Француз Индоқыстамының валютасы: Пиастр тарихы

Кіріспе

Француздық Индокитайдың 1885 жылдан 1952 жылға дейінгі ресми валютасы

Коммерциялық пиастр 1885 және 1954 жылдар аралығында Француздық Индокитайдың валютасы болды. Ол 100 центке бөлінді, әр центі 2-6 сапектен тұрды. Пиастр (pjastʁ) атауы 16 ғасырдан басталады және испандық сегіздіктерден (песо) шыққан, көптеген тарихи валюта бірліктерінің атауы ретінде қолданылған.

Атаулары

Француз Индокитайының валютасы пиастр, цент/сентим және саппек бірліктеріне бөлінген. Бір пиастр 100 центке тең, ал бір цент 2 мен 6 саппекке тең, бұл әулетке және билік дәуіріне байланысты. Осы қатынасқа сәйкес, француз Индокитайы пиастр монетасы 200-ден 600-ға дейін дәстүрлі вьетнамдық ақша монетасына тең болатын. Қазіргі Камбоджа мен Лаоста сиамдық монета айналыста болды, ал Камбоджада сиамдық тикальдың (тай баты) өзіндік аймақтық түрлері болды. Француздар 1862 жылы Меконг дельтасы және Сайгон маңындағы Кочинчина аймағынан Индоқытай империясын құрды, бұл қазіргі Вьетнамның оңтүстік бөлігі. Бұл империя тез кеңейіп, Сиам Корольдігінің вассалы болған Камбоджаны қамтыды. 1875 жылы француздар Камбоджаға камбоджалық франкты енгізді. Бұл франк 1875-1885 жылдары Бельгияда соғылғанмен, әрқашан 1860 жыл күні көрсетілген. 1870-ші жылдардың соңында француздар Кочинкинаға «центтер» деген қосымша монетаны енгізе бастады. Бұл центтер испандық доллар бірлігінің қосалқы монетасы болды, ол испан отаршылдық империясында филиппин песосы немесе мексикалық песосы деп те аталды, француз франкінің қосалқы монетасы емес. 1884 жылы Индоқытайдағы француз империясы Аннам мен Тонкинды қоса кеңейді. Келесі жылы, 1885 жылы, француздар ақша тұрақтылығын арттыру үшін бүкіл Индоқытай колонияларында жаңа күміс пиастр де коммерция және оған байланысты қосалқы монетаны енгізді. Бастапқыда пиастр испан күміс долларына, филиппин песосына немесе мексикалық песосына тең болды. Пиастр испандық колониялық империяның Манила-Акапулько саудасы арқылы Манила галеондарында Мексика мен Перуден шығысқа әкелінген испандық «сегіздің» тікелей ұрпағы болды. Бастапқыда ол 1 пиастр = 24.4935 грамм таза күмістен тұратын күміс стандартында болды. Бұл 1895 жылы 24,3 граммға дейін төмендетілді. Француздар отарлық билігінің алғашқы 11 жылында миллиондаған күміс монеталар соқты. Алайда, француз күміс пиастрлары испан, филиппин немесе мексикалық реалдардан ауыр болғандықтан, ол кезде француз Индокитайында айналымда болғандықтан, француз пиастрларын жергілікті халық, әсіресе таулы тайпалар (Грешем заңы) жиі жинады. 1895 жылдың 8 шілдесінде және кейін 1898 жылдың 14 сәуірінде француз Индокитай пиастр монеталарының салмағы төмендетілетіні туралы жарлық шығарылды, бұл олардың жалпы айналымда болуына мүмкіндік берді. 1895 жылы 1 пиастрлық күміс монетаның салмағы 27 граммға, 50 центтің салмағы 13,5 граммға, 20 центтің салмағы 5,4 граммға, ал 10 центтің салмағы 2,7 граммға дейін азайтылды. 1897 жылы мыс қорытпасынан жасалған 1 центтің салмағы 7,0 және 7,5 граммға дейін төмендетілді және тесілді. Бұл салмақтар мен француз Индокитай пиастрының номиналы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін күміс бағасының өте жоғары болғанға дейін сақталды. Француз Индокитайының губернаторы 1906 жылдың 1 қаңтарында испан колониялық реалының немесе филиппин немесе мексикалық реалының колонияда заңды төлем құралы болмайтынын жарлық етті. Осы жарлыққа қарамастан, жартысына, төрттен және сегізден бөлінген бірнеше испан, филиппин немесе мексикалық күміс монеталары айналымда қалды. Сонымен қатар, кескінделген пиастрларды айналымға шығару ресми түрде тыйым салынды, ал жергілікті вьетнамдық ақша монеталары әлі де заңды төлем құралы болып саналды. Француз Индоқытайы күміс стандартын тастаған соңғы елдердің бірі болды. Пиастр 1920 жылға дейін күміс стандартында болды, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін күміс бағасының өсуіне байланысты ол француз франкіне әр түрлі бағамен бекітілді, осылайша ол алтын айырбастау стандартына көшті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Француз Индокитайындағы көптеген жергілікті және француз халқы орталық державалар колонияға шабуыл жасауы мүмкін деп қорқып, Индоқытай банкінің банкноттарын күміс монеталарға айырды. Осыдан кейін күміс бір уақытқа айналымнан жоғалып кетті. Күміс стандарты 1921 жылы қалпына келтірілді және 1930 жылға дейін сақталды, содан кейін 1 пиастр 10 франк мөлшерінде франкқа бекітілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапон оккупациясы кезінде 0,976 пиастр = 1 жапон иенің валюта бағамы қолданылды, соғыстан кейін франкқа бұрынғы бағам қайта орнатылды. Алайда, 1945 жылдың желтоқсанында француз франкінің құнсыздануына жол беру үшін бағам 1 пиастр = 17 франкқа өзгертілді. Бұл жоғары бағам пиастрларды франкқа айырғанда үлкен қаржылық мүмкіндіктер жасады, өйткені пиастрдың нақты құны Индоқытайда шамамен 10 франкқа тең болды, бұл ұйымдасқан қылмысқа алып келді және 1950 жылы «Пиастр ісіне» әкеп соқты. 1946 жылы солтүстік вьетнамдық донг енгізілді, ол пиастрды тең құнмен алмастырды. 1952/1953 жылдары лао кипі (1952), камбоджа риелі (1953) және оңтүстік вьетнамдық донг (1953) пиастрмен тең құнмен енгізілді. Бастапқыда қағаз ақша номиналы жергілікті валюта мен пиастр екеуін де көрсетті, бірақ монеталар бастапқыда ұлттық бірліктермен бағаланды. Бұл монеталар бастапқыда ескі пиастр валютасымен қатар айналымда болды. 1953 жылы 1 пиастр = 10 франк бағамы қайта орнатылды. Екі номиналды банкноттар Оңтүстік Вьетнам мен Камбоджада 1955 жылға дейін, ал Лаоста 1957 жылға дейін айналымда болды.

