Кіріспе

2К22 "Тунгуска" – советтік гусеницалық, өздігінен қозғалатын, зениттік артиллерия-зымырандық кешені. Ол жаяу әскер және танк полктеріне күндіз және түні, кез келген ауа райында төмен ұшатын ұшақтардан, тікұшақтардан және қанатты зымырандардан қорғаныс беру үшін арналған. Бұл қару жүйесінде қолданылатын зымыранды НАТО SA-19 "Грисон" деп атайды.

Даму

2К22 зениттік-ұшақ қорғаныс жүйесін әзірлеу 1970 жылғы 8 маусымда басталды. Кеңес Қорғаныс министрлігінің өтініші бойынша, Туладағы КБП аспаптар конструкторлық бюросы, тағайындалған бас конструктор Шипунов Аркадий Георгиевичтің басшылығымен, 23 мм-лік ЗСУ-23-4 зениттік артиллериялық комплексін алмастыру мақсатында 30 мм-лік ұшаққа қарсы жүйе бойынша жұмыс бастады. Жүйеге қойылған бастапқы талаптар ZSU-23-4-ке қарағанда қашықтық, биіктік және жауынгерлік тиімділік бойынша екі есе артық көрсеткіштерге қол жеткізу болды, сонымен қатар жүйенің реакция уақыты 10 секундтан аспауы керек еді. Бірақ, 1975 және 1977 жылдар аралығында 9К33 "Оса" зымырандық жүйесі енгізілгеннен кейін, даму баяулады, себебі бұл жүйе де сол талаптарды орындайтын сияқты болды, бірақ зымырандық қарудың тиімділігі жоғары еді. Бірқатар пікірталастардан кейін, таза зымыранға негізделген жүйе 1973 жылғы араб-израиль соғысында көрсеткендей, ешқандай ескертусіз, қысқа қашықтықта төмен қанатымен ұшатын шабуылдаушы тікұшақтарға қарсы тиімді болмайды деген қорытындыға келді. Себебі, зениттік артиллериялық жүйенің реакция уақыты шамамен 8-10 секундты құрайды, ал зымырандық жүйенің реакция уақыты 30 секундқа жуық болғандықтан, жүйені қайта әзірлеу жұмыстары қайта басталды.

Сипаттама

GRAU индексі "Тунгуска" жүйесін 2K22 деп көрсетеді. Толық жүйе немесе батарея 9М311 "Треугольник" (үшбұрыш) жер-әуе ракетасымен және екі 2А38 30 мм-лік зеңбірекпен қаруланған алты 2С6 жауынгерлік машинасынан тұрады. Оларға үшқа дейін 2F77 жүк тиегіш машинасы қоса келеді. 2K22 сонымен қатар 2F55, 1R10 және 2V110 жөндеу және техникалық қызмет көрсету машиналары, MTO AGZ шеберханасы және 9V921 сынақ машинасы және басқа да түрлі қолдау құралдарымен байланысты. Бұл құралдар 2K22 батареясын дала жағдайында қызмет көрсетумен қатар жоспарлы жөндеу жұмыстарын қамтамасыз етеді. Әрбір жүйе бір мезгілде алты нысананы жоюға қабілетті (әр 2S6 машинасы үшін 1 нысана), оның биіктігі шектеулі және көтерілу бұрышы −10°-тан 87°-қа дейін. 2S6 жауынгерлік машинасы Минск трактор зауытында (МТЗ) әзірленген және өндірілген GM 352 және кейін GM 352M шассиін пайдаланады. Шассидің әр жағында гидропневматикалық серіппесі бар алты жол дөңгелегі, арт жағында жетек тісті дөңгелегі және үш кері оралатын роликтері бар. Шассиге сонымен қатар кіші қарудан қорғайтын брондалған NBC жүйесі де орнатылған. Жаңа GM 5975 шассиін пайдаланатын соңғы Tunguska M1 автоматты беріліс ауыстыру және диагностикалық мүмкіндіктерге ие, бұл шасси MMZ зауытында әзірленген және өндірілген. GM 5975.25 шассиінің қозғалыс қашықтығы және ең жоғары жылдамдығы бар. Ол ауа температурасы және биіктігі дейін жұмыс істей алады. Ол 35° дейін еңіспен көтерілуге қабілетті. Жалпы, орналасуы бұрынғы ZSU-23-4-ке ұқсас, орталық 360 градусқа айналатын мұнарасы (2A40 деп аталады) қару-жарақ, сенсорлар және үш экипаж мүшесін: командирді, пулеметшіні және радар операторын қамтиды. Жүргізуші корпустың алдыңғы сол жағында отырады, оның оң жағында газ турбиналық қосымша қуат блогы (APU) және корпустың арт жағында көп отынды дизельді қозғалтқышы орналасқан. Электромеханикалық сканерленген параболалық E диапазонындағы (10 кВт қуаттылық) нысананы анықтау радары мұнараның артқы жағына орнатылған, ал мұнараның алдыңғы жағында орнатылған J диапазонындағы (150 кВт қуаттылық) моноимпульстік бақылау радары 1RL144 (НАТО: Hot Shot) импульстік Доплерлік 3D радар жүйесін құрайды. Бұл жүйе 1А26 цифрлық компьютерімен және 1G30 бұрыш өлшеу жүйесімен бірге 1А27 радар кешенін құрайды. Tunguska M радары 1RL144M радар жүйесімен жабдықталған. Tunguska M1 радарының механикалық сканерленген нысананы анықтау радары 360° көру бұрышын ұсынады, оның анықтау қашықтығы шамамен және төмен ұшатын нысаналарды анықтай алады. Оның бақылау радарының қашықтығы бар. Сондай-ақ C/D диапазонындағы өзіндік тану жүйесі (IFF) орнатылған және 1RL138 деп белгіленген. Радар жүйесі әртүрлі кедергілерге қарсы жоғары қорғалған және фонға қарамастан, көкжиекте таулар болса да жұмыс істей алады. Жүйе 30 мм-лік зеңбіректерді қолданып, қозғалыс кезінде атуға қабілетті, бірақ зымырандарды ату үшін тұруы керек. Мақсаттың максималды жылдамдығы дейін жете алады. 2S6 және 2S6M машиналарының стандартты жабдықтарына компьютерлік өртке басқару жүйесі, жылыту, желдету, NBC жүйесі, автоматты өрт анықтау және сөндіру жүйесі, навигациялық жабдықтар, түнгі көру құралдары, 1В116 интеркомы, командалық пунктпен және бақылау жабдығымен жақсы байланыс үшін жаңғыртылған R 173 қабылдағышы бар сыртқы байланыс жүйесі кіреді. Көлік ядролық, биологиялық және химиялық қарудың әсерінен қорғалған.

