Британдық тәждің салюттеу жүйесімен басқарылған князьдық мемлекеттер

Кіріспе

Британ үстемдігі кезеңіндегі князьдік мемлекеттер

Салют мемлекеттері – британдық үстемдік кезеңінде Британ тажы (жоғарғы билеуші ретінде) қарулы салютпен марапатталған князьдік мемлекеттер болатын. Яғни, олардың билеушілеріне салют беру рәсімі берілді. Бұл рәсімде, бастапқыда Корольдік теңіз флотының кемелері, кейін құрлықтағы әскерлер, олардың мәртебесіне қарай үштен жиырма бірге дейін түрлі санмен зеңбірек оқтарымен құрмет көрсетілді. Бұл салют жүйесі алғаш рет 18 ғасырдың соңында Ост-Индия компаниясы кезінде енгізілді және 1858 жылдан бастап тікелей тәж билігі астында жалғасты. Басқа князьдік мемлекеттер сияқты, салют мемлекеттері де көлемі мен маңыздылығы жағынан әртүрлі болды. Хайдарабад және Джамму және Кашмир мемлекеттерінің әрқайсысы 21 зеңбірек салютіне ие болды, олардың аумағы 200 000 км²-ден асты, бұл Ұлыбританияның бүкіл аумағынан сәл үлкен. 1941 жылы Хайдарабадтың халқы 16 000 000-нан асып, сол кездегі Румыния халқымен шамалас болды, ал Джамму және Кашмирдің халқы 4 миллионнан сәл асып, Швейцария халқымен салыстырылды. Ал, Джанджира және Сачин (тиісінше 11 және 9 зеңбірек салютіне ие, екеуі де бір әулеттің тармақтарымен басқарылған) аумағы 137 км² және 127 км² болды, бұл Джерси аралынан сәл үлкен. 1941 жылы Джанджираның халқы шамамен 14 000 болды, бұл субконтиненттегі салют мемлекеттерінің ең кішісі. Әр түрлі кезеңдерде Оңтүстік Азиядағы (Ауғанстан), Үндістан субконтинентіндегі (Непал, Бутан, Сикким) немесе Таяу Шығыстағы (Парсы шығанағы/Трюциалдық мемлекеттер және Аден протекторатындағы әртүрлі мемлекеттер) бірқатар салют мемлекеттері де британдықтардың протектораты немесе қорғау астындағы мемлекеттері ретінде британдық үстемдікке бағынды. Үнді князьдіктері сияқты, бұл мемлекеттер де түрлі деңгейдегі зеңбірек салютіне ие болды және автономия деңгейі жағынан әртүрлі болды. Ауғанстан мен Непал 19-ғасырдан бастап 1921 және 1923 жылдарына дейін британдық қорғау астындағы мемлекеттер болды, содан кейін британдық Сыртқы істер министрлігімен тікелей қарым-қатынаста болған тәуелсіз мемлекеттерге айналды. Қорғау астындағы мемлекеттер болғандықтан, олардың екеуі де ішкі істерде автономияға ие болды, бірақ сыртқы саясатты басқару британдықтарға жүктелді. Парсы шығанағындағы резиденция және Аден протектораты (1937 жылға дейін Бомбей президенттігінің бөлігі) мемлекеттері Оманнан, шектеулі протектораттың 21 зеңбірек салютіне ие сұлтандықтан бастап, 3 зеңбірек салютіне ие Трюциалдық мемлекеттерге дейін ауқымды болды. 1947 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, жаңа Үндістан және Пәкістан үкіметтері 1971 жылға дейін (Үндістанда) және 1972 жылға дейін (Пәкістанда) зеңбірек салюті жүйесін сақтап келді, содан кейін бұрынғы билеуші отбасылар ресми түрде танылмай қалды. Аден протектораты 1937 жылы британдық Сыртқы істер министрлігінің бақылауына берілді және ақырында 1967 жылы Оңтүстік Йеменнің тәуелсіз мемлекеті болды, нәтижесінде сол жылы оның салют мемлекеттері таратылды. 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін Парсы шығанағындағы резиденция да Сыртқы істер министрлігінің бақылауына берілді, ол 1971 жылдың желтоқсанында Трюциалдық мемлекеттер толық тәуелсіздік алғанға дейін сақталды, содан кейін 1972 жылдың басында Біріккен Араб Әмірліктерін (БАӘ) құрды.

