18 ғасырдағы ағылшын бақшаларындағы "Ferme Ornée" стилі
Ferme ornée
Ағылшын бағдарының «ferme ornée» тұжырымы – сәнді шаруашылық. XVIII ғасырда пайда болған, эстетикалық және шаруашылық принциптерді үйлестіреді. Woburn Farm, Leasowes, Версальдегі Hameau de la Reine мысалдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ferme ornée термині ағылшын бақша тарихында қолданылған Стивен Швейцердің «өрнекті ферма» терминінен туындайды. Ол эстетикалық принциптерге де, шаруашылыққа да сәйкес жоспарланған елдік меншікті сипаттайды. Сегізінші ғасырдағы алғашқы ferme ornée – 1734 жылы мүлікті сатып алған Филип Сауткотт жасаған Уобурн фермасы болды. Уильям Шенстонның Лисоус бағы да ferme ornée еді. Мари Антуанетта 1783 және 1787 жылдар аралығында Версальдегі Хамео де ла Рейн нысаны арқылы кейінірек үлгі жасады, бірақ ол азық-түлік өндірісінен гөрі көңіл көтеруге көбірек бағытталған. Дессау-Вёрлиц бақшасы 18 ғасырдағы Еуропадағы ең ірі ferme ornée деп есептелді. Бүгінгі күнгі ең толық сақталған мысалы – Ирландияның Килкок қаласының жанындағы Ларчилл. Стивен Швейцер «Ақсүйек, джентльмен және бағбанның демалысы» (1715) еңбегінде ferme ornée тәжірибесін былай сипаттаған: «Менің жоспарымдағы және падоктардағы бағбандықтың пайдалы және табысты бөліктерін ләззатпен үйлестіру арқылы, сыртқы жағында қарапайым қоршаулар және т.б. арқылы, менің жоспарларым зор кеңейеді, соның арқасында пайда да, ләззат та бірге үйлесімді болады». Оның ағылшын оқырмандары пайдалы және ләззатты қатар қою арқылы поэзияның екі мақсатының классикалық көзқарасын, олар Горацийден мұра еткен «оқыту және қуанту» принципін байқайды.
The term ferme ornée as used in English garden history derives from Stephen Switzer's term for 'ornamental farm'. It describes a country estate laid out partly according to aesthetic principles and partly for farming. During the eighteenth century the original ferme ornée was Woburn Farm, made by Philip Southcote, who bought the property in 1734. William Shenstone's garden at The Leasowes was also a ferme ornée. Marie Antoinette made a later example at Versailles in the form of the Hameau de la Reine, created between 1783 and 1787, but it was much more for pleasure than for food production. The Dessau Wörlitz Garden Realm was said to be the largest ferme ornée in 18th century Europe. The most complete surviving example is said to be Larchill near Kilcock, Ireland. Stephen Switzer, in The Nobleman, Gentleman and Gardener's Recreation (1715), describes the practice of the ferme ornée "By mixing the useful and profitable parts of Gard'ning with the Pleasurable in the Interior Parts of my Designs and Paddocks, obscure enclosures, etc. in the outward, My Designs are thereby vastly enlarg'd and both Profit and Pleasure may be agreeably mix'd together". His English readers would detect, in the juxtaposition of useful and pleasurable, the classical view of the twin aims of poetry, inherited from Horace, "to instruct and to delight".