Қарулар

Екілік 2А38 [ru] 30 мм-лік зеңбіректер (кейінірек 2А38М) KBP аспаптар құрылыс бюросымен жобаланып, "Туламашзавод" акционерлік қоғамында өндірілген. Зеңбіректер біріктірілген атыс жылдамдығымен, минутына 3900-ден 5000 оққа дейін (әр зеңбірек үшін 1950-ден 2500 оқ/мин) кезекпен атылады, бұл оқ-дәрісі бітіп қалғанша 23-30 секунд үздіксіз атуға мүмкіндік береді, ал оқтың бастапқы жылдамдығы бар. Нысана түріне байланысты 83-тен 250 оққа дейін бірнеше оқтар атылады, HE T және HE I снарядтары қолданылады және A 670 уақыттық және соққылық қозғалтқышпен жабдықталған, ол қаруды іске қосуды кешіктіру және өзін-өзі жою механизмін қамтиды.

Зымыран

Жүйе 9М311 (НАТО: SA 19/SA N 11) зымырандық отбасын пайдаланады, бұл теңіздік CIWS Kashtan жүйесімен бірдей, ол нысаналарды белгілі бір қашықтықта және биіктікте жоя алады. Екінші сатысында төрт тұрақты қанаты және төрт басқарылатын басқару беттері бар. Зымыранның толық ұзындығы шамамен бір метрден асады, ал массасы белгілі. Жүйенің іздеу радарі бастапқыда нысананы анықтап, жүйеге хабарлайды. Зымыран нысанаға жақын, шамамен арақашықтықта белсенді лазерлік немесе радиолық (9M311 M1) сақтандырғыш іске қосылады. Сондай-ақ, жанасу сақтандырғышы да орнатылған. Жарылғыш бөлігінің салмағы шамамен килограммды құрайды, ол үздіксіз таяқшалар жүйесінен тұрады, олардың ұзындығы және диаметрі бар, бұл таяқшалар салмағы килограмм болатын сынықтарға бөлінеді. Таяқшалар зымыран айналасында толық шеңбер құрайды. 2012 жылдың қараша айында Чжухай қаласында өткен 9-шы әуе шоуда 2K22 Тунгусканың FK 1000 деп аталатын қытайлық нұсқасы (осы жүйеге ұқсас Sky Dragon 12, SD 12, Tianlong 12 8 дөңгелекті шассиде, тек ракеталар) көпшілікке таныстырылды. Қытайдың Ғарыш ғылымы және технология корпорациясы (CASIC) әзірлеген FK 1000, 2K22 Тунгускадан айырмашылығы, 8x8 жүк көлігіне орнатылған, ал Тунгусканың 30 мм-лік зеңбіректері 25 мм автокөліктік зеңбіректермен алмастырылған. FK 1000 радарлары 2K22 Тунгускадағыдай орналасқан, бірақ Тунгусканың механикалық түрде сканерленетін бақылау және нысананы ұстау радарлары FK 1000 жүйесінде фазалық антенналық радарлармен ауыстырылған. Қару станциясының екі жағына барлығы 12 зымыран орнатылған, әр жағында 6-дан, әрқайсысы 3 контейнерден тұратын 2 қатарда. FK 1000 зымыраны KS 1000 деп атайды, ол 9M311-ге өте ұқсас, бұл батыстық мамандардың көптеген FK 1000 жүйесінің 2K22 Тунгускадан шығарылғанын айтуына себеп болды, бірақ соңғы ресейлік жүйеге қарағанда арзан: 15 миллион доллар тұратын Pantsir S1 (SA 22) жүйесімен салыстырғанда FK 1000 жүйесінің бағасы 5 миллион долларды құрайды.

Жауынгерлік тарихы

2К22 жүйесінің түрлері 1984 жылы қолданысқа енгізілгеннен бері Кеңес Одағының және одан кейін Ресейдің қарулы күштерінде қызмет етуде. 2К22 сондай-ақ бірқатар шетелдік мемлекеттердің, ең бастысы Үндістанның қарулы күштеріне қабылданып алынған. 2К22 2008 жылғы Оңтүстік Осетия соғысында Ресей қарулы күштері тарапынан қолданылды. 2К22 2022 жылы Украинаға жасалған Ресейдің басып кіру кезінде украин және ресейлік күштер тарапынан пайдаланылды. 2023 жылдың маусым айында Украина Украина Халықаралық қоры арқылы жөндеу, жаңғырту және қосалқы бөлшектерге тапсырыс берді.

Бұрынғы операторлар

: Мұрагер мемлекеттерге өткізілді.