Еуропа, Азия және Солтүстік Африкада өсетін Lamium amplexicaule – гүлді өсімдік. Биіктігі шамалы, гүлдері қызғылт-күлгін түсті, жапырақтары дөңгелек келген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі
Species of flowering plant
Lamium amplexicaule, әдеттегі құртқа немесе үлкен құртқа деп белгілі, Еуропа, Азия және Солтүстік Африкаға тән Lamium түрі. Бұл жартылай жартылай жылдық өсімдік, биіктігі шамамен 30 см-ге дейін өседі, жұмсақ, жіңішке түкпен жабылған сабақтары бар. Жапырақтары қарама-қарсы орналасқан, дөңгелек пішінді, диаметрі 2-4 см, тісті жиекті. Гүлдері қызғылт түстен күлгінге дейін, 1-2 см ұзындықта болады. Түрлік атауы амплексикальды жапырақтарға (сабақты қысып тұратын жапырақтарға) сілтеме жасайды.
Lamium amplexicaule, commonly known as common henbit, or greater henbit, is a species of Lamium native to Europe, Asia and northern Africa. It is a low growing annual plant growing to tall, with soft, finely hairy stems. The leaves are opposite, rounded, diameter, with a lobed margin. The flowers are pink to purple, long. The specific name refers to the amplexicaul leaves (leaves grasping the stem).
Сипаттама
Генбит - бір жылдық шөп, жайыла өсетін, қысқа, тік, төртбұрышты, аздап түкті сабақтары бар. Оның биіктігі шамамен жетеді. Жапырақтары қарама-қарсы жұптарда орналасқан, көбінесе ұзын аралықтарымен. Төменгі жапырақтары сабақты, ал жоғарғылары сабақсыз, көбінесе біріккен және сабақтарды қысып тұрады. Жапырақ тілімдері түкті және бүйрек пішіндес, дөңгелек тісті. Гүлдері салыстырмалы түрде ірі, бірнеше гүлді ұшқыш шоғырды құрайды және жапырақ қойнауларында орналасқан. Күлтесі бес бөліктен тұрады, дұрыс пішінделген және гүлденгеннен кейін жабылады. Гүлдің түсі қызғылт-қызыл, түтікшеге біріккен, ұзындығы шамамен. Жоғарғы ерні дөңес, ұзындығы ал төменгі ерні үш бөліктен тұрады: екі кішкентай бүйірлік және бір үлкен орталық бөлік, ұзындығы. Төрт аталық бар, екеуі ұзын, екеуі қысқа. Аналық бөлімінің екі біріккен туқымдасы бар, ал жемісі төрт камералы шизокарп. Бұл өсімдік тіпті солтүстік аймақтарда көктемнің басында, ал Жерорта теңізі сияқты жылы аймақтарда қыс бойы және көктемнің басында гүлдейді. Гүлдемелерді тозаңдандыратын жәндіктердің аз болған кездерінде гүлдер өзіндік тозаңданады.
Henbit is an annual herb with a sprawling habit and short, erect, squarish, lightly hairy stems. It grows to a height of about The leaves are in opposite pairs, often with long internodes. The lower leaves are stalked and the upper ones stalkless, often fused, and clasping the stems. The blades are hairy and kidney shaped, with rounded teeth. The flowers are relatively large and form a few flowered terminal spike with axillary whorls. The calyx is regular with five lobes and closes up after flowering. The corolla is purplish red, fused into a tube long. The upper lip is convex, long and the lower lip has three lobes, two small side ones and a larger central one long. There are four stamens, two long and two short. The gynoecium has two fused carpels and the fruit is a four chambered schizocarp. This plant flowers very early in the spring even in northern areas, and for most of the winter and the early spring in warmer locations such as the Mediterranean region. At times of year when there are not many pollinating insects, the flowers self pollinate.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Өлі қызылшаның шыққан жері, әдетте, Жерорта теңізі аймағы, бірақ қазір ол бүкіл әлемге тараған. Ол ашық алаңдарда, бақшаларда, егістіктерде және шалғынды далаларда өседі. Ол тұқымдар арқылы оңай көбейеді, сонда ол шалғын экожүйесінің маңызды бөлігіне айналады. Кейде көктемгі жыртылуға дейін бүкіл дала гүлдерінің қызғылт түсімен жабылады. Көп тараған жерлерде, бұл бал аралары үшін, әсіресе бал аралары үшін маңызды нектар және тозаң көзі болып табылады, олар көктемде өсулеріне көмектеседі. Ол Солтүстік Американың шығысында және басқа да аймақтарда кеңінен табиғи түрде орналасқан. Дегенмен, оның тартымды сыртқы түрі, жеуге жарамдылығы және көптеген климаттарда өсуге дайындығы кейде басқа арамшөптерге рұқсат етілмейтін жерлерде де өсуіне мүмкіндік береді. Бұл өсімдік кеңінен таралған болса да, жергілікті экожүйелерге қауіп төндірмейді. Ол тозаңдаушыларға нектар ұсынып, жануарларға жем беру арқылы өз ортасында пайдалы рөл атқарады. Оның тұқымдарын көптеген құстар да жейді.
Henbit dead nettle is probably native to the Mediterranean region but has since spread around the world. It is found growing in open areas, gardens, fields and meadows. It propagates freely by seed, where it becomes a key part of a meadow ecosystem, Sometimes entire fields will be reddish purple with its flowers before spring ploughing. Where common, it is an important nectar and pollen plant for bees, especially honeybees, where it helps start the spring build up. It is widely naturalised in eastern North America and elsewhere. However, its attractive appearance, edibility, and readiness to grow in many climates often mean it is permitted to grow when other weeds are not. This plant, though common, is not regarded as a threat to local ecosystems. It plays an arguably beneficial role in its environment by providing nectar to pollinators and providing forage for animals. The seed is also eaten by many species of birds.
Қолданылуы
Жас жапырақтар мен жаңа өркендерін шикі немесе пісіріп жеуге болады, сондай-ақ сабақтары мен гүлдерін де. Қызылгүлдің дәмділігі аздап тәтті және бұрышты, селереяға ұқсас.
The young leaves and shoots can be eaten raw or cooked, as can the stems and flowers. Henbit has a slightly sweet and peppery flavor, similar to celery.