Кіріспе

Солтүстік Африкадағы испандық Сахара (қазіргі Батыс Сахара) отарсыздандыру процесіне көмек көрсету мақсатында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 1975 жылы, 3292 қарарына (1974 жылғы 13 желтоқсан) сәйкес, аталған аумаққа және оған жақын елдерге сапарлық миссия жіберді.

Сапар миссиясының мақсаты

Миссияның мақсаты Испаниялық Сахарадағы саяси жағдайды, сондай-ақ аумаққа қатысты жанжалды талаптарды зерттеу еді. Миссия Солтүстік аймақтағы PUNS-ты ұсынатын бірнеше топтармен жеке кездескен болса да, БҰҰ елшілері "сол партияны қолдау үшін ешқандай жекелеген қоғамдық демонстрацияларға куә болмады" деп атап өтті. Бұл Фронт Полисариодан мүлдем өзгеше болды, оның қолдаушылары бастапқыда қозғалысының туларын және эмблемаларын алып, жаппай пайда болды. Миссия оңтүстік аймаққа келгеннен кейін ғана PUNS, қарсыластарының үлгісін ұстанды, миссия барған әрбір жерде оларды қарсы алу үшін жаппай демонстрациялар ұйымдастырды. Бірақ бұл пікір-таластар 16 қазанда Халықаралық соттың пікірін жариялаумен көлеңкеде қалды. Сот Мавритания мен Марокконың Испаниялық Сахараның тайпаларымен және жерлерімен тарихи байланыстары болғанын, бірақ екі елдің де талаптары аумақтың меншігін беруге жеткіліксіз екенін мәлімдеді. Сот сахаралықтардың өзін-өзі анықтау құқығына ие екенін де шешті, яғни Испаниялық Сахараның мәртебесі мәселесін шешудің кез келген жолы сахаралықтардың келісімімен бекітілуі керек. (Бұл референдумды қолдайтын позиция саналды.) Халықаралық соттың шешіміне жауап ретінде Марокконың королі Хасан II соттың қорытындысы жарияланғаннан кейін бірнеше сағат ішінде Испаниялық Сахараға "Жасыл науқан" ұйымдастыратынын мәлімдеді, осылайша аумақтың меншігін алуды көздеді.

БҰҰ Бас Ассамблеясының архив нөмірі

Миссияның соңғы есебі Бас Ассамблеяның ресми тізілімінде сақталады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Испан Сахарасына барған миссиясы, 1975 жыл, Бас Ассамблея, 30-шы сессия, 23-қосымша, БҰҰ құжаты A/10023/Rev.