Кіріспе

Польшалық журналист Джулиан Стрижковский (туған күні Песах Старк; 27 сәуір 1905 – 8 тамыз 1996) – әлеуметтік прозасымен және радикалды солшыл көзқарастарымен танымал польшалық журналист және жазушы. Ол коммунистік кезеңдегі ең көрнекті польшалық еврей жазушыларының бірі саналды. Стрижковский 1905 жылғы 27 сәуірде Стрий (Австрия бөлігі, қазіргі Украина) қаласында хасидтік яһуди отбасында дүниеге келген. Львовтағы Ян Казимеж университетінің польша тілі мен әдебиеті факультетін бітіріп, 1932 жылы Польшаның орталық бөлігіндегі Плоцк қаласындағы гимназияда польша тілі пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеуге кіріскен. Алғашқыда сионист болған ол 1934 жылы тыйым салынған Батыс Украина Коммунистік партиясына қосылып, шәкірттеріне коммунистік идеологияны үйреткені үшін 1935 жылы тұтқындалып, түрмеге қамалған. Келесі жылы босатылғаннан кейін Варшаваға көшіп, түрлі газеттерде журналист және кітапханада қызметкер болып жұмыс істеді. Осы шақта ол Селиннің «Разсрочка бойынша өлім» романының польша тіліне аудармасымен де айналыса бастады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Польшаға жасалған шабуылдан кейін Стрижковский Варшавадан Совет одағының басып алған Львов қаласына (қазіргі Львов, Украина) қашып өтеді. Ол онда Советтер шығарған, поляк тіліндегі үгіт-насихат газеті – Czerwony Sztandar газетінің журналистерінің бірі болады. Бұл газет қала тұрғындары үшін Pravda газетінен басқа жалғыз қолжетімді басылым еді. Барбаросса операциясы басталғаннан кейін, Тарнополь, Киев және Сталинград арқылы Куйбышевке қашып барып, онда поляк ІІ корпусына қосылуға тырысады. Сәтті болмағаннан кейін Өзбекстанға көшіп, фабрикада жұмыс істей бастайды. Ванда Василевскаяның ықпалымен, Совет билігі оған Мәскеуге келуге рұқсат береді, онда ол Польша патриоттары қоғамының органы – Wolna Polska апталығында жұмыс істей бастайды. Бұл қоғам Польшаның коммунистік және Советтер қолдауындағы көлеңкелік үкіметі еді. Ол сол жерде Джулиан Стрижковский деген псевдонимді қабылдайды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның ресми тегіне айналады. 1946 жылы Польшаға оралып, Польша баспасөз агенттігінің Катовице бөлімшесінің басшысы болады. 1949-1952 жылдары ол Римдегі осы агенттіктің бюросын басқарады. Бірақ, итальяндық жерсіз шаруалардың тағдыры туралы өткір антикапиталистік роман жариялағаннан кейін Италиядан қуылды. Польшаға оралғаннан кейін ол қазіргі әдебиетке арналған Twórczość апталығының проза бөлімінің меңгерушісі болып жұмыс істей бастайды. Ол 1978 жылы зейнетке шыққанға дейін бұл қызметте болады. Бастапқыда коммунизмге берілген ол 1966 жылы сол кездегі басқа да белгілі поляк жазушыларымен бірге коммунистердің өнерді, ғылым мен мәдениетті басуына қарсылық ретінде Польша Біріккен Жұмысшылар партиясынан шығады. Осыдан кейін ол 1978 жылға дейін күтуге мәжбүр болады, содан кейін ғана цензура оның романдарын қайтадан басып шығаруға рұқсат береді. 1996 жылдың 8 тамызында Варшавада қайтыс болады.

Жеке өмір

Стрижковский гомосексуал болған және 88 жасында өзінің гомосексуалдығын жариялады.