Кіріспе

Кржиштоф Михал Беднарский (KMB) (25 шілде 1953, Краков) – қазіргі заманғы поляк-итальян мүсіншісі.

Өмір

Ол Ирена мен Ежи Беднарскийдің үш ұлының бірі. Соғысқа дейін оның ата-анасы Львовта Кульпарковская көшесінде тұрған. Беднарски Варшавадағы XIV генерал Готвальд орта мектебін бітірді. Кейін Варшавадағы Көркемсурет академиясын (1973–1978) Ежи Ярнушкевич пен Оскар Николай Хансен студиясындағы мүсін кафедрасында бітірген. Оның дипломдық жұмысы Portret Totalny Karola Marksa (Карол Маркстің толық портреті) деп аталып, 1978 жылдың 5 шілдесінде қорғалды. Кейін ол Ежи Гротовский театрымен байланыста болды, ол 1976 жылдан 1981 жылға дейінгі кезеңде плакаттарды жасады. Сол кезде оның тұңғыш ұлы дүниеге келді, ол Боровтағы карьерде жұмыс істеді. 1986 жылдан бері Италияның Рим қаласында тұрады. 1996/97 және 2014–2017 оқу жылдары Варшавадағы Көркемсурет академиясында қонақ лекторы болып жұмыс істеді. 2014 жылы Варшавадағы Көркемсурет академиясында «W stronę rzeźby, czyli historia jednego dzieła bez końca» (Скульптураға қарай, бір туындының аяқталмайтын тарихы) тақырыбындағы докторлық диссертациясын қорғады. Алғашқы туындыларында ол коммунистік пропаганданы сынға алды, мысалы, «Portret totalny Karola Marksa» (1978) (Карл Маркстің толық портреті), қазір Варшавадағы Тәуелсіздік мұражайының қорында сақталады, немесе «Portret zbiorowy» (1980) (Коллективтік портрет), қазір Варшавадағы Ұлттық мұражайдың қорының бөлігі болып табылады. «Victoria Victoria» (1983) сияқты туындыларында Польшадағы әскери жағдай кезеңіндегі саяси ахуалды бейнеледі, қазір бұл туынды Краковтағы Ұлттық мұражайдың қорында сақталады. Оның туындыларындағы қайта-қайта келетін мотивтердің бірі – «Моби Дик»; оның 1987 жылғы инсталляциясы қазір Лодзьдегі Өнер мұражайының ms2 қорында сақталады. Беднарски «Noc poślubna w biały dzień» (1982) (Күндізгі үйлену түні), «Schodami w górę, schodami w dół» (1988) (Жоғары, төмен баспалдақтармен) сияқты бірнеше фильмдерде түсті, сондай-ақ «My Italy» (2017) (Менің Италиям) фильмінде өзінің рөлін ойнады. Ол Марина Фаббриге үйленген, олардың Федерико есімді ұлы бар. Барбара Кизакевичпен бұрынғы некесінен Якуб есімді ұлы бар.

Плакаттар

1976 жылы ол Вроцлавтағы Ежи Гротовский институтының театр жобалары үшін плакаттар жасауды бастады, ал 1980 жылдардың басында кино және театр плакаттарын да жасады. Мысалы, 1983 жылғы Вальдемар Дзикидің "Картка з Подрожи" фильмінің дебютіне немесе Ежи Грегоржевский режиссерлік еткен Театр студиясындағы "Мен, Бруно Шульц" қойылымына арналған плакаттар. Оның көптеген плакаттары Варшавадағы Плакат мұражайында (Muzeum Plakatu) сақталады. 1980 жылдан бері ол Варшавадағы Халықаралық плакат биенналесінде плакаттарын көрсетеді.

Көрмелер

Беднарски өзінің туындыларын жүзден астам жеке көрмелерде ұсынды, соның ішінде: Гравитация (Тимотеуш Карповичке арналған), Галерея Авангарда, BWA, Вроцлав (2016), Рышард Цьеслак естелігіне, J. Гротовский институты, Вроцлав (2015), Алюминий әні, Галерея Растер, Варшава (2014), Көрініс кезіп жүр, куратор: Ахилл Бонито Олива, Ұлттық Украина Сурет Академиясы, Киев (2013); Экзорцизмдер, BWA, Ополе (2013); Моби Дик – Ашық Опера, Мемлекеттік Сурет Галереясы, Сопот (2013); Моби Дик – Мүсін, Галерея aTAK, Варшава (2012/2013); Ақтан көбірек, Варшавадағы Галерея Фоксал (2012); 1978-2008 жылдардағы жұмыстар, Вроцлав Ұлттық мұражайы; Поляк Танатосы. Ержан Гротовскиге арналған құрмет, Museo Laboratorio d’Arte Contemporanea MLAC, Рим (2009); Ержан Гротовскиге құрмет – Тауға қарай, Atlas Sztuki, Łódź (2009); Карл Маркс толық портреті (1977-2009), Үстіңгі Силезия мұражайы, Бытом; Моби Дик – Әлем жаны, Щецин Ұлттық мұражайы (2008); Көлеңке сызығы / Көлеңке жағасы, Галерея Фоксал, Варшава (2007) және бес жүзден астам топтық көрмелерде.

