Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Утена (Утенен) – Литваның солтүстік-шығысындағы қала. Ол Утена ауданының және Утена округінің әкімшілік орталығы болып табылады. Утена – Литваның ең көне елді мекендерінің бірі. Қаланың аты, ең болжамдысы, гидронимнен шыққан. Елді мекеннің аты 1261 жылдан бері белгілі. Утена – өнеркәсіптік қала. Ол киім, азық-түлік және сусын өндіретін зауыттарымен мәшһүр. Дегенмен, соңғы жылдары қаладағы көшелер, алаңдар және үлкен саябақтар жаңадан құрылды, соның арқасында Утена қазір демалыс пен туризм үшін көбірек қызығушылық тудырады. Утена қаласының жылдық мерекесі бұрын қыркүйек айының соңғы демалыс күндері тойланатын. 2013 жылдан бері мереке қыркүйек айының бірінші демалыс күнінде, ауа райы жақсырақ болуы үшін өткізілуде.
the city in north east Lithuania
Utena (, Utenen) is a city in north east Lithuania. It is the administrative center of Utena district and Utena County. Utena is one of the oldest settlements of Lithuania. The name of the city is most probably derived from a hydronym. The name of the settlement has been known since 1261. Utena is an industrial city. It is known for its clothing, food and beverage factories. In recent years, however, streets, public squares and large areas of the parks in the city were reconstructed and Utena is now more attractive for recreation and tourism. The anniversary of Utena City had been held each year on the last weekend of September. Since 2013 the anniversary has been held on the first weekend of September to take advantage of better weather conditions.
Тарих
Утена алғаш рет 1261 жылы тарихи құжаттарда еске алынған. Бұл елді мекен Нальшияның маңызды орталығы болды. 1795 жылға дейін Литва Ұлы Герцогтығының құрамында болды, содан кейін Ресей империясының билігіне қарады. 1802 жылдан 1843 жылға дейін Вильна генерал-губернаторлығына, ал кейін Ковно генерал-губернаторлығына бағынды. 1830-1835 жылдар аралығында Санкт-Петербург – Варшава тас жолы салынғаннан кейін қала қарқынды дамыды. 1899 жылы Паневежис, Утена және Швенчионис қалаларын байланыстыратын тары жол салыныс. 19 ғасырдың соңында қала екі ірі өрттен зардап шекті. 1915-1918 жылдар аралығында Германия Утенаны басып алды, одан кейін Кеңес большевиктері билікті иеленді. 1919 жылдың маусымында Кеңестер жеңілгеннен кейін Утена тәуелсіз Литваның аудандық орталығына айналды. Утена, идиш тілінде "Утян" штетлі ретінде белгілі, тарихи түрде еврей халқының шоғырланған жері болды. 1941 жылы, нацистік оккупация кезінде, шамамен 2000 еврей тұтқындалып, солтүстікке қарай Раше орманрында атылды.
Utena was first mentioned in historical documents dating back to 1261. The settlement was a major center of Nalšia. It was part of the Grand Duchy of Lithuania until 1795, when it fell under the Russian Empire rule. From 1802 it belonged to the Vilna Governorate until 1843 when it became a part of the Kovno Governorate. The town grew rapidly after the St. Petersburg Warsaw road was constructed between 1830 and 1835. In 1899 a narrow gauge railway line, connecting Panevėžys Utena Švenčionys, was constructed. At the end of the 19th century two big fires devastated the town. Germany occupied Utena from 1915 to 1918, until the Soviet Bolsheviks took over. Following the defeat of Soviets, in June 1919, Utena became a district center in independent Lithuania. Utena, known as the shtetl Utyan in Yiddish, historically had a Jewish population. In 1941, approximately 2,000 Jews were rounded up in the town, which was then under the Nazi occupation, and shot in the Rašė Forest about to the north.
География
Утена Литваның солтүстік-шығысында орналасқан. Қаланың ауданы 15,1 км² және Литвадағы ауданы бойынша сегізінші үлкен қала. Төрт өзен қаланың жерін кесіп өтеді: Вижуона, Крашуона, Виеша және Утенėlė. Сонымен қатар, Утенада Даунишкис және Вижуонеитис деген екі көл де бар.
Utena is located in northeastern Lithuania. The city covers 15.1 km2 and is the eighth largest city by area in Lithuania. Four rivers cross the city territory: Vyžuona, Krašuona, Vieša and Utenėlė. There are also two lakes in Utena, Dauniškis and Vyžuonaitis.
Климат
Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Утена ылғалды континенталды климатқа (Dfb) ие. Литвадағы ең төмен температура 1956 жылдың 1 ақпанында Утенада тіркелген.
Under the Köppen climate classification, Utena has a humid continental climate (Dfb). The lowest temperature ever recorded in Lithuania occurred in Utena: on 1 February 1956.
Спорт
ФК «Утенис» Утена А лигасында, ал БК «Ювентус» ЛКЛ-де ойнайды. «Нью-Орлеанс Пеликанс» командасының ойыншысы Джонас Валанчиунас туған жері. Айденас Малашинскас – Литваның ең үздік гандболшысы (2019, 2021 жылдары).
FK Utenis Utena plays in A Lyga and BC Juventus plays in LKL. Hometown of Jonas Valančiūnas of the New Orleans Pelicans. Aidenas Malašinskas is the best handball player in Lithuania (2019, 2021).