Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэйд () – ағылшын тіліндегі ежелгі герман мифологиясындағы кең таралған кейіпкердің аты, ол аймаққа қарай Вади (норвегиялық) және Вате (орта неміс) деп те аталады.
Wade ( ) is the English name for a common Germanic mythological character who, depending on location, is also known as Vadi (Norse) and Wate (Middle High German).
Шолу
Ең ерте кездесетін деректер көне ағылшын поэмасы «Видсит»-те кездеседі. «Þiðrekssaga» бойынша, ол Вилкин патша мен жылан денелі, теңіз қызы Вахильттен, теңіз құдайы және кейде «теңіз сиқыршысы» деп аталатын әйелден туған. Оның белгілі ұлы – Уэйланд, немересі – Удга. Нақты айтылмаса да, Эгил мен Слагфин Уэйдтің ұлдары болуы мүмкін, себебі «Поэтикалық Эдда» бойынша олар Уэйландтың бауырлары. Уэйд туралы ортағасырлық ағылшын романсы болған, өйткені Чосер «Тройл мен Крисеида» еңбегінде «Уэйд туралы әңгімеге» сіңізді, ал «Саудагердің әңгімесінде» «Уэйдтің қайығы» деген тіркесті алдау-артыққа байланысты қолданған. 16-шы ғасырдың соңында, аңыз бен қайық туралы Чосердің еңбектерін редакциялаған Томас Спехт білген, ол Уэйдтің қайығы Гингелот деп аталғанын атап көрсеткен. Англдар үшін Уэйд – өткелдің сақшысы болған, ол паромшы және қорғаушы қызметін атқарған.
The earliest mention occurs in the Old English poem Widsith. According to the Þiðrekssaga, he was born between king Wilkinus and a serpent legged mermaid named Wachilt, a goddess of the sea and sometimes referred to as a "sea witch." His famous son is Wayland, and his grandson Wudga. Though not explicitly given as such, Egil and Slagfin may be Wade's sons, since they are Wayland's brothers according to the Poetic Edda. The medieval English romance about Wade once existed, for Chaucer alluded to the "Tale of Wade" in one of his works, Troilus and Criseyde, and used the phrase "Wade's boat" , meaning some sort of trickery, in The Merchant's Tale. At the end of the 16th century, the tale and the boat were apparently familiar to an editor of Chaucer's works Thomas Speght, who remarked that Wade's boat bore the name Guingelot. To the Angles, Wade was the Keeper of the Ford, and acted as both ferryman and protector.
Тидрексага
Уэйд әрқашан теңіз немесе сумен тығыз байланыста болған. Уэйдтің отбасы туралы сагада, Вилькина сагасында (Тыйдрексага деп те аталады), Уэйдтің (Вади;) Вилькинус патшасы мен су қызынан (нормаланған орфографиясы, ; мәтіні: gen. siokononar, lit. "теңіз әйелінен") туғаны айтылады. Уэйд өзінің ұлы Уэйлендті 9-12 жасында Мимирге, кейін Каллава тауында тұратын екі карликке оқуға берді. Ол Сйолландтағы (Шееланд, яғни Зеландия) үйінен кетті. Бала 12 айдан екі рет оқығаннан кейін, Уэйд ұлын еріксіз карликтерден алып келді де, жер сілкінісінен туған көшкіннің астында қаза тапты. Уэйдтің оқиғасы туралы оның замандастары кеңінен білген болуы мүмкін, бірақ ол қазіргі күнге жеткен жоқ, ал кейінгі зерттеушілер Спегттің жіберген қатесіне өкініш білдірді. "Wingelock" – Skeat-тың қайта құраған ағылшынша нұсқасы. Қайықтың аты Сер Гавайннің аты Гринголетке өте ұқсас. Голланц осы атаудың германдық түбін анықтауға тырысады. Бірақ бұл көптеген болжамдарға негізделген: Уэйдтің қайығы қанатты болған, оның германдық аты Wingalet немесе Wingalock, және ол Уэйдтің ұлы Уэйлендтің қауырсынды ұшқыш құрылғысымен шатастырылған. Ол аттың "Гингелот" аталымының "r" әрпінсіз дұрыс екенін мойындаса да, Гастон Паристің айтуынша, атаудың кельт тегінен шыққандығы туралы пікірді жоққа шығарды.
