Кіріспе
Фидор Достоевскийдің "Ақымақ" романындағы көркем кейіпкер Лев Николаевич Мышкин (реформаға дейінгі орысша: князь Левъ Николаевичъ Мышкинъ; реформадан кейінгі) – Фидор Достоевскийдің 1869 жылғы "Ақымақ" романының басты кейіпкері. Достоевский "толыққанды оң, әдемі табиғаты бар" және шын мәнінде "христиандық" тұлға жасауды көздеген. Джозеф Франк айтуынша, Мышкин ханзадасының кейіпкері "адамзаттың қазіргі күйінде жете алатын христиандық махаббат идеалының ең жоғарғы бейнесіне жақын, бірақ ол апокалиптикалық құштарлығының қайшылықты талаптары мен жердегі шектеулері арасындағы күрестен қиналады". "Ақымақ" романының басында Мышкин ханзадасы соңғы төрт жылды Швейцарияда, эпилепсияны емдеу үшін санаторияда өткізген. 26 жасында денсаулығы жақсарғаннан кейін, және оған үлкен мүліктің иесі болуға құқығын көрсететін заңды құжат болған соң, ол Ресейге оралады. Санкт-Петербургта оның тазалығы мен әдемілігі көптеген адамдарды оның "ақымақ" екеніне қателіктік ойға жетелейді. Шындығында, ол өткір зиялылыққа, терең эмоционалдық сезімталдыққа және романның барлық кейіпкерлерінен асып түсетін даналыққа ие.
Prince Lev Nikolayevich Myshkin (pre reform Russian: князь Левъ Николаевичъ Мышкинъ; post reform ) is the protagonist of Fyodor Dostoevsky's 1869 novel The Idiot. Dostoevsky wanted to create a character that was "entirely positive with an absolutely beautiful nature", someone who is truly 'Christian'. According to Joseph Frank, the character of Prince Myshkin approaches "the extremest incarnation of the Christian ideal of love that humanity can reach in its present form, but he is torn apart by the conflict between the contradictory imperatives of his apocalyptic aspirations and his earthly limitations." At the beginning of The Idiot, Prince Myshkin has been in Switzerland for the last four years, at a sanatorium for treatment of his epilepsy. At age 26, having recovered his health, and in possession of a legal document suggesting entitlement to a significant inheritance, he returns to Russia. In St. Petersburg, his purity and guilelessness lead many to the false conclusion that he is an "idiot". In fact, he possesses an incisive intellect, deep emotional intelligence, and a wisdom that surpasses all the other characters in the novel.
Романның кейіпкердің маңыздылығы
Полифониялық роман ретінде «Ақымақ» романындағы әрбір кейіпкердің оқиғаға және басқа кейіпкерлерге қатысты өзіндік дауысы мен көзқарасы бар. Сондықтан, әрбір көрініс – бұл оқиғаны баяндаушының бір жақты айтуы емес, бірнеше тәуелсіз дауыстар мен көзқарастардың драмалық тоғысуы. Достоевский Принц Мышкинді басқа адамның ішкі әңгімесіне «белсенді және сенімді түрде араласа алатын» дауысқа ие кейіпкер етеді. Ол тек сюжет үшін ғана емес, кейіпкерлердің санасы үшін де маңызды. Оның көрегендігі, мейірімділігі, адалдығы, қалысқандығы, үкім шығаруға құштар еместігі және қалыпты әлеуметтік жекешеліктен қалыс болуы, оның қарым-қатынасқа түскен көптеген адамдардың санасын оятып, олардың өзімшіл ойлары мен іс-әрекеттерінің қалыпты ағысын бұзады.
