Кіріспе
Сорафениб, «Нексавар» сауда атауымен сатылатын, химиялық қосылыс, алғашқы бүйрек қатерлі ісігін (жетілдірген бүйрек жасушалық карциномасы), алғашқы бауыр қатерлі ісігін (гепатоцеллюлярлық карцинома), FLT3 ITD оң AML және радиоактивті йодқа төзімді, кең таралған қалқанша безінің қатерлі ісігін емдеуге бекітілген кинеза ингибиторы.
Sorafenib, sold under the brand name Nexavar, is a kinase inhibitor drug approved for the treatment of primary kidney cancer (advanced renal cell carcinoma), advanced primary liver cancer (hepatocellular carcinoma), FLT3 ITD positive AML and radioactive iodine resistant advanced thyroid carcinoma.
Әрекет ету механизмі
Сорафениб – көптеген протеинкиназаларға, оның ішінде VEGFR, PDGFR және RAF киназаларына қарсы активтілігі бар протеинкиназа ингибиторы. (Толық мәліметтер үшін BRAF (ген) #Сорафениб бөлімін қараңыз, онда препараттың B Raf-пен өзара әрекеттесуі егжей-тегжейлі сипатталған.) Сорафенибпен емдеу аутофагияны күшейтеді, бұл ісіктің өсуін тежеуге мүмкіндік береді. 1,3-дисубституцияланған мочевина құрылымына ие болғандықтан, сорафениб сонымен қатар еритін эпоксид гидролазаның күшті ингибиторы болып табылады және осы қасиеті оның жанама әсерлерінің ауырлығын азайтуы мүмкін.
Медициналық қолданыстар
Сорафениб бүйрек клеткалық карциномының (БКК) қатерлі сатысы, бауыр клеткалық карциномының (БКК) операциялық жолмен алынбаған жағдайлары және қалқанша безінің қатерлі ісігін емдеуге тағайындалады.
Бүйрек қатерлі ісігі
2007 жылдың қаңтар айында жарияланған клиникалық зерттеулердің нәтижелері плацебомен салыстырғанда, сорафенибпен емдеу бұрын емдеуі сәтсіз аяқталған, метастаздық жасушалы бүйрек карциномасы бар пациенттерде прогрессиясыз өмір сүру ұзақтығын ұзартатынын көрсетті. Прогрессиясыз өмір сүрудің медианасы сорафениб тобында 5,5 ай, ал плацебо тобында 2,8 ай болды (сорафениб тобында ауру прогрессиясының қауіп-қатер коэффициенті 0,44; 95% сенімділік интервалы [CI], 0,35-тен 0,55-ке дейін; P<0,01). Австралияда бұл сорафениб үшін TGA тіркелген екі көрсеткіштің бірі, бірақ бұл жағдай үшін Фармацевтикалық қызметтер схемасында тізімделмеген. Сорафенибтің гепатоцеллюлярлық карциномада тиімділігін көрсеткен зерттеулер ұсынылды. Басты критерий – жалпы өмір сүру ұзақтығының медианасы, сорафениб алған пациенттерде плацебомен салыстырғанда 44%-ға жақсарды (қауіп-қатер коэффициенті 0,69; 95% CI, 0,55-тен 0,87-ге дейін; p=0,0001). Медианалық өмір сүру ұзақтығы және прогрессияға дейінгі уақыт 3 айға жақсарды; алайда, симптомдық прогрессияға дейінгі медианалық уақыт бойынша маңызды айырмашылық болған жоқ (p=0,77). Сорафенибтің токсикалық әсерлеріне немесе бауыр ауруының прогрессиясына байланысты симптомдарға байланысты өмір сүру сапасы көрсеткіштерінде айырмашылық байқалған жоқ. Маңыздысы, бұл зерттеуге тек Child Pugh Class A (яғни, ең жеңіл) циррозы бар пациенттер қатысты. Сорафениб пен DEB TACE комбинациясының метастаздық гепатоцеллюлярлық карциномасы (HCC) бар пациенттерде жақсы көтерілетіні және қауіпсіз екенін көрсететін, алғы перспективтік, бір орталықтағы II фазалық зерттеу жүргізілді, көптеген жағымсыз әсерлер сорафенибке байланысты болды. Австралияда бұл сорафенибтің PBS тізіміндегі жалғыз көрсеткіші және демек, сорафениб үшін мемлекеттік субсидияланатын жалғыз көрсеткіш. Бүйрек клеткалы карциномасымен қатар, гепатоцеллюлярлық карциномасы да сорафениб үшін TGA тіркелген көрсеткіштердің бірі болып табылады. III фазалық DECISION зерттеуі прогрессиясыз өмір сүруде маңызды жақсартуды көрсетті, бірақ жалпы өмір сүруде емес. Алайда, белгілі болғандай, жанама әсерлер жиі кездеседі, әсіресе қол және аяқ терісінің реакциялары.