Wade has always had a strong association with the sea or water. In the saga about Wade's family, the Vilkina saga (also known as the (Þiðrekssaga), it is said that Wade (Vadi; ) was born between King Vilkinus and a mermaid (normalized spelling, ; text: gen. siokononar, lit. "sea woman"). Wade first apprenticed his son Wayland to Mimir, from the age 9 to 12, and later to two dwarfs living in Mount Kallava. He went from his home in Sjoland (Sjælland, i. e., Zealand After the boy studied for two stretches of 12 months, Wade came to fetch his son from the reluctant dwarfs, and was killed in a landslide caused by an earthquake. There may have been widespread knowledge of Wade's adventure in his time, but it has not been transmitted to the present day, and subsequent commentators have deplored Speght's omission. "Wingelock" is Skeat's reconstructed Anglicized form of the boat's name. The boat's name closely resembles Gringolet, the name of Sir Gawaine's horse. Gollancz tries to make a reconstruction on the Germanic origins of the name. Still, it is based on a lot of assumptions: that Wade's boat was a winged boat, whose Germanic name was Wingalet or Wingalock, confused with Wade's son Wayland's feathered flying contraption. And while he concedes that the better form of the horse's name is "Guingelot" without the "r", he was dismissive of the view the name was of Celtic in origin, as expressed by Gaston Paris.
Фольклорлық
Уитбидің жанындағы Малгрейвтегі тастар өлген теңіз алыптарының қабірі деп есептелген (олар "Уэдс қабірі" деп аталған). Солтүстік Йоркширдің Эскдейл аймағындағы Слейттс-Мур туралы әңгіме айтылады. Малгрейв және Пикеринг қамалдарын салғанда Уэйд пен оның әйелі Белл төбелердің үстінен бір-біріне балға лақтырып ойнаған. (Жергілікті жерде "Уэйдтің жолы" немесе "Уэйд әйелінің жолы" деп аталатын Римдік жол да осылай салынған деседі. Жергілікті халықтың сенуіне сәйкес, Солтүстік Йоркширдегі Хоркум ойығы Уэйд әйеліне лақтыру үшін топырақ қазған жерде пайда болған.)
Stones at Mulgrave near Whitby were said to be the grave of the dead sea giant (they were known as "Waddes grave"). A tale was told of Sleights Moor in Eskdale, North Yorkshire. During the building of Mulgrave Castle and Pickering Castle, Wade and his wife Bell would throw a hammer to and fro over the hills. (A possible Roman road, called "Wade's Causeway" or "Wade's Wife's Causey" locally, was also said to have been built in this manner. In local folklore, the Hole of Horcum in North Yorkshire was formed where Wade scooped up earth to throw at his wife.
Мұра
Орта Жер кейіпкері Ээрендил аспанды Вингилот немесе Вингелот атты кемеде саяхаттайды, ғалымдар бұл атаудың Уэйдтің Гуингелот қайығының атына ұқсас екенін көрсетеді. Тіл білімі жайындағы жазбаларының бірінде, "Парма Эльдамберон 15" еңбегінде, Орта Жерді жасаған Дж.Р.Р. Толкин "Уэйд = Ээрендел" екенін тікелей айтқан. Толкиннің өмірбаяуын жазған Хамфри Карпентер Ээрендилдің "іс жүзінде Толкиннің өзінің мифологиясының бастауы болғанын" атап көрсеткен.
The Middle earth character Eärendil sails the sky in a ship named Vingilot or Wingelot, which scholars note is close to the name of Wade's boat Guingelot. In one of his linguistic writings, Parma Eldalamberon 15, the creator of Middle earth, J. R. R. Tolkien, explicitly noted "Wade = Earendel". Tolkien's biographer Humphrey Carpenter remarked that Eärendil "was in fact the beginning of Tolkien's own mythology".