Кіріспе

Азиялық бразилиялықтар (brasileiros asiáticos) – Бразилия азаматтары немесе азиялық текті тұрғындары. Көпшілігі Батыс Азиядан, әсіресе Ливаннан, немесе Шығыс Азиядан, атап айтқанда Жапониядан шыққан. Бразилиялық халық санағы "азиялық" терминін нәсілдік санама ретінде пайдаланбайды, бірақ "сары" (португал тілінде amarelа) термині Шығыс Азия этностық тобына жататын адамдарды білдіреді. Батыс және Шығыс Азиядан келген ұрпақтардан өзге, Оңтүстік-Шығыс Азия мен Оңтүстік Азиядан, сондай-ақ Кариб теңізі мен Мозамбиктегі азиялық диаспорадан да аз көлемде көші-қон болған. Бразилияда Жапониядан тыс жердегі жапон текті адамдардың ең ірі қауымдастығы бар. Жапон иммигранттары 1908 жылдан бастап Бразилияға көшіп келе бастады және Бразилияның кофе егістіктеріне бағытталды.

Тарих

Соңғы зерттеулер көрсеткендей, ертедегі португал шығыс империясынан шыққан, Luso Asians деп аталатын азиялықтар алғаш рет 16 ғасырда Бразилияға Lascars аталған теңізшілер ретінде немесе португалдық Азияда қызмет еткен губернаторларға, саудагерлерге және дін қызметкерлеріне еріп келген қызметшілер, құлдар мен кәнизактер ретінде келді. Бразилияға алғашқы маңызды азиялық иммиграция колониялық кезеңде 3000-ға жуық қытайлықтың (кули құлдары ретінде) көшіп келуі болды. Кейінірек, 1950-ші жылдары Гонконг пен Макаодан (соңғысы бұрынғы португал колониясы) және Қытайдың этникалық орыс қауымдастығынан қытай иммигранттарының толқындары келді. Азиядан Бразилияға елеулі иммиграция 19 ғасырдың соңында Ливан мен Сириядан көші-қон маңызға ие болған кезде басталды. 1922 жылға дейін Леванттан келген иммигранттар Түрік Осман империясы берген паспорттарды алып жүргендіктен «түріктер» деп есептелді, ол империя қазіргі Ливанды басқарды. Бразилиядағы ливандық тектің саны шамамен 7 миллионға жетеді деген бағалаулар бар. Бразилияға Азиядан көшіп келген тағы бір маңызды топ – жапондықтар. Алғашқы жапон иммигранттары 1908 жылы Бразилияға келді. 1950 жылға дейін 250 мыңнан астам жапон Бразилияға көшіп келді. Қазіргі уақытта жапон-бразилиялықтардың саны 2,1 миллионға жуық деп есептеледі. Бұл Жапониядан тыс жапон этносының ең ірі тобы, одан кейін АҚШ-тағы жапон қауымдастығы тұр. Бразилияда Шығыс Азияның басқа да топтары да маңызды. Кореялық-бразилиялықтардың саны 50 мыңға, ал қытайлық-бразилиялықтардың саны 250 мыңға жуық деп бағаланады. Азиялық бразилиялықтардың 70% астамы Сан-Паулу штатында шоғырланған. Paraná, Pará, Mato Grosso do Sul және Бразилияның басқа да аймақтарында да маңызды халықтар бар.

Азиялық иммигранттарға шектеулер

Талқылаулар теориялық салада жүргізілгенімен, осы кезеңнің барлық кезеңінде (Педро II билігі) иммигранттар келіп, колониялар құрылды, әсіресе 1850 жылдан бастап, негізінен Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік Бразилияда. Бұл талқылаулар 1890 жылы Бразилияның бірінші президенті Деодоро да Фонсека қол қойған 528-ші жарлыққа әкелді, ол африкалықтар мен азиялықтардан басқа иммиграция үшін ұлттық портолдарын ашты. Бұл жарлық 1892 жылдың 5 қазанына дейін күшінде болды, бірақ арзан жұмыс күшіне мүкіндік іздеген кофе өсірушілердің қысымымен 97-заңмен күштен шығарылды, бұл заң жапон иммигранттарының кофе плантацияларында жұмыс істеуіне жол берді, себебі сол кезге дейін Бразилияға иммиграция көбінесе Еуропадан жүзеге асырылды.