The currency of French Indochina was divided into the piastre, cent / centime, and sapèque units. One piastre equals 100 cents and one cent equals between 2 and 6 sapèques depending on the dynasty and reign era. According to that ratio, a French Indochinese piastre coin is worth from 200 to 600 traditional Vietnamese cash coins. In the region that is nowadays Cambodia and Laos, the Siamese coinage circulated and Cambodia had its own regional varieties of the Siamese Tical (Thai Baht). The French began their Indo Chinese empire in 1862 with Cochinchina which is the area around the Mekong Delta and Saigon, and which is nowadays the extreme southern part of Vietnam. This empire very quickly expanded to include Cambodia which had been a vassal state of the Kingdom of Siam. In 1875, the French introduced a Cambodian franc to Cambodia. Although these francs were minted in Belgium between 1875 and 1885, they always bore the date 1860. The French also began to introduce a subsidiary coinage in 'cents' into Cochinchina in the late 1870s. These cents were actually subsidiary coinage of the Spanish dollar unit, also known as Philippine peso or Mexican peso in the Spanish colonial empire, as opposed to being subsidiary coinage of the French franc. In 1884, the French empire in Indo China further expanded to incorporate Annam and Tonkin. The following year, in 1885, the French introduced a new silver piastre de commerce and associated subsidiary coinage throughout the entire Indo Chinese colonies in order to increase monetary stability. The piastre was initially equivalent to the Spanish silver dollar or Philippine peso or Mexican peso. The piastre was therefore a direct lineal descendant of the Spanish pieces of eight that emanated from the Philippines in the Spanish East Indies after being brought to the Orient from Mexico and Peru on the Manila Galleons in the Manila Acapulco Galleon trade of the Spanish colonial empire. It was initially on a silver standard of 1 piastre = 24.4935 grams pure silver. This was reduced to 24.3 grams in 1895. During the first 11 years of their colonial rule, the French had minted millions of silver coins. However, because these French silver piastres were heavier than the Spanish or Philippine or Mexican reals, that already circulated in French Indochina at the time, the French made piastres were often hoarded by the local populace, especially by the highland tribes (Gresham's law). On July 8, 1895, and later again on April 14, 1898, it was decreed that new silver French Indochinese piastre coins would be minted with a lower weight, which allowed them to stay in general circulation. In 1895 the weight of the silver 1 piastre coin was reduced to 27 grams; the 50 cents to 13.5 grams; the 20 cents to 5.4 grams; and the 10 cents to 2.7 grams. In the year 1897 the weight of the copper alloy 1 cent was also reduced to 7.0 and 7.5 grams in 1897 and was holed. These weights and denominations of the French Indochinese piastre would continue for some time until during and after World War I when the global value of silver had become very high. The governor of French Indochina issued a decree on 1 January 1906 that the Spanish colonial real or Philippine or Mexican real were no longer legal tender in the colony. Despite this decree, a number Spanish or Philippine or Mexican silver coins that had been cut into halves, fourths and eighths would remain in circulation. Chopmarked piastres were also officially banned from circulation, while the native Vietnamese cash coins were still considered legal tender. French Indo China was one of the last places to abandon the silver standard. The piastre remained on the silver standard until 1920, when due to the rise in the price of silver after the First World War, it was pegged to the French franc at a varying rate hence putting it unto a gold exchange standard. After World War I broke out, many local and French people in French Indochina became worried that the central powers would attack the colony and mass converted their Bank of Indochina banknotes into silver coins. Following this, silver disappeared from circulation from a time. The silver standard was restored in 1921 and maintained until 1930, when the piastre was pegged to the franc at a rate of 1 piastre = 10 francs. During the World War II Japanese occupation, an exchange rate of 0.976 piastre = 1 Japanese yen operated, with the pre war peg to the franc restored after the war. However, in December 1945, to avoid the French franc's devaluation, the peg was changed to 1 piastre = 17 francs. This increased rate created huge financial opportunity by exchanging piastres into francs since the real value of piastres remained around 10 francs in Indochina, attracting organized crime and resulting in the Piastres Affair in 1950. In 1946, the North Vietnamese đồng was introduced, which replaced the piastre at par. In 1952/1953, the Lao kip (1952), Cambodian riel (1953), and South Vietnamese đồng (1953) were introduced at par with the piastre. Initially, the paper money bore denominations both in the local currency and the piastre, but coins were denominated in the national units since the beginning. These initially circulated alongside the old piastre currency. The peg of 1 piastre = 10 francs was restored in 1953. The dual denominated notes circulated until 1955 in South Vietnam and Cambodia, and 1957 in Laos.

Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын шығарылған монеталар

Монета алғаш рет 1880 жылы, содан кейін 1883 жылы, содан кейін 1885 жылы және т.б. енгізілді. 1885 жылы қоладан 1 цент, күмістен 10, 20 және 50 цент, 1 пиастр монеталары шығарылды. Олардан кейін 1887 жылы тесілген, қоладан жасалған 2 сапэк пайда болды. 1895 жылы күміс монеталардың салмағы валютаның күміс стандартының төмендеуіне байланысты азайтылды. 1896 жылдан бастап 1 цент монетасы да тесікті болды. 1923 жылы тесілген, купроникельді 5 цент енгізілді, содан кейін 1935 жылы тесілген, қоладан жасалған 1/2 цент енгізілді. Француз Индокитайлық пиастр монеталары – соғысқа дейінгі шығарылымдар.

The coin was first introduced in 1880 then 1883 then in 1885 as so on. In 1885, bronze 1 cent and silver 10, 20 and 50 cents and 1 piastre coins were introduced. These were followed in 1887 by holed, bronze 2 sapèque. In 1895, the weights of the silver coins were reduced, due to the reduction in the silver peg of the currency. From 1896, the 1 cent was also a holed coin. In 1923, holed, cupro nickel 5 cents were introduced, followed by holed, bronze 1/2 cent in 1935. Coins of the French Indochinese piastre – pre war issues Denomination(Years of mintage) Obverse Reverse Obverse Reverse Composition 2 Sapèques(1887–1902) Indo Chine Française; date 大法國之安南;當二 Copper 1/2 cent(1935–1940) Phrygian cap; RF Indochine Française; denomination; date Copper 1 cent(1885–1895) Republique Française; Lady Liberty; date Indo Chine Française; Poids 10 Gr. ; 百分之一; denomination Copper 1 cent(1896–1939) Republique Française; Allegory of France; date Indo Chine Française; 百分之一; denomination Copper 5 cents(1923–1939) Marianne; two cornucopias; Republique Française; Liberté, Égalité, Fraternité Indochine Française; denomination; date Copper nickel or nickel brass 10 cents(1885–1937) Republique Française; Lady Liberty; date Indo Chine Française; denomination; fineness; weight Silver(.900 / .835 / .680) 20 cents(1885–1937) Republique Française; Lady Liberty; date Indo Chine Française; denomination; fineness; weight Silver(.900 / .835 / .680) 50 cents(1885–1936) Republique Française; Lady Liberty; date Indo Chine Française; denomination; fineness; weight Silver(.900) 1 piastre de commerce(1885–1895) Republique Française; Lady Liberty; date Indo Chine Française; Piastre de Commerce; Titre 0,900. Poids 27.215 Gr. Silver(.900) 1 piastre de commerce(1895–1928) Republique Française; Lady Liberty; date Indo Chine Française; Piastre de Commerce; Titre 0,900. Poids 27 Gr. Silver(.900) 1 piastre(1931) Marianne; Republique Française Indochine Française; date Silver(.900)

Атауы (Басқан жылдары) Беткі жағы Артқы жағы Құрамы
2 Sapèques (1887–1902) Индо-Китай Француз; датасы 大法國之安南;當二 Мыс
1/2 цент (1935–1940) Фригиялық шапка; RF Индокитай Француз; номиналы; датасы Мыс
1 цент (1885–1895) Француз Республикасы; Lady Liberty; датасы Индо-Китай Француз; салмағы 10 гр.; 百分之一; номиналы Мыс
1 цент (1896–1939) Француз Республикасы; Францияның аллегориясы; датасы Индо-Китай Француз; 百分之一; номиналы Мыс
5 цент (1923–1939) Марианна; екі мүйіздінүсқа; Француз Республикасы; Liberté, Égalité, Fraternité Индокитай Француз; номиналы; датасы Мыс-никель немесе никель латуни
10 цент (1885–1937) Француз Республикасы; Lady Liberty; датасы Индо-Китай Француз; номиналы; тазалығы; салмағы Күміс (.900 / .835 / .680)
20 цент (1885–1937) Француз Республикасы; Lady Liberty; датасы Индо-Китай Француз; номиналы; тазалығы; салмағы Күміс (.900 / .835 / .680)
50 цент (1885–1936) Француз Республикасы; Lady Liberty; датасы Индо-Китай Француз; номиналы; тазалығы; салмағы Күміс (.900)
1 piastre de commerce (1885–1895) Француз Республикасы; Lady Liberty; датасы Индо-Китай Француз; Piastre de Commerce; тазалығы 0,900. Салмағы 27.215 гр. Күміс (.900)
1 piastre de commerce (1895–1928) Француз Республикасы; Lady Liberty; датасы Индо-Китай Француз; Piastre de Commerce; тазалығы 0,900. Салмағы 27 гр. Күміс (.900)
1 пиастр (1931) Марианна; Француз Республикасы Индо-Китай Француз; датасы Күміс (.900)

Банкноттар

1892 жылы Банк де л'Индошина 1 пиастрлық банкноттарды енгізді, ал келесі жылы 5, 20 және 100 пиастрлық банкноттар шығарылды. 1920-1922 жылдар аралығында 10, 20 және 50 центтік банкноттар да шығарылды. 1939 жылы 500 пиастрлық банкноттар енгізілді. 1939 жылы Индокитайдың бас үкіметі 10, 20 және 50 центтік банкноттарды енгізді, содан кейін 1942 жылы 5 центтік банкноттар енгізілді. 1945 жылы Банк де л'Индошина 50 пиастр енгізді, ал 1947 жылы 10 пиастр енгізілді. 1952 жылы Камбоджа, Лаос және Вьетнам мемлекеттерінің эмиссия институты қағаз ақша шығаруды өз міндетіне алды. Сол жылы үш мемлекеттің атынан 1 пиастрлық банкнота шығарылды. Бұдан бөлек, 1952 және 1954 жылдар аралығында пиастр және үш жаңа валютаның бірі – камбоджалық риель, лаосский кип және оңтүстік вьетнамдық донг енгізілді. Камбоджа үшін 1, 5, 10, 100 және 200 пиастр/риель номиналындағы банкноттар енгізілді. Лаос үшін 1, 5, 10 және 100 пиастр/кип енгізілді. Оңтүстік Вьетнам үшін 1, 5, 10, 100 және 200 пиастр/донг енгізілді.