Жинақтар

Беднарскидің туындыларын көптеген мұражайлардың коллекцияларында табуға болады, соның ішінде: Краковтағы Ұлттық мұражай, Познань, Шчецин, Варшава, Вроцлав, Łódź-дегі Музеум Штуки, Варшавадағы Ужаздовский сарайы, Варшавадағы Захета ұлттық өнер галереясы, MHŻP POLIN, Краковтағы MOCAK, Ороньсктегі поляк мүсін орталығы, Радомдағы Мазовиялық заманауи өнер орталығы Электровниа, Катовицедегі Силезия мұражайы, Варшавадағы Тәуелсіздік мұражайы, Битомдағы Жоғарғы Силезия мұражайы, Варшавадағы Көркемсурет академиясының мұражайы, Варшавадағы Студия галереясы, Бялысток қаласындағы Arsenał галереясы, Быдгощ қаласындағы Леон Вычулковский аймақтық мұражайы, Люблин, Łódź және Вроцлав қалаларындағы Көркемсуретті қолдау қоғамының коллекциялары, Варшавадағы Foksal галереясының коллекциясы, Виланувтағы Плакат мұражайы, Варшавадағы PKO Bank Polski, Варшавадағы Польша тарихы мұражайы, Римдегі MAAM, Римдегі Giorgio Franchetti қоры, Риминидегі Federico Fellini қоры, Неапольдегі Morra қоры, Сицилиядағы Gibellina қаласындағы Orestiadi қоры, Римдегі Mario Schifano қоры, Флоренциядағы Targetti Light Art Collection, Италиядағы Certosa di Padulla халықаралық өнер коллекциясы, Leube қоры, Зальцбург Gartenau, Раума қаласындағы (Финляндия) өнер мұражайы, New York қаласындағы Art./Omi қоры, Kathryn & Marc LeBaron, Lincoln, АҚШ.

Марапаттар

Ол Польша Мәдениет және ұлттық мұра министрлігінен бірнеше стипендия алды. 1988/1989 жылдары ол Италия үкіметінен стипендия алды. Беднарски 2004 жылы Катаржина Кобро сыйлығын жеңіп алды және Польшадағы «Nowa sztuka» тоқсандық журналының EXIT сыйлығын (2005) және Венадағы Polonia Алтын құс сыйлығын (2012) алды. 2017 жылдың желтоқсанында Италия Сенатынан Franco Cuomo атындағы халықаралық сыйлықты (Premiazione del Franco Cuomo International Award) алды. Ол Польшада «Мәдениетке сіңірген еңбегі үшін» медалімен марапатталды – Gloria Artis.

Карл Маркс

Портрет Карола Маркса (Карл Маркс портреті) – Беднарскийдің 1978 жылы Варшавадағы Көркемсурет академиясында қорғаған дипломдық жұмысы. Автор үлкен фотосуреттер жинағын жинап, Маркстің басын түрлі өлшемдерде жасады. Бұл портрет коммунистік үгіт-насихатты сынау ретінде қарастырылды. Беднарский кейінгі өмірінде де «Маркстерді» әртүрлі бейнелерде жасауды жалғастырды. Бұл жоба Маркстің басына заттар қосудан немесе оны көбейтуден тұрады, бұл әлеуметтік, саяси және жеке өміріне жасалған түсініктеме ретінде қарастырылады.

Белгілер мен ым-ишаралар

Белгілер – автордың сол қолының негізінде жасалған ескерткіштер сериясы. Беднарскийдің туындыларын ұзақ жылдар бойы сынға алып, мұрағаттаумен айналысқан Мэрила Ситковская оларды ерекше бір қимыл жасайтын қолдың мүсіндері деп сипаттайды. Мысалы, "Билет" мүсіні билетті ұсынып тұрған созылған қолды бейнелейді. Беднарскийдің ең танымал қимылы – "Виктория Виктория", Польшадағы әскери жағдай кезінде (1981-1983) жасалған, саусақтары кесілген жеңіс белгісінің мүсіні. Бұл мүсіннің бір нұсқасы 1983 жылы Франциядағы Динь-ле-Бендегі мүсіншілер симпозиумында жасалды. Мүсін V белгісін (жеңіс және бостандық символы) көрсетеді, бірақ саусақтары қиылған. Бұл мүсіннің алғашқы нұсқасы бірнеше жыл бұрын Польшада жасалған.

