Кіріспе

9М117 Бастион – советтік лазерлік сәулемен басқарылатын танкке қарсы зымыран. Ол бірнеше жеке қару жүйелерінде қолданылады, соның ішінде 9K116 1 Бастион зымырандық кешені (AT 10 Stabber), 9K118 Шексна (AT 12 Swinger), Т 12 танкке қарсы пушкасы және BMP-3 ішіндегі 3UBK12-ден атылатын 3UBK12. 100 мм-лік снаряд 1981 жылы қабылдануға берілді.

Даму

9К112 Кобра (АТ 8 Songster) – алғашқы советтік түтікшелі танкіге қарсы зымыран, қызметке түскенімен, майдандық бөлімшелерге шектеулі түрде ғана жеткізілді. 1970-ші жылдардың соңында радиобайланыс арқылы басқарылатын жүйелердің орнына лазерлік басқаруды қолданатын басқарылатын снарядтардың үшінші буыны бойынша жұмыс басталды. Басқару жүйесін Игорь Аристорхов, ал зымыранды Петр Комонов әзірледі. «Бастион» бастапқыда тасымалданатын 100 мм-лік танкіге қарсы зеңбіректерден ұшырылатын салыстырмалы түрде арзан зымыран ретінде әзірленді. 9М117 зымыраны 3УБК10 оғының құрамына кірді, ал қару жүйесінің толық жиынтығы 9К116 «Кастет» деп аталды. Лазерлік басқару құрылғысы зеңбірекке жанында орнатылған үш аяқты тұғырға бекітілді. Жүйе 1981 жылы қолданысқа енгізілді. 9К116 жүйесін әзірлеу барысында, оның ескі Т-55 және Т-62 танктерінің ұзақ қашықтықтағы атыс күшін арттыруға қабілетті екені анықталды. Т-55 танктерінің D-10T 100 мм-лік ұңғылы зеңбірегі үшін жүйе 9К116-1 «Бастион» (3УБК10-1 оғы) деп, ал Т-62 танктерінің U-5TS 115 мм-лік тегіс ұңғылы зеңбірегі үшін 9К116-2 «Шексна» (3УБК10-2 оғы) деп белгіленді. 9М117 зымырандары тасымалданатын нұсқадағыдай бірдей болды, бірақ 115 мм-лік нұсқасында қосымша басқару сақиналары болды. Олар 1983 жылы қолданысқа енгізілді. Содан кейін, 1987 жылы қолданысқа енгізілген BMP-3 жаяу әскерлік ұрыс машинасының 100 мм-лік ұңғылы зеңбірегі үшін 9К116-3 жүйесі әзірленді. 9М119 «Свирь» үлкен калибрлі зымырандары бар ұқсас жүйелер T-72 және T-80 танктерінің 125 мм-лік зеңбіректерi үшiн әзiрлендi.

Сипаттама

100 мм-лік оқ-дәрі әдеттегі 100 мм-лік танкке қарсы оқ-дәріге ұқсас және сол сияқты зарядталып, атылады. Оқ-дәріні итеріп шығарғаннан кейін, ракетаның артқы жағындағы терезеден кішкентай қақпақ түсіп қалады. Ракета двигателі ракета атылғаннан кейін 1,5 секундтан соң тұтанады және 6 секунд бойы жанады. Оқ-дәрілер лазерлік сәулемен басқарылады. Лазер сәулесі конусы секторларға бөлінеді, әр секторда әртүрлі жиілік немесе модуляция болады, ол танк/көлік/зеңбірек арқылы шығарылады. Ракетаның артқы жағында лазерлік сенсормен жарық модуляциясын анықтауға арналған кішкентай терезесі бар. Осы модуляцияны пайдаланып, ракета өзіндік бағытталып, конус ішіндегі орнын сақтайды. Лазер сәулесі ракетаның ұшу барысында кеңейтіледі, сондықтан оның ұшу жолындағы диаметрі бірдей болады (шамамен). Лазерлік сәулемен басқару жүйесі радио командалық жүйеден кіші, ал жартылай активті лазерлік басқарудан арзан және қарапайым. Ракета сондай-ақ радио және оптикалық бұзушылықтарға төтеп береді. Бірақ, нысана лазерлік көзбен үнемі бақылануы керек, ал жүйені қозғалыс кезінде сенімді пайдалану мүмкін емес. Ракетаның мақсатына жетуге кеткен уақыты шамамен 12 секунд. 26-41 секундтан кейін ракета өзін-өзі жояды.