Кіріспе

Ет термометрі немесе тағамдық термометр – еттің, әсіресе қуырылған ет пен стейктердің, сондай-ақ басқа пісірілген тағамдардың ішкі температурасын өлшеуге қолданылатын термометр. Ет немесе нанның пісу дәрежесі ішкі температурамен тығыз байланысты, сондықтан термометр көрсеткіші қалағандай пісіп-піспегенін анықтайды. Тағам пісірген кезде, оның ішкі температурасы жеткілікті болуы керек – ет болса, тамақтан жұғатын ауруларды қоздыратын патогендерді өлтіру үшін, ал нан болса, пісіру процесін аяқтау үшін. Термометр мұны қамтамасыз етуге көмектеседі.

Сипаттамалары

Ет термометрі – пісіру кезінде еттің ішкі температурасын өлшейтін құрылғы. Оның етке енгізілетін өткір ұшы бар металл зонды және циферблат немесе цифрлық дисплейі болады. Кейбіреулері тек температураны көрсетеді, ал енді біреулері әртүрлі ет түрлерінің белгілі бір деңгейде пісірілгенін көрсететін белгілермен жабдықталған (мысалы, "сиыр еті – орташа пісірілген"). Ет термометрлері көбінесе пісіру барысында зонды еттің ішінде қалдыру үшін жасалған. Кейбіреулері температураны циферблатта көрсететін инелі биметалдық жолақты пайдаланады, мұнда термометрді пісіру кезінде пештің ішінде толығымен қалдыруға болады. Түркияда кеңінен қолданылатын тағы бір түрі – белгіленген температураға жеткенде "шығатын" пружинасы бар құрылғы, ол жұмсақ материалмен ұсталып тұрады. Биметалдық спиральды термометрлер мен "шығатын" құрылғылар – ет термометрлерінің ең сенімсіз түрлері және оларды жеке ет термометрі ретінде пайдалануға болмайды. Басқа түрлерінде зондта электронды сенсор орнатылған, ол ыстыққа төзімді икемді кабель арқылы дисплейге қосылады. Зонд етке енгізіледі, ал кабель пештен шығады (пештің тығыздағыштары бұған зақым келтірмей мүмкіндік береді) және дисплейге жалғанады. Мұндай термометрлерді белгіленген температураға жеткенде дабыл беру үшін баптауға болады. Сондай-ақ, дисплей пешке жақын орналасуын қажет етпейтін сымсыз түрлері де бар.

Модельдер

Ет термометрлерінің көптеген түрлі үлгілері бар, мысалы, бір зондты және көп зондты. Бір зондты модельдер әдетте ең арзан, бірақ олар еттің тек бір бөлігін ғана бақылай алады, сондықтан еттің бүкіл көлемін бақылау үшін зондты әртүрлі жерлерге енгізу қажет. Көп зондты модельдер қымбат, және әдетте 2-ден 8-ге дейін зондты қосуға болады. Көп зондты болғандықтан, еттің температурасын дәлірек бақылауға болады.

Қолдану

Зондты пісіруді бастамас бұрын етке енгізуге болады, ал пісіру қажетті ішкі температураға жеткенше жалғасады. Балама ретінде етті белгілі бір уақыт пісіріп, пештен алып, дастарханға бермес бұрын температурасын тексеруге болады. Зондтың ұшы еттің ең қалың бөлігінде болуы керек, бірақ сүйекке тимеуі керек, себебі сүйек жылуды жақсы өткізеді және еттің температурасын дұрыс емес көрсетуі мүмкін.

Құс

Құс еті үшін ет термометрін жамбасқа енгізіңіз, бірақ сүйекке тигізбеңіз. Құс етін жеуге қауіпсіз болу үшін 74 °C (165 °F) температураға дейін пісуі керек, егер құс ішін толтырған болсаңыз, онда толтырғыштың ортасы 74 °C (165 °F) температураға жететіндей пісуі тиіс.

Сиыр, қозы немесе бұзау еті

Мал еті, қоян еті немесе бұзау еті үшін ет термометрін сүйекке, майға немесе шеміршекке тигізбей енгізіңіз. Ет орташа піскенде 63 °C (145 °F), ал толық піскенде 77 °C (170 °F) температураға дейін жететін болуы керек.

Шошқа еті

Шошқа еті сиыр, қой немесе бұзау етімен бірдей 71 °C (160 °F) температураға дейін пісуі керек, сондай-ақ термометрді қолдану ережелері де осылай.

Жерленген ет

Жақсы ет ұнтақтағанда, сандық тамақ термометрін еттің ең қалың бөлігіне салыңыз. Гамбургерлер үшін термометр зондын котлеттің қабырғасынан ортасына дейін толығымен енгізіңіз. Әрбір ет кесегінің немесе котлеттің температурасын тексеріңіз, себебі қыздыру тегіс болмауы мүмкін. Сиыр, қозы, бұзау және шошқа еті үшін температура 71 °C (160 °F), ал құс еті үшін 74 °C (165 °F) болуы керек.

Қазық және жұмыртқа

Қазандықтар мен жұмыртқалар үшін термометрді ең қалың бөлігіне енгізіңіз. Қазандықтардың температурасы 71 °C (160 °F), ал жұмыртқалардың температурасы 74 °C (165 °F) болуы тиіс.

Теңіз өнімдері

Балық үшін температура 70 °C (158 °F) болуы керек. Дәнді балықтар мен теңіз өнімдері (мысалы, креветка, лобстер, краб, жаңқа, қабыршақты моллюскалар, мидия және устрица) үшін температура 74 °C (165 °F) болуы керек.