Кіріспе

Бұрынғы опера театры, 1854 жылғы опера театры. Музыка академиясы – Нью-Йорк қаласындағы опера театры, Манхэттендегі 14-ші көше мен Ирвинг-плейстің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. 4000 орындық зал 1854 жылдың 2 қазанында ашылды. «The New York Times» газетіндегі рецензияда бұл акустикалық «жеңіс» деп жарияланды, бірақ «басқа барлық жағынан айқын сәтсіздік» деп бағаланды, архитектурасы, интерьер дизайны және орындықтардың тығыздығы сынға ұшырады. Бірақ бірнеше күннен кейін жарияланған мақалада театр «ашылу кешіндегіден гөрі көңілдірек және әр жағынан тиімдірек» көрінетіні айтылды. Академияның опера маусымы Нью-Йорк элитасының әлеуметтік өмірінің орталығына айналды, театрдың ложаларындағы орындар ең ескі және беделді отбасыларға тиесілі болды. Опера театры 1866 жылы өрт салдарынан қирады, кейін қайта салынды, бірақ 1883 жылы Бродвейдің 1411 нөмірінде, 39-шы және 40-шы көшелер арасындағы Метрополитен опера театры оның орнын басты. Академияға кірмеген жаңа байлардың күшімен салынған бұл театр 1886 жылы опера қойылымдарын тоқтатып, орнына водевильге көшті. 1926 жылы Консолидацияланған Эдисон ғимаратын салу үшін бұзылды.

Опера үйі

Музыка академиясы "Америкадағы алғашқы табысты опера театры" деп сипатталған, бірақ бұл Нью-Йоркте опера үшін арнайы салынған алғашқы ғимарат емес. Бұл құрмет 1833 жылы Лоренцо Да Понте өзінің жаңа Нью-Йорк опера компаниясы үшін салған итальян опера театрына тиесілі, ол компания таратылып, театр сатылғанға дейін екі маусым ғана сахнада болды. Он жылдан кейін, 1847 жылы Исайя Роджерс Astor Opera House-ты Astor Place-те ашты, бірақ бірнеше жылдан соң ағылшын актері Уильям Макредидің опера театрында және америкалық Эдвин Форресттің Бродвей театрында "Макбеттің" бәсекелес қойылымдарынан туындаған тәртіпсіздіктерден кейін жабылды. 1853 жылдың мамырына қарай ішкі жағы бөлшектелді, жиһаздары сатылды, ал ғимараттың қабығы Mercantile Library Association-ға сатылды. Астор опера театрының құлдырауы Нью-Йорк элитасын сол кездегі Union Square-дің сәнді ауданында жаңа опера театрын салуға итермеледі. Мұса Гриннелл 1852 жылы ғимарат құрылысын қаржыландыру үшін корпорация құрды, әрқайсысы 1000 долларға (200 000 доллар) бағаланған акцияларды сату арқылы қаржы жинады. Аяқталғаннан кейін, Александр Сальцер жобалаған ғимарат – ол сол кезде Астор кітапханасын да жобалаған және бұрын Anshe Chesed синагогасын (қазіргі Angel Orensanz Center) жобалаған – сол кезде әлемдегі ең үлкен опера орны болды, бес деңгейде (оркестр, паркет, балкон және бірінші, екінші және үшінші қабаттар) төрт мың орынға және еденнен күмбезге дейінгі биіктігі 24 метр болатын. Бұл ғимарат Астор опера театрына қарағанда аз "аристократиялық" болды, онда жалпы билеттерге ие адамдар тар баспалдақпен ғана жететін "коклофт" орындықтарына орналастырылып, төмендегі ақсүйектерден оқшауланды, ал жаңа театрда көптеген орындықтар салыстырмалы түрде арзан болды. Сахнаның алдындағы ашылуы 15 метр, екі жақтағы қанаттары арасындағы кеңістік 11 метр, ал прожекторлардан артқы қабырғаға дейінгі тереңдігі 21 метрді құрады. Сахнаның алдындағы ашылудың биіктігі 9 метр болды. Бірінші маусымның репертуары кеңейтілген, оған Россинидің "Севильский шаштараз" және "Семирамида", Беллинидің "Норма" және "Ла сонамбула", сондай-ақ Доницеттидің "Дон Паскуале", "Лукреция Борджия", "Ла фаворита" және "Люсия ди Ламмермур" опералары кірді. Марецек компаниясы 1878 жылға дейін Академияда жыл сайынғы маусым өткізді. Осы кезеңде опера театрында оның тобы ғана емес, басқа да топтар белсенді болды. Музыкатанушы Джордж Уитни Мартин былай деп жазады: "Нью-Йорк Музыка академиясы, 1854 жылдан 1883 жылға дейін қаланың опера үшін жетекші орны болғанымен, ешқандай опера компаниясына сенімді негіз бермеді. Неге? Себебі бұл, ең жоғасы жалға алуды көздейтін инвесторлар кеңесі басқаратын жылжымайтын мүлік кәсіпорны еді". Академияда Хайме Нуньоның Гавана итальян опера труппасы және Макс Стракош итальян опера компаниясы сияқты басқа да опералық топтар жұмыс істеді, соңғысы 1860 жылы Академияда өнер көрсете бастады, бірақ 1868 жылы Марецек компаниясымен бірікті. Академияда "Риголетто" (1855), "Троватор" (1855), "Травиата" (1856), "Ромео мен Джульетта" (1867), "Аида" (1873), "Лоэнгрин" (1874), "Ди Валькирия" (1877) және "Кармен" (1878) сияқты бірнеше американдық премьералар өтті. Академияның опера маусымы Нью-Йорктің бай ақсүйектері үшін әлеуметтік өмірдің орталығы болды, бірақ бастапқыда Музыка академиясы операны ғана емес, сонымен қатар театр, саяси митингілер, қайырымдылық кештері және ғылым мен өнеркәсіп жәрмеңкелері сияқты түрлі шараларға арналған кездесулер мен көрме залы ретінде де қызмет етті. 1860 жылы Уэльс принцінің қабылдауы осы жерде өтті. Бұл шаралар келесі онжылдықтарда кеңейді: 1876 жылы мұндай бір кеште 4000-нан астам адам қатысты. 1888 жылы Академия водевильді ұсына бастады. Дрюри Лейннен әкелінген "Ақ Хезер" 1897-98 маусымда 148 қойылым көрсетті. 1895-1899 жылдары пастор Томас Диксон кіші мұнда уағыз айтты. 1901 жылдың 28 қаңтарынан наурызына дейін Клайд Фичтің "Барбара Фриетчи" пьесасы қайта қойылды. 1900-ші жылдардың басында еңбек ұйымдары бұл орынды жалға алып, митингілер өткізді. 1926 жылы ол көршілес Таммани Холлмен бірге Consolidated Edison ғимаратын салу үшін қиратылды.

Кинотеатр

Опера үйі орналасқан жердің қарсы жағында, 14-ші көшенің оңтүстік бөлігінде 1927 жылы «Музыка академиясы» деп аталған кинотеатр ашылды. Ