Кіріспе

Архангельск облысындағы қала, Ресей.

Котлас (Ко́тлас) – Архангельск облысында, Солтүстік Двина және Вычегда өзендерінің қосылған жерінде орналасқан қала. Халық саны:

Котлас – Архангельск облысының халық саны бойынша үшінші ірі қаласы (Архангельск және Северодвинсктен кейін) және маңызды көліктік торап.

Тарих

Бұл жерде ежелгі заманнан адамдар тұрған болуы мүмкін, бірақ Ресейдің Уақытша үкіметі 1917 жылғы 16 маусымда ғана оған ресми қала мәртебесін берді, ол кезде бұл жер Вологда облысының құрамында болған. 1918 жылы аймақ жаңа құрылған Солтүстік Двина губернаторлығына өткізілді, ал 1924 жылы уезддер жаңа әкімшілік бөліністер – аудандар (райондар) пайдасына таратылды. Котласс ауданы 1924 жылғы 25 маусымда құрылды. 1929 жылы Солтүстік Двина губернаторлығы Солтүстік аймағына біріктірілді, ол 1936 жылы Солтүстік облысына айналды. 1937 жылы Солтүстік облысы Архангельск облысы және Вологда облысына бөлінді. Котласс ауданы сол кезде бері Архангельск облысының құрамында болып келеді.

ГУЛАГ

1930 жылдары Котлас кулактарды жер аударуға және оларды орман шаруашылығында жұмыс істеуге мәжбүрлеуге арналған орынға айналды. Оны ГУЛАГ-тың Котласлаг бөлімшесі басқарды. Кейіннен Сталин дәуірінде қуғын-сүргінге ұшыраған адамдардың барлық түрлері мұнда келді. Аймақта поляктар көп болды, 1920-1930 жылдары толық поляк ауылдары осы жерге қоныстанды. 1953 жылға дейін қала аумағында еңбек лагерлері жұмыс істеді. Тұтқындар ағаш кесу мен қағаз өндірісінен бөлек, зауыттарда, тұрғын үйлерде, көпірлер мен теміржол құрылыстарында да жұмыс істеді. Көптеген лагерьлер күзетсіз барақтардан тұрды. Бұған қоса, Котлас солтүстік және шығысқа көшірілген депортацияланғандар үшін маңызды транзиттік пункт болды, себебі ол теміржолдың соңғы стансасы еді. Котлас қаласында "Совест" (Жазылым) ұйымының бөлімшесі жұмыс істейді, ол осы кезеңнің естелігін сақтап, құрбандарға өтемақы алуға тырысады.

Печора темір жолы

Котлас қаласының одан әрі дамуы Печора темір жолының салынуымен байланысты болды. 1899 жылдан бастап Котлас Вяткамен (қазіргі Киров) темір жол желісімен қосылды, ол Солтүстік Двинаға тауарларды тасымалдау үшін кеңінен пайдаланылды. 1940 жылы Коноша (Мәскеу мен Архангельск арасындағы теміржол учаскесінде) Воркутаға дейінгі теміржол құрылысы басталды. Бұл теміржол Коми Республикасынан көмір, ағаш және кейіннен мұнай тасымалдау үшін қажет болды. Осы теміржолдың бас штабы Котласта ашылды. Сол жылы Котлас жеке әкімшілік бірлікке айналды. 1941 жылдың желтоқсан айында жол толыққаннан кейін, 1942 жылдан бастап үздіксіз жұмыс істеу басталды. Осылайша Котлас маңызды көліктік торапқа айналды. Печора темір жолының бас штабы 1959 жылға дейін Котласта орналасқан, содан кейін теміржол Солтүстік теміржолына біріктірілді.

Спорт

Салют – жергілікті банда клубы. 2011–2012 жылғы Ресей ұлттық чемпионатының үшінші үздік ойыншысы деп танылған, көрнекті ойыншы Александр Тюкавин Котлас қаласында туған. 2014 жылы ол Халықаралық Fair Play комитетінен жүлде алды.