Кіріспе

Финляндиядағы ұлттық парк

Оуланка ұлттық паркі – Финляндияның Солтүстік Остроботния және Лапландия аймақтарында орналасқан ұлттық парк. Парк 1956 жылы құрылып, 1982 және 1989 жылдары кеңейтілді. Ол Ресейдің Паанаярви ұлттық паркімен шектеседі. Бұл аймақтың алғашқы тұрғындары Лапландиядан келген саам халқы болды, олар 17 ғасырдың соңына дейін мұнда өмір сүрді, содан кейін фин қоныс аударушыларына орын берді. Аң аулау, балық аулау және кейіннен егін шаруашылығы осы жерде тұрған адамдардың негізгі кәсібі болғанымен, бүгінде Оуланкадағы ең маңызды қызмет – туризм. 1930 жылдардан бастап Финляндияның туристік қауымдастығы өзенде қайықтар ұстады және паркте орналасқан ағаш үйлерді жаңартып, тұруға ыңғайлы етті. Аймақтағы кез келген саяхатшылар бұл үйлерді тегін пайдалана алады, егер олар үйлердің күйі, отынмен қамтамасыз ету және айналағы табиғатты қорғау жөніндегі негізгі нұсқаулар мен ережелерді сақтаса. 2002 жылдан бастап Оуланка – Дүниежүзілік табиғат қорының PAN парктеріне қосылған екі фин ұлттық паркінің біріншісі болды, екіншісі – Оңтүстік-Батыс архипелаг ұлттық паркі.

Табиғат

Ұланка ұлттық паркі – солтүстік, оңтүстік және шығыс табиғатының бірегей және жан-жақты үйлесімі. Ландшафты қарағайлы ормандардан, құмды жағалары мен тасылдары бар өзен аңғарларынан және солтүстіктегі кең батпақтардан тұрады. Паркте ерекше өзендік экожүйе бар және бұл Арктика шеңберіне жақын орналасқан, қол тигізбеген, кесілмеген тайга орманның үлгісі. World Wide Fund for Nature ұйымы осы аймақты қарқынды шабын шаруашылығынан қорғайды. Аймақ жануарлар мен өсімдіктерге, тіпті жоғалу қаупі төнген түрлерге де бай. Зиярәтшылар орталығының жанында 1966 жылы биологиялық және геологиялық ғылымдарды зерттеуді жеңілдету үшін құрылған Туле институтының бөлігі – Оуланка ғылыми-зерттеу орталығы орналасқан. Зерттеу орталығы, сұйық маусымдарда келуші туристерге және жаяу жүргіншілерге өз мүмкіндіктерін ұсынады. Парктің орналасуы, қатал географиясы және әртүрлі микроклиматымен қатар, өсімдіктер мен ағаштардың көптеген түрлеріне себепкер болады – аймақта 500-ден астам қантамырлы өсімдіктердің түрлері кездеседі. Солтүстік және оңтүстік түрлерінің таралу аймақтары үстіне түседі, ал Финляндияның шығысындағы көптеген түрлердің батыс шегі осы жерде орналасқан. Оуланканың топырағы қоректік заттарға бай, сондықтан бұл жерде сирек және қатал өсімдіктер өсуге өте қолайлы. Соңғы мұз дәуірінен кейін Шығыс Финляндиядан келген түрлі түрлер үшін Оуланка өзені аңғары маңызды таралу жолы болды. Жаздың соңында паркте қарақұмық пен саңырауқұлақ көп, ал ең танымал гүлдердің бірі – жабайы орхидеялар. Өзен арналары мен аллювиалды шалғындар сирек кездесетін көбелектерге мекендейді, ал паркте 100-ден астам түрлі құс мекендейді. Көптеген шалғындар дәстүрлі әдіспен күтіледі, ал шабын шаруашылығы паркте жалғасуда, бірақ ол Лапландия тұрғындарымен шектеледі. Паркте сибириялық сұрқайық және қарақасқыр сияқты сирек құстар да бар, олар парктегі шөптерге бай орманды ұнатады. Аю, түлкі және құндыз сияқты жоғалу қаупі төнген түрлер де Оуланкада мекендейді, сонымен қатар бұғы және басқа да аңдар да бар.