Кіріспе

Мексика президентінің өкілеттік мерзімінің шектелуі – Мексика президентінің қызмет мерзімі үшін қолданылатын жиі кездесетін термин. Мексика Конституциясының 83-бабына сәйкес, президент бір ғана алты жылдық мерзімге ие болады, тіпті уақытша міндетін атқарған адам да қайтадан осы лауазымға түсуге немесе оны атқаруға құқығы жоқ. Бұл елдің маңызды саяси институттарының бірі, себебі ол жергілікті, штаттық және ұлттық деңгейдегі күшті атқару билігіне қойылған маңызды шектеулердің бірі. Сексеньо – Мексикада Порфириато дәуірінің (1876–1911) бір бөлігіндегі қайта сайлау тәжірибесінің сәтсіздігіне жауап ретінде пайда болған. Президенттікке қойылған шектеулермен қатар, штат губернаторлары да осы шектеуге тап болады; губернатор болып сайланған ешкім бұл лауазымды ешқашан, тіпті уақытша негізде де, атқара алмайды.

Тарих

Диктатор Антонио Лопес де Санта-Анна Аютла революциясында құлатылғаннан кейін, Ла Реформа деп аталатын бірқатар заңдар енгізілді, оның ішінде 1857 жылғы жаңа Конституция (бұрынғы 1824 жылғы конституцияға негізделген), ол президенттің өкілеттік мерзімін төрт жылмен шектеді. Генерал Порфирио Диас Туктепек жоспары арқылы билікті басып алып, қайта сайлануға тыйым салуды жойды және 1911 жылы құлатылғанға дейін 1877 мен 1904 жылдар аралығында сегіз сайлауда жеңіске жетті. Порфириато (1876–1911) деп аталатын бұл кезең қайта сайлануға деген халықтың ықыласын төмендетті, және тыйым көп ұзамай қайта енгізілді. 1917 жылғы Мексика Конституциясы қабылданғанда президенттің өкілеттік мерзімі бір төрт жылмен шектелді. Плутарко Элияс Каллес президенттігі кезінде 1928–1934 жылдар аралығында президенттік лауазымның мерзімі алты жылға ұзартылды. Бұрынғы президент Альваро Обрегон Конституцияны қатарынан сайлануға ғана тыйым салу мақсатымен сәтті науқан жүргізді. Ол 1928 жылғы сайлауға қатысып, жеңіске жетті, бірақ қайтадан лауазымға кіріспес бұрын қаза тапты, содан кейін мерзімнің қалған бөлігін анықтау үшін кезектен тыс 1929 жылғы сайлау өтті. Президенттік лауазымға қайта сайлануға толық тыйым 1932 жылы қайта орнатылды, ал бір жыл өткен соң Конгресте қайта сайлануға жаңа тыйым салынды. 1964 және 1991 жылдары қайта сайлануға тыйым салуды жою үшін науқандар ұйымдастырылды, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды.

Жетістік

Сексено президенттік диктатураның алдын алуды көздегенмен, бұл жүйе толыққанды табысқа жетпеді. Бұл, бір жағынан, 1929 жылдан 2000 жылға дейін президенттік өкілеттік Институционалдық революциялық партияға (ПРИ) тиесілі болғандықтан болды. 1929 жылдан 1994 жылға дейін президенттер өздерінің сексеносының соңына жақындағанда келесі сайлауда ПРИ-дің президенттік үміткерін жеке таңдады. ПРИ-дің үстемдігі соншалықты күшті болды, президент өзінің ізбасарын дерлік таңдады; Плутарко Элияс Каллес жағдайында, ол келесі үш президентті құыршақтардай пайдаланып, олар арқылы билік жүргізгенін көрсететін нақты дәлелдер бар. Осының салдарынан алты жылдық кезең «Максимато» деп аталды, бұл Каллестің «жefe máximo» («Басшы») деген лақабынан шыққан. ПРИ-дің билікке деген ұстасы 2000 жылғы сайлауда бұзылды, онда Висенте Фокс (PAN) үш буын ішінде президенттікке сайланған алғашқы оппозициялық кандидат болды. Мексика саясатында қайта сайлануға тыйым салу соншалықты бекіген, тіпті Конституцияның 59-бабы заң шығарушыларға бірнеше рет қатарынан сайлануға рұқсат беру үшін өзгертілгеніне қарамастан, президентті қайта сайлауға тыйым салу күшінде қалды. Бұл туралы Мексика қалаларындағы көше аттарында да айтылады, мысалы, Пуэрто-Пеньаскодағы «Calle No Reelección» («Қайта сайланбау көшесі») және басқа да бірнеше қалаларда осы ат кездеседі.