Кіріспе

Ішкі немесе сыртқы бұрыштың дөңгелектелуі

Машина жасау саласында филе – бұл CAD жүйесінде жасалған детальдің ішкі немесе сыртқы бұрышының дөңгелектелуі. Бұрышы немесе қиғаш түрі бар ішкі немесе сыртқы бұрыш "фаска" деп аталады. Филе геометриясы ішкі бұрышта – ойыс функцияның сызығы, ал сыртқы бұрышта филе – дөңес функцияның сызығы болып табылады (мұндай жағдайларда филелер көбінесе дөңгелектер деп аталады). Филелер көбінесе дәнекерленген, қосылған немесе қызылданған біріктірулерде кездеседі. Геометриялық модельдеу ядросына байланысты әртүрлі CAD бағдарламалық қамтамасы әртүрлі филе мүмкіндіктерін ұсынуы мүмкін. Әдетте филелерді 3D қатты модельдеуді пайдаланып, қызығушылық тудыратын жиектерді таңдап, функцияны шақыру арқылы детальдарға жылдам жобалауға болады. Екі қарапайым жазық беттерді қосатын тегіс жиектерді компьютер оңай құра алады және пайдаланушы оларды жылдам анықтай алады. Ол "fill et" деп айтылады, суреттегі филе сияқты. Бұл мүмкіндіктер детальдің CAD жобасына енгізілгеннен кейін, көбінесе компьютерлік сандық басқару арқылы автоматты түрде өндіріледі.

Қолданбалар

Кернеу концентрациясы – жүктемеге төзімді механикалық бөлшектерде кездесетін мәселе. Оны күтілетін жоғары кернеу нүктелері мен сызықтарында дөңгелектеу (филет) жасау арқылы азайтуға болады. Дөңгелектеу кернеуді кеңірек аумаққа таратып, бөлшектерді мықтырақ етеді және олардың үлкен жүктемелерге төзу қабілетін арттырады. Аэродинамикалық тұрғыдан алғанда, қанаттар, тіреулер және басқа да ұшақ құралымдарының қосылатын жерлерінде кедергі күшін азайту үшін дөңгелектеу қолданылады. Өндірісте, ішкі бұрыштар кейде материалды кесу үшін дөңгелек ұштарлы фрезаларды қолдануға мүмкіндік беру үшін дөңгелектеледі. Егер дөңгелек фреза бірден күрделі қисық беттерді өңдеуге қолданылса, бұл өндіріс уақытын үнемдеуге мүмкіндік береді. Сфералар (радиустар) бөлшекті пайдалану кезінде оңай зақымдануы немесе жарақаттануы мүмкін өткір жиектерді болдырмау үшін қолданылады.

Терминология

Әр түрлі жобалау пакеттері бірдей операцияларға әр түрлі атаулар қолданады. Autodesk Inventor, AutoCAD, Rhino3D, CATIA, FreeCAD, Solidworks және Vectorworks ойыс және дөңес дөңгеленген жиектерді филе деп атайды, ал жиектердің бұрышты кесілуін және ойыс бұрыштарды шафер деп атайды. CADKEY және Unigraphics ойыс және дөңес дөңгеленген жиектерді қоспа деп атайды. PTC Creo Elements/Pro (бұрынғы Pro/Engineer) дөңгеленген жиектерді жай ғана дөңгелек деп атайды. Инженерлік саладан тыс басқа 3D қатты модельдеу бағдарламалық жасақтамалары, мысалы gameSpace, ұқсас функцияларды қамтиды.