Кіріспе

Дунедин әуежайы (Dunedin Airport), ресми түрде Дунедин халықаралық әуежайы, сондай-ақ Момона әуежайы деп белгілі, Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы Отаго аймағында орналасқан халықаралық әуежай. Ол Дунедин қаласымен қатар Отаго және Саутленд аймақтарына қызмет көрсетеді. Дунедин әуежайы – Отагодағы екі халықаралық әуежайдың бірі, екіншісі – Куинстаун халықаралық әуежайы. Әуежай Дунедин қаласының оңтүстік-батысына қарай, Таери жазығында, шамамен 22 километр қашықтықта, Момона ауылының жанында орналасқан. Жаңа Зеландиядағы жолаушылар ағыны бойынша ол бесінші ең қызығушылық тудыратын әуежай. Оның бір тас төселген ұшу-қону жолағы бар, ол екі бағытта ILS жүйесімен жабдықталған және Boeing 767 сияқты ұшақтарды қабылдауға лайықты. Әуежайда бес қақпасы бар бір терминал ғимараты бар, оның екеуі әуе көпірлерімен жабдықталған, сонымен қатар кедендік бақылау және басқа да қолайлы жағдайлар қарастырылған. Mainland Air, ұшу мектебі және чартерлік қызметтер, терминал ғимаратының жанындағы ангардан жұмыс істейді. Дунедин қалалық кеңесі мен Мемлекеттік қазынашылық Дунедин халықаралық әуежайының 50 пайызына тең үлеске ие, бұл коммуналдық қызметті басқаратын акционерлік емес компания.

Тарих

Бұрынғы Тайэри әуежайын болашақтағы әуе саяхатының өсуіне байланысты кеңейту экономикалық тұрғыдан тиімсіз болды. Қазіргі әуежайдың құрылысы 1962 жылы аяқталды және оның басты мақсаты – қысқа қашықтыққа қатынайтын ұшақтардың жолаушыларын қамтамасыз ету еді. NZNAC ашылғаннан кейін бірден Fokker Friendship рейсін бастады, ал Vickers Viscount рейсі 1962 жылдың желтоқсанында басталды. 1963 жылы үлкен жаңа ангар құрылысы аяқталды. Mount Cook Airlines 1966 жылдың наурызынан 1991 жылдың шілдесіне дейін Дунединге рейстер жасады. NAC 1968 жылдың желтоқсанында Дунединге Boeing 737 рейсін бастады. 1969 жылы терминалда автоматты сырғымалы есіктер орнатылды, 1971 жылы терминалда Rothmans сағаты орнатылды, сондай-ақ сол жылы дәретханалар кеңейтілді. 1974 жылы жаңа мезонин қабаты мен ұшақтарды қарау алаңы орнатылды. 1979 жылдың 19 желтоқсанында әуежайда кешірім оқиғасы болды, онда екі бораннан қашқан адам бақылау мұнарасында полиция қызметкерін ұстады. 1980 жылдың маусым және шілде айларында су тасқынынан әуежай жабылды. Ansett New Zealand 1988 жылдың желтоқсанында Boeing 737 (кейін BAe 146 ұшағымен алмастырылды) рейсін бастады, сонымен қатар сол жылы әуежай залдары мен эйрбридждер қосылды. Ұшу-қону жолағын 1900 метрге дейін кеңейту 1993 жылдың мамырында аяқталды. 1994 жылдың шілдесінде Дунединге алғашқы халықаралық рейс – Qantas Boeing 737 300 ұшағы қонды. Kiwi Travel International Airlines 1995 жылдың тамызында тұрақты транстасмандық рейстерді бастады, ал Freedom Air сол жылдың желтоқсанында одан әрі жалғастырды. Mount Cook Airlines 1995 жылдың қарашасында Дунединге ATR 72 рейсін бастады. Kiwi Air 1996 жылдың қыркүйегінде банкротқа ұшырады. Ansett New Zealand 2000 жылдың қыркүйегінде Qantas New Zealand болып қайта құрылды және 2001 жылдың сәуірінде банкротқа ұшырады, содан кейін Origin Pacific уақытша оның орнын басты. Шамамен 2005 жылы тіркеу орны кеңейтіліп, жаңа халықаралық келген жолаушылар аймағы қосылды. Қазіргі терминал ғимараты 2005 жылдың қазанында ашылды. Freedom Air 2008 жылдың наурыз айының соңында Air New Zealand компаниясына енді. Virgin Australia 2008 жылдың шілдесінде Дунединге рейстер жасады, содан кейін 2011 жылдың шілдесінде Jetstar компаниясы. Бұл әуежай Крайстчерч халықаралық әуежайы мен Куинстаун әуежайынан кейін Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралында үшінші ең қызықты және ең ірі әуежай болып табылады. Air New Zealand 2010 жылы Virgin компаниясына жауапкершілікті беруге дейін Брисбенге, Мельбурнге және Сиднейге рейстер жасады. Virgin 2014 жылы Мельбурн мен Сиднейге рейстерді тоқтатты және 2020 жылдың наурызынан бастап аптасына 4 рет (VA120/123) Брисбен бағытынан бас тартты. Қазіргі уақытта әуежайда халықаралық рейстер жоқ. 2015 жылы әуежайдың атауы Дунедин халықаралық әуежайынан Дунедин әуежайына өзгертілді.

Жол қозғалысы және статистика

1963 жылы әуежай арқылы барлығы 100 мың жолаушы өтті. 1994 жылы алғашқы халықаралық рейсі қабылданды, ал 1995 жылы барлығы 520 000 жолаушы болды. Бұл көрсеткіш 2000 жылы 481 000-ға төмендеді, сонымен қатар 19 000 ұшақ қозғалысы тіркелді. 2015 жылға қарай ұшақтардың қозғалысы 38 000-нан асып, жолаушылар саны 1 000 000-ға жетеді деп болжанды. 2009 қаржы жылында жолаушылар саны 770 206 адамды құрады. 2018 жылы әуежай жолаушылар саны жылына 1 035 645-ке жеткенін мәлімдеді.

Air New Zealand Koru клубы

Клуб мүшелері, Air NZ Gold/Gold Elite және Star Alliance Gold жиі ұшатын жолаушыларға арналған лаунж бар.

Ұшу-қону жолағы

2009 жылы Дунедин халықаралық әуежайы ұшу-қону жолағын белгілі бір ұзындықтан белгілі бір ұзындыққа дейін кеңейтуге қажетті жер мен рұқсатқа ие екенін жариялады, бұл жұмысқа 20 миллион NZ$ жұмсалмақ. Бұл кеңейту АҚШ және Оңтүстік-Шығыс Азия сияқты алыс елдерден келетін ірі ұшақтарды қабылдауға мүмкіндік берер еді. Сондай-ақ, бұл кеңейту қажет болған жағдайда ғана жүзеге асырылатыны, жай ғана ұшу-қону жолағын ұзарту мақсатымен іске асырылмайтыны ескертілді.

Тұрғын үй

Дунедин халықаралық әуежайы ЖШС Момона ауылын меншіктендіреді, ол әуежайға жақын орналасқан шағын тұрғын үй кешені.

Әуе компаниялары мен бағыттары

Mainland Air әуежайда орналасқан және туристік, чартерлік және жедел жәрдем рейстерін іске асырады. Mainland Aviation College, Mainland Air бөлімшесі, ұшқыштарды дайындау мектебін басқарады.