Моби-дик

Беднарски «Моби Дик» шығармалары сериясы туралы былай деп жазады: «Моби Дик» бойынша жұмыс істеу менің мүсін және кеңістік туралы ойлау жолымды түгелдей өзгертіп жіберді. Менің мүсіндік тілімді жылдам қайта қарау болды [ ]. Кенеттен мен «бостандыққа есік ашылғанын» сезіндім. Мен мүсіншілік өнерімнің негізін тапқанымды білдім. 1986 жылы ол Висла өзенінің қар арасынан үлкен қайықтың қаңқасын тапты, ол Герман Мелвиллдің романындағы ақ китке ұқсайтын болды. Қаңқа он алты бөлікке бөлініп, содан кейін Варшавадағы Краковское Предмисте даңғылындағы сарайдың шатырында қайта құрастырылды. 2014 жылға дейін «Моби Дик» оннан астам музейде көрсетілді, Беднарскидің сөзіне сәйкес, бұл объект пен орын арасындағы жаңа қарым-қатынастарды тудырып, өзара әрекеттестікті қозғады. Автор өзінің «Моби Дик» сериясындағы туындылары өнер мен өмір арқылы оны алып өткен ұзақ жол құрайтынын жазды. Бұл туындылар сериясы 2014 жылы Варшавадағы Көркемсурет академиясындағы докторлық диссертациясының негізі болды.

Көлеңкеден суреттер

1980 жылдың жазында, «Загленбие Миедзиове» ұйымдастырған «Granit» мүсіншілер симпозиумында (20 маусым – 20 тамыз, 1980 жыл) Беднарски тас қалаушы Ян Сзелигаға арналған «Кравężник» («Бордюр») мүсінін жасады. Мүсін Гневков карьерінде жұмыс істеген кезде жасалды және тастың бүкіл ұзындығына созылған адам басының схемалық бейнесін көрсетеді. Сзелиганың бет пішіні жерге түсетін көлеңке түрінде бордюрдің жиегінде көрінеді. Қазіргі уақытта ескерткіш Шочанов ауылында орналасқан. Кейін Беднарски 1994 жылы жасалған Федерико Феллиниге арналған монументінде («Федерико Феллинимен кездесу») осы көлеңке проекциясы идеясын пайдаланды.

Дилан Томас (Көрініс және дұға)

1989-1992 жылдары Беднарски Дилан Томас поэзиясына негізделген бірқатар жұмыстар жасады, әсіресе құм сағаты нысанында жазылған "Көрініс және дұға" (V&P) поэмасына ден қойды. Беднарски осы мотивті бейнелейтін рельефтік тақталар, қағаз және кенептегі жұмыстар, сондай-ақ мүсіндер жасады.

Сфинкс

Сфинкс – ол спичка қораптарынан жасалған мүсін. Автор оны 1984 жылдың мамыр айының басында Польшадағы экономикалық дағдарыс кезінде салуға кірісті. Сфинксті салу үшін шамамен он мыңға жуық спичка қорабы қажет болды. Бұл сол кезде зор еңбек пен күш-жігерді қажет етті, себебі олар шектеулі санда сатылды. Ирониялық түрде, Сфинкс фараондардан бастап Иосиф Сталинге дейінгі ұлы құрылысшыларға арналған. Сфинкстің құрылысы үш айға созылды, ал суретшінің анасы бір күні: "Балам, сен үшін қорқамын, осы қиын спичка қораптарын тастап кетші", – деді. Мен сенің бауырларыңмен сөйлестім, олар ақша қарызға алып, саған бір мәрмәр тас сатып беруге дайын, сонда сен лайықты бір нәрсе жасауың мүмкін. Дегенмен, мүсін қазіргі уақытта Ороньскодағы Польша мүсіндер орталығында сақталуда.

Қабір тастары

Ол Константи Пужина, Кшиштоф Киесловский, Ришард Цьеслак (Особович зираты, Вроцлав), Войцех Фангор (2017, Повазкі әскери зираты), Кшиштоф Краузе (2017, Казимеж Долы) үшін қабір тастарының, сондай-ақ Федерико Феллиниге арналған «Инконтро con Федерико Феллини» монументінің (Римини, 1994), Фридерик Шопеннің «La note bleue» (Вена, 2010), Стефан Куриловичтің (Варшава, 2013) ескерткіштерінің және Ерози Гротовскийдің зертханалық театрынан келген достарының естелігіне арналған «Танатос Полски» (1984) мүсінінің (Вроцлавтағы Ұлттық музейдің коллекциясы) авторы. "Одра" журналына берген сұхбатында Беднарски өзіне жақын адамға ең жақсы соңғы қызмет – оған жақсы қабір тасын жасау екенін айтты.