Кіріспе

Қытай тарихшысы, ақыны және саясаткері (217–278)

Фу Сюань (217–278), әдепті аты Сыуйы, Үш Патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінде, кейін Цзинь әулеті тұсында өмір сүрген қытай тарихшысы, ақыны және саясаткері болды. Ол өз заманының фу поэзиясының ең шығармашыл авторының бірі еді. Ол Фу Сяның немересі, Фу Ганьның ұлы және Фу Сяның әкесі.

Өмір

Әкесінен ерте айырылып, кедейлікте өскен Фу Сюань әдебиет пен музыка саласында белгілі болды. Жергілікті провинциялық үкімет оны мемлекеттік қызметке үміткер ретінде ұсынғаннан кейін, ол джентльмен (郎中) қызметіне тағайындалды және «Үш патшалық тарихы» (三國志) құрастыруды басқаруға бекітілді. Кейін ол 255–265 жылдары Вэйдің регенті Сима Чжаоның қызметіне кірді. Ол Хоннонг округінің (弘農郡) әкімшісі (太守) және Ауыл шаруашылығы полковнигі (典農校尉) болды. 265 жылы Сима Ян Вэй тағын басып алып, өзін жаңа император етіп, Цзинь әулетін (266–420) құрғаннан кейін, Фу Сюаньды тұрақты атты әскери қызметкер (散騎常侍) етіп тағайындады және оған виконт (子爵) атағын берді. Кейін Фу Сюань Ескорттық кавалерияның бастығы (駙馬都尉) болып тағайындалды. Фу Сюаньды сарай қызметкері (侍中) лауазымына ұсынғанмен, келіспеушіліктерге байланысты одан бас тарды. 268 жылы ол Сарайдың көмекші императорлық кеңсесінің (御史中丞) басшысы болды, ал 259 жылы – Минитр-кочман (太僕) болды. Ол су тасқыны мен жаугершілікке дайындалу жолдары туралы ұсыныстармен ескерткіш жазды. Кейін ол қолдаушылардың полковник-директоры (司隷校尉) қызметін атқарды. Ол өте шыдамсыз болғандықтан, ескертпе немесе айыптау ұсыну қажет болғанда, күндіз не түнде болсын, бірден сарайға барып, келесі таңға дейін қабылдау күтетін. Осылай күтіп отырып, ол суық тиіп, содан кейін қайтыс болды. Фу Сюань бір кезде қытай инженерлері Ма Цзюнь мен Чжан Хенгті мақтап, табиғи дарындардың ерекше қабілеттері көбінесе басшылар тарапынан назарсыз қалғанын немесе ескерілмейтініне өкініш білдірген эссе жазған.

Жазбалар

"Джин кітабындағы" өмірбаянына сәйкес, Фу Сюань Вэнь Цзи (文集), Фу Цзи (傅子) және 120-дан астам мәтіннің жүзден астам томын жазды, олардың тек шамалы бөлігі ғана бүгінгі күнге жетті. Мысалы, Фу Цзи тек Пей Сончжидің бесінші ғасырда үшінші ғасырдың "Үш патшалық тарихына" (三國志) қосқан түсіндірмелері арқылы ғана сақталған. Фу Сюань өзінің жазбаларында Сима Чжаоның жақтастары мен қарсыластарының ішіндегі көптеген замандастарын сынап жазған.