250 beavers there. Also, the park is known to have wolves. In Park’s waters thrive 32 species of fish. For some animals, Wigry National Park is the only place to live. 289 species are protected by law and 128 of them have been placed on the Red List of Endangered Species in Poland.
Өсімдіктер
Бір қызығы, саябақта ең бір бук ағашы жоқ. Керісінше, шырша – барлық ормандарда кездесетін басым ағаш түрі. Парк аумағының көп бөлігі табиғи күйінде сақталған торф батпақтарымен жабылған.
Interesting is the fact that in the park there is not a single specimen of beech tree. On the other hand, predominant tree type is the fir which is present in all forests. The Park’s area is to a large extent covered by peat bogs, which are in some places of pristine character.
Туризм
Польшаның солтүстік-шығысы, оның ішінде парк өзі, әсіресе жаз айларында туризм үшін тартымды аймақ. Паркте 190 километрден астам туристік бағыттар бар. Балық аулауға құмарлар және желкенді қайықтар Вигри, Пиерти, Лешчевек және Мулачиско сияқты ең ірі көлдерден пайдаланады. Көрікті жерлердің қатарында Мәдениет министрлігіне қарасты суретшілер резиденциясы орналасқан бұрынғы монастырь бар.
Northeastern Poland, including the park itself, is an attractive region for tourism, especially in the summertime. There are more than 190 kilometres of tourist trails in the park. Fishing anglers as well as sailboats take advantage of the biggest lakes including Wigry, Pierty, Leszczewek and Mulaczysko. The places of interest include a former monastery, where an artist residency belonging to the Ministry of Culture is located.