A salute state was a princely state under the British Raj that had been granted a gun salute by the British Crown (as paramount ruler); i. e., the protocolary privilege for its ruler to be greeted—originally by Royal Navy ships, later also on land—with a number of cannon shots, in graduations of two salutes from three to 21, as recognition of the state's relative status. The gun salute system of recognition was first instituted during the time of the East India Company in the late 18th century and was continued under direct Crown rule from 1858. As with the other princely states, the salute states varied greatly in size and importance. The states of Hyderabad and Jammu and Kashmir, both with a 21 gun salute, were each over 200,000 km2 in size, or slightly larger than the whole of Great Britain; in 1941, Hyderabad had a population of over 16,000,000, comparable to the population of Romania at the time, while Jammu and Kashmir had a population of slightly over 4 million, comparable to that of Switzerland. At the other end of the scale, Janjira and Sachin (11 and 9 guns, respectively, and both ruled by branches of the same dynasty) were respectively 137 km2 and 127 km2 in size, or slightly larger than the island of Jersey; in 1941, Janjira had a population of nearly 14,000, the smallest of the salute states on the subcontinent. For varying periods of time, a number of salute states in South Asia (Afghanistan), on the Indian subcontinent (Nepal, Bhutan, Sikkim) or in the Middle East (the Gulf/Trucial States and various states in the Aden Protectorate) were also under the British Raj as protectorates or protected states. As with the Indian principalities, those states received varying numbers of gun salutes and varied tremendously in terms of autonomy. Afghanistan and Nepal were both British protected states from the 19th century until 1921 and 1923, respectively, after which they were sovereign nations in direct relations with the British Foreign Office; while protected states, both enjoyed autonomy in internal affairs, though control of foreign affairs was left to the British. The states under the Persian Gulf Residency and the Aden Protectorate (part of the Bombay Presidency until 1937) ranged from Oman, a 21 gun rated sultanate under a limited protectorate, to the 3 gun Trucial States which were near total protectorates. Following their independence in 1947, the new Indian and Pakistani governments maintained the gun salute system until 1971 (in India) and 1972 (in Pakistan), when the former ruling families were officially derecognised. The Aden Protectorate was transferred to the control of the British Foreign Office in 1937 and eventually became the independent state of South Yemen in 1967, resulting in the abolition of its salute states the same year. Just prior to Indian independence in 1947, the Persian Gulf Residency was likewise transferred to Foreign Office control, remaining in existence until the Trucial States became fully independent in December 1971, forming the United Arab Emirates (UAE) in early 1972.

Салют күйлерінің жіктелуі және кіші жіктелуі

1947 жылы Үндістан тәуелсіздігі мен бөлінісі кезінде шамамен 565 княздықтың 118-і (Үндістанда 113, Пәкістанда 4, Сиккимдегісімен қоса) «салют мемлекеттері» деп жіктеліп саналды. Басты бес штаттың билеушілері – Хайдарабад, Майсур, Барода, Джамму және Кашмир, және Гвалиор 21 зеңбірек салютіне ие болды. Алты басқа билеуші – Бхопал, Индор, Удайпур, Кольхапур, Траванкор және Калат 19 зеңбірек салютіне ие болды, сондай-ақ Бхопал, Индор және Удайпур жергілікті 21 зеңбірек салютіне де құқылы болды. 77 билеуші 17-ден 11 зеңбірекке дейінгі салют алуға құқылы болды, ал қосымша салюттер жергілікті немесе жеке негізде берілді. Қалған 30 билеуші тоғыз зеңбірек салютін алды. 11 немесе одан көп зеңбірек салютіне ие болған 88 билеуші, салют мұрагерлік немесе жергілікті болған жағдайда да, «Ұлылық» атағына ие болды. 1918 жылы Хайдарабад низамы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастардың соғыс күштеріне мемлекет қосқан үлесін мойындағандығы үшін ерекше «Ең жоғары Ұлылық» атағымен марапатталды. 1948 жылы тоғыз зеңбірек салютіне ие болған барлық билеушілерге де «Ұлылық» атағы берілді. Салют мемлекеттері екі негізгі санатқа бөлінді: тұрақты 21 зеңбірек салютіне және әрқайсысында жеке резидент немесе елші орналасқан бес премьер-министрлік штат, және саяси агенттіктерге (штаттар тобына) біріктірілген қалған 113 штат. Салюттер қатаң иерархиялық жүйеде ұйымдастырылды. Салют мемлекетінің әрбір билеуші үйі тұрақты мұрагерлік салютке құқылы болды. Кейбір жағдайларда, 2 зеңбірек салютінің артуын қамтитын үш қосалқы санаттың бірі келесідей тағайындалуы мүмкін: Жеке және жергілікті: тек мемлекеттің билеушісіне оның шекаралары ішінде және жеке билеушіге оның мемлекетінен тыс жерде, бірақ мемлекетке емес, оның тұлғасын құрметтеу үшін. Жеке салют тек билеушінің өмір бойына ғана берілді және әдетте соғыс немесе қоғамдық қызмет үшін тағайындалды. Жеке: тек билеушінің өзі үшін, мемлекеттің толыққанды айырылуы үшін емес. Жергілікті: тек мемлекеттің билеушісіне оның шекаралары ішінде мұрагерлік ретінде берілді. Діни басшы ретінде Ага Хан жеке 11 зеңбірек салютін алды. Кейбір жағдайларда, салют жасамайтын штаттың билеушісі немесе әміршілік отбасының кіші мүшесі жеке салютке немесе «Ұлылық» атағына лайық болуы мүмкін.