Бүйрек қатерлі ісігі
Сорафениб АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) 2005 жылдың желтоқсан айында мақұлданып, ал Еуропалық Комиссия 2006 жылдың шілдесінде оны сатуға рұқсат берді, екеуі де асқынған бүйрек қатерлі ісігін емдеу үшін қолданылады.
Бауыр қатерлі ісігі
Еуропалық комиссия 2007 жылдың қазан айында гепатоцеллюлярлық карцинома (HCC) – бауыр қатерлі ісігінің ең көп таралған түрімен ауырған пациенттерді емдеу үшін препаратқа маркетингтік рұқсат берді, ал осы мақсатта FDA мақұлдауы 2007 жылдың қараша айында келіп жетті. 2009 жылдың қараша айында Ұлыбританияның Клиникалық тиімділік жөніндегі ұлттық институты Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде (NHS) қолдану үшін препаратты мақұлдаудан бас тартты, препараттың тиімділігі (бауыр қатерлі ісігінің бастапқы түрінде өмір сүруді 6 айға дейін ұзарту) айына бір пациентке 3000 фунт стерлингке дейін жететін жоғары бағасын ақтамайды деп мәлімдеді. Шотландияда Шотландияның дәрілік құралдар консорциумы осы себеппен Шотландияның денсаулық сақтау жүйесінде қолдануға рұқсат беруден бұрын бас тартқан болатын. 1970 жылғы Патенттер туралы заңға және Дүниежүзілік сауда ұйымының ТРИПС келісіміне сәйкес, препараттың бағасы қолжетімді болмаған жағдайда, үкімет міндетті лицензия беруге құқылы.
Nexavar-дің дау-дамайлары
2014 жылдың қаңтар айында Bayer компаниясының бас директоры Марийн Деккерс Nexavar препаратының «қаржылық мүмкіндігі бар батыс пациенттері үшін, емес, үндістер үшін емес» деп жасалғанын айтқан деген мәлімдеме тарады. Бүйрек қатерлі ісігімен ауыратын пациент бір жылдық ем курсы үшін 96 000 доллар (58 000 фунт стерлинг) төлейтін болса, ал дәл сол препараттың үнділік генериктік нұсқасының құны шамамен 2 800 доллар (1 700 фунт стерлинг) тұрады.
Өкпе
Өкпе қатерлі ісігінің кейбір түрлерінде (жазық клеткалық гистологиясы бар) сорафениб, паклитаксель және карбоплатинмен қоса қолданылғанда, науқастарға зиян келтіруі мүмкін.
Жұмыршық безі қатерлі ісігі
Сорафениб жұмыртқа безі қатерлі ісігіне ем жасағаннан кейін профилактикалық терапия ретінде және қайталаған жұмыртқа безі қатерлі ісігін емдеу үшін химиотерапиямен бірге қолданылуы зерттелді, бірақ бұл жағдайларда препаратты мақұлдауға жеткілікті нәтижелер көрсетілген жоқ.
Ми (қайталанушы глиобластома)
Мейо клиникасында қайталап келген глиобластомаға қарсы сорафениб пен CCI 779 (темзиролимус) препаратының І/ІІ фазалық клиникалық зерттеуі жүргізілуде.
Десмоидтық ісік (агрессивті фиброматоз)
2008 жылы жүргізілген зерттеу сорафенибтің агрессивті фиброматозға қарсы тиімді екенін көрсетті. Бұл зерттеу кейбір пациенттерге сорафенибті бастапқы емдеу курсы ретінде қолдануға негіз болып табылады. ІІІ фазалық клиникалық сынақ сорафенибтің десмоидтық ісіктерді (сонымен қатар агрессивті фиброматоз деп те аталады) емдеудегі тиімділігін тексеруде, алғашқы екі сынақ кезеңінде жағымды нәтижелер алынғаннан кейін. Әдетте, доза қатерлі ісіктерге қолданылатын дозаның жартысына тең (400 мг 800 мг-ға қарағанда). Бұл сынақты NCI демеушілік етеді.