Мәдениет және рухани өмір
18-ғасырдағы «Ferme Ornée» бақтары – романтикалық қозғалыстың ландшафттық бағбандық бойынша көрінісі болды. Аркадияны үлгі етіп, адамның табиғаттың кемелдігімен үйлесімділігін көрсететін, мал өсірумен айналысатын жұмақ құрылды. Жұмыс істейтін ферма, үй жануарлары және табиғи ландшафт Аркадияға сілтеме жасайтын әсемдіктермен безендірілді: фоллилер мен гроттар, мүсіндер мен классикалық мәтіндер, ирек жолдар, ағын сулар мен көлдер, жарық пен көлеңке аймақтары, ерекше екпелер және шабыттандыратын көріністер біріктірілді. 17-ғасырдың ресми бағының шектеулерінен азат болған «Ferme Ornée» – Браунның ландшафтық саябағына жасалған алғашқы қадам болды. «Ferme Ornée» фермасының жұмыс істеу аспектісі, Версальдегі Мари Антуанеттаның жасанды «Хамео» үйінде болғандай, оның көркемдік жақтарына көңіл бөлдіріліп, ұмытылуы мүмкін еді, онда коммерциялық шаруашылық жүргізілмеді. Эглинтон графының інісі капитан Монтгомери салған Анник Лодж ескерткіші 1800 жылы Джон Стоддарт тарапынан «ағылшын «Ferme Ornée»-інің толыққанды үлгісі» деп сипатталды. Жақын орналасқан Эглинтон иелігіндегі Айршир де «Ferme Ornée» қағидаларының мысалы болып табылады: «Бақтардың жанында, шалқары бұрышта, жартысынан астам бөлігі өзенмен қоршалған, ерекше әдемі коттедж салынды және Леди Жан Монтгомеридің (Эглинтон графесі) басшылығымен жиһазбен жабдықталды, ол осы әсем шатырды салуда әдептілік пен қарапайымдылықты тамаша талғаммен үйлестірді. Осы мейірімді ханым, кейде бос уақытының бір бөлігін осы керемет коттеджде өткізеді: сұлулықтарды тамашалап, табиғаттың құбылыстарын, жапырақтардың жапырақтарын, гүлдердің гүлдеуін және жемістердің пісуін, сондай-ақ оның сауатты санасының ләззат ала алатын басқа да ақылға қонымды ойын-сауықтарды қадағалайды».
The 'Ferme Ornée' gardens of the 18th century were an expression in landscape gardening of the Romantic movement. Emulating Arcadia, a pastoral paradise was created to reflect Man's harmony with the perfection of nature. A working farm, domestic animals and the natural landscape were ornamented by allusions to Arcadia: follies and grottoes, statuary and classical texts were combined with serpentine avenued walks, flowing water and lakes, areas of light and shade, special planting and inspirational framed views. Freed from the restrictions of the 17th century formal garden, the 'Ferme Ornée' was the first move towards the Brownian landscape parkland. The functioning aspect of the ferme ornée was not easily kept from being sidelined by its picturesque aspects, as happened at Marie Antoinette's artificial "Hameau" at Versailles, where no commercial farming was carried on. Annick Lodge Estate, built by Captain Montgomerie, the brother of the Earl of Eglinton, was described by John Stoddart in 1800 as "a complete specimen of the English Ferme Ornee." In the nearby Eglinton Estate, Ayrshire is also an example of the principles of Ferme Ornee: "Near to the gardens, in a remote corner, more than half encircled by the river, a remarkably handsome cottage has been reared, and furnished, under the direction of Lady Jean Montgomery (Countess of Eglinton), who has contrived to unite neatness and simplicity, with great taste, in the construction of this enchanting hut. That amiable lady, spends occasionally, some part of her leisure hours, about this delightful cottage: viewing the beauties, and contemplating the operations of nature, in the foliage of leaves, blowing of flowers, and maturation of fruits; with other rational entertainments, which her enlightened mind is capable of enjoying."
Ферме орнеаның кезеңдік үлгілері
Уобурн фермасы, Суррей, Филип Сауткотт (1758 жылы қайтыс болды) салған. Фарнборо Холл, Уорвикшир. Сүт фермасы 1815 жылы белгілі сәулетші Генри Хаквилл Холлды, шаруашылық ғимараттарды және демалыс бақтарын жаңарту барысында Уильям Холбех үшін құрылған. Лизоуз, Шропшир, ақын Уильям Шенстон (1763 жылы қайтыс болды) жасаған. Барреллз Холл, Уорвикшир. Генриетта, леди Лаксборо (1756 жылы қайтыс болған) салған. Гвинедтің Долмелинлин егістігі. Уильям Александр Мэдокс (1828 жылы қайтыс болды) құрған.
Woburn Farm, Surrey, created by Philip Southcote (died 1758). Farnborough Hall, Warwickshire. The dairy ground was created for William Holbech in 1815 by the known architect Henry Hakewill as part of remodelling of the Hall, outbuildings, and pleasure grounds. The Leasowes, Shropshire, created by the poet William Shenstone (died 1763). Barrells Hall, Warwickshire. Created by Henrietta, Lady Luxborough (died 1756). Dolmelynllyn Estate, Gwynedd. Created by William Alexander Madocks (died 1828).