Аглая Ивановна
Аглая Ивановнаның асыл да құштар мінезі оны ханзаданы идеалдауға, оны Дон Кихоттай бейнелеуге жетелейді, әсіресе Настасья Филипповнаны «құтқару» әрекеттеріне қатысты. Ханзада Аглаяға қызығып, ғашық болғанымен, оның бұл идеалдауына немесе басқа да жаңылыс пікірлеріне ешқандай ықпал етпейді. Аглаяның іллюзиялары мен ханзаданың нақты ниеттері бірнеше сахнада немесе бір-біріне тікелей жалғасқан сахналарда қатар келтіріледі. Мысалы, ІІ бөлімдегі бір сахнада Аглая Пушкиннің «Кедей рыцарь» поэмасын оқып береді, жиналған қауымға ханзаданы поэманың басты кейіпкерімен – батыл түрде крест жорығына аттанған асыл рыцарьмен теңестіретінін аңғартпайды. Осы кезде ханзаданы жамандауға және оның байлығынан пайдалануға тырысқан нигилистер тобы келгенде, Аглая оның «өзін сәулетті түрде қорғауға» мүмкіндік алатынына қуанады. Бірақ ханзада олармен татуласуға тырысып, олардың ұятсыз сөздері мен қастықтарын сабырмен қабылдайды, тіпті оларға көңіл жайып, көмек ұсынады. Романның IV бөліміндегі Эпанчиндер үйіндегі кешкі ас дастарқанында Мишкин католицизмді қызу айыптайды, оны саяси билікке ұмтылудың нәтижесінде христиандық емес дін деп сипаттайды. Осылайша ол «Аглаяның жеке өмірінде одан көруді қалаған рухани және дүниелік араласудың шатасуын» сынап тұр. Басқа кейіпкерлер сияқты, Мишкиннің әрдайым мейірімді және терең ойлы сөзі Аглаяның ішкі әңгімесіне әсер етіп, оған өзінің нағыз даусын табуға көмектеседі, бірақ ол да осы өзгерісті ұзақ сақтай алмайды. Олардың ең ұзақ және маңызды әңгімесінде, «жасыл орындыққа» құпия кездесулерінде, оның сөзі Мишкиннің оған деген шынайы махаббатынан туған шаттық пен әдемілікке және Настасья Филипповнаға деген адалдығын дұрыс түсінбегендіктен туған ашу мен ыза арасында ауысады.
Ипполит Терентьев
Ипполит кейіпкері сюжетте салыстырмалы түрде екіншілік рөлде, бірақ ол өмір мен өлім, Құдай мен мораль мәселелерінде Мишкинге қарама-қарсы тұрғандықтан маңызды. Мишкин сияқты Ипполит ауру мен өлімнің көлеңкесінде өмір сүреді, бірақ оның азапты нигилистік көзқарасы Мишкинге тән үйлесім, қуаныш және қайырымдылық сезімін жоққа шығарады. Осының салдарынан ол қоғамға, табиғатқа және Құдайға қарсы наразылықтың күшейе түскен деңгейіне жетеді, өзінің әлсіздігіне қарамастан, өз еркін бекітуге тырысады. Сырттай қарама-қарсы болғанымен, Ипполит пен ханзаданың көптеген ортақ тұстары бар. Кейде Ипполиттің Мишкинмен бірдей қасиеттілік пен сұлулыққа құштарлығы байқалады, және ол атеистік философиясын құрастырғанда осы сезімталдыққа саналы түрде жүгінеді. Ипполит кітаптағы маңызды діни символ – Холбейннің «Қабірдегі Өлі Мәсіх» картинасын «көзі жоқ табиғаттың» құдіретін көрсететін нәрсе деп түсіндіреді, себебі онда Мәсіх бейнеленген: «табиғат» «ақылсыз, сезімсіз және салқынқанды түрде, табиғаттың барлық заңдарынан артық, тіпті бүкіл Жерді, мүмкін, тек осы Заттың пайда болуы үшін ғана жаратылған ұлы, баға жетпес Жанды тұтқынға алып, қиратты және жұтты». Мишкин Ипполиттің христиандық қарапайымдыққа қатысты сарказмдарына жауап бермейді және оның күрделі атеистік дәлелдерін жоққа шығаруға тырыспайды. Екеуі ғана қарым-қатынас жасағанда, ханзаданың тыныштығы мен шынайы көңілжарық Ипполитте де сол сезімді оятады, бірақ ол әрқашан өзінің цинизмге толы ашуына қайта оралады.