At the time of Indian independence and partition in 1947, 118 (113 in India, 4 in Pakistan, plus Sikkim) of the roughly 565 princely states were classified as "salute states." The rulers of the five premier states Hyderabad State, Mysore, Baroda, Jammu & Kashmir, and Gwalior received 21 gun salutes. The rulers of six others Bhopal, Indore, Udaipur, Kolhapur, Travancore, and Kalat received 19 gun salutes, with Bhopal, Indore and Udaipur entitled to a local 21 gun salute. 77 were entitled to gun salutes ranging from 17 to 11 guns, with additional gun salutes granted on a local or personal basis. The remaining 30 received a salute of nine guns. 88 rulers with gun salutes of 11 guns or above, whether the salute was hereditary or local only, were entitled to the style of Highness. In 1918, the Nizam of Hyderabad was granted the unique style of Exalted Highness, in recognition of the state's contributions to the Allied war effort during the First World War. In 1948, all rulers of nine gun salute states were also granted the style of Highness. The salute states were broadly divided into two categories: the five premier states with a permanent 21 gun salute and with an individual resident, or envoy, stationed in each, and the remaining 113 states incorporated within political agencies (groups of states) under a political agent. The salutes were themselves organised in a strict hierarchy. Each ruling house of a salute state was entitled to a permanent hereditary salute. In some instances, one of three sub categories consisting of an increase of 2 gun salutes could be awarded as follows:
Personal and local: Hereditary to an individual state's ruler only within its borders, and personally to the ruler outside his state, but honouring his person and not the state when he was outside it. An award of a personal salute was only for the lifetime of the ruler, and was typically made for distinguished wartime or civic service. Personal: Only for the ruler personally, and not to distinguish his state as a whole. Local: Hereditary to an individual state's ruler only within its borders. As a religious head, the Aga Khan received a personal 11 gun salute. In certain cases, a ruler of a non salute state or a junior member of a princely family could merit a personal salute or the personal style of Highness.

Таяу Шығыс және Парсы шығанағы

Келесі мемлекеттер 19-шы ғасырдың соңынан бастап тәуелсіздік алғанға дейін және 1967 жылы Оңтүстік Йеменмен біріккенге дейін Аден протекторатының құрамына кірген. Протекторат Британдық Радж билігінде болды және 1917 жылға дейін Бомбей президенттігінің бөлігі ретінде басқарылды, содан кейін протекторат Британдық Сыртқы істер министрлігінің бақылауына берілді. Мұрагерлік салюты Қару саны Жеке немесе жергілікті салюты Қару саны Билеушінің лауазымы Мемлекеттің аты Билеушінің руы Қазіргі орналасқан жері 9 11 (жергілікті) Лахей Аль Абдали Йемен 9 11 (жергілікті) Шихир және Макалла Аль Куайти 9 Кишн және Сокотра Аль Махри 9 Фадли Аль Фадли 9 (жергілікті) Дала Аль Амири 9 (жергілікті) Төменгі Яфа Аль Афифи Парсы шығанағындағы резидентура 1822 жылы Шығыс Үндістан компаниясы кезінде құрылды, бірақ компания 1763 жылы Бушерде резидентура ашты. 1873 жылға дейін Бомбей губернаторына бағынышты болды. Британдық Үндістанның қалған бөлігі сияқты, ол 1858 жылы Британдық тақтың бақылауына өтті. 1873 жылы резидентура Британдық Радж және Үндістан кеңсесінің тікелей бақылауына көшті. 1892 жылы ол Маскат пен Оман, Бахрейн және Трюциалдық мемлекеттерге қатысты протекторат мәртебесін ресми түрде қабылдады, содан кейін 1914 жылы Кувейт, ал 1916 жылы Катар. 1920 жылы Сейб шарты Оманның де-юре тәуелсіздігін мойындады. 1947 жылы резидентура Үндістан кеңсесінен Британдық Сыртқы істер министрлігіне ауыстырылды, Үндістан тәуелсіздік алғаннан аз уақыт бұрын. 1961 жылы Кувейт Парсы шығанағы мемлекеттерінің алғашқысы болып протекторатын тоқтатып, толық тәуелсіздік алды, ал келесі жылы Маскат пен Оман Ұлыбритания тарапынан тәуелсіз, қорғалатын мемлекет ретінде танылды. Шетелдегі қатысуын сақтаудың өсіп келе жатқан құнына байланысты Ұлыбритания 1968 жылдың қаңтарында қалған шығанақ мемлекеттеріне қатысты протекторатын 1971 жылы аяқтайтынын жариялады. Протектораттар 1971 жылдың желтоқсанында тоқтатылды; Маскат пен Оман сол жылы Оманның қазіргі сұлтандығына айналды, ал бұрынғы Трюциалдық мемлекеттер 1972 жылы Біріккен Араб Эмираттарына айналды. Мұрагерлік салюты Қару саны Жеке немесе жергілікті салюты Қару саны Билеушінің лауазымы Мемлекеттің аты Билеушінің руы Қазіргі орналасқан жері 21 Маскат және Оман сұлтаны Әл Саид Оман 7 (жергілікті, 11 жеке) Кувейт шейхы (Билеуші) Әл Сабах Кувейт 7 (жергілікті, 11 жеке) Бахрейн шейхы (Билеуші) Әл Халифа Бахрейн 7 (жергілікті) Катар шейхы (Билеуші) Әл Тани Катар 3 (жергілікті, 5 жеке) Әбу Даби шейхы (Билеуші) Әл Нахьян БАӘ 3 (жергілікті, 5 жеке) Шаржа шейхы (Билеуші) Әл Касими 5 (жергілікті) Дубай шейхы (Билеуші) Әл Мактум 3 (жергілікті) Аджман Аль Нуайми 3 (жергілікті) Рас әл-Хайма Аль Касими 3 (жергілікті) Әл Касими 3 (жергілікті) Умм әл-Қайвайн Аль Муалла

The following were constituent states of the Aden Protectorate from the late 19th century until their independence and merger with South Yemen in 1967 when the states were abolished. The protectorate was under the British Raj and governed as part of the Bombay Presidency until 1917 when the protectorate was transferred to the control of the British Foreign Office. Hereditary salute No. of guns Personal or local salute No. of guns Title of Ruler Name of state Clan of Ruler Present Location 9 11 (local) Lahej Al Abdali Yemen 9 11 (local) Shihir and Makalla Al Qu'aiti 9 Qishn and Soqotra Al Mahri 9 Fadhli Al Fadhli 9 (local) Dhala Al Amiri 9 (local) Lower Yafa Al AfifiThe Persian Gulf Residency was established in 1822 during the time of the East India Company, though the company had established a residency at Bushehr in 1763. It was made subordinate to the Governor of Bombay until 1873. As with the rest of British India, it came under the control of the British Crown in 1858. In 1873, the residency came under the direct control of the British Raj and the India Office. In 1892, it officially assumed a protectorate status over the states of Muscat and Oman, Bahrain and the Trucial States, followed by Kuwait in 1914 and Qatar in 1916. In 1920, the Treaty of Seeb recognised the de jure independence of Oman. The residency was transferred to the charge of the British Foreign Office from the India Office in 1947, shortly before Indian independence. In 1961, Kuwait became the first of the Gulf States to terminate its protectorate and become fully independent, with Muscat and Oman being recognised by Britain as an independent, protected state the following year. With the increasing costs of maintaining an overseas presence, Britain announced in January 1968 that it would end its protectorate over the remaining Gulf states in 1971. The protectorates were finally terminated in December 1971; Muscat and Oman became the modern sultanate of Oman that year, and the erstwhile Trucial States became the United Arab Emirates in 1972. Hereditary salute No. of guns Personal or local salute No. of guns Title of Ruler Name of state Clan of Ruler Present Location 21 The Sultan of Mascat and Oman Al Said Oman 7 (local, 11 personal) The Sheikh (Ruler) of Kuwait Al Sabah Kuwait 7 (local, 11 personal) The Sheikh (Ruler) of Bahrain Al Khalifa Bahrain 7 (local) The Sheikh (Ruler) of Qatar Al Thani Qatar 3 (local, 5 personal) The Sheikh (Ruler) of Abu Dhabi Al Nahyan UAE 3 (local, 5 personal) The Sheikh (Ruler) of Sharjah Al Qasimi 5 (local) The Sheikh (Ruler) of Dubai Al Maktoum 3 (local) Ajman Al Nuaimi 3 (local) Ras al Khaimah Al Qasimi 3 (local) Al Qasimi 3 (local) Umm al Qaiwain Al Mu'alla

Діни басшылар

11 қару: Ага Хан (Исламның Низари Исмаили тармағының діни басшысы); тек салют ғана, ешқандай аумақтық княздыққа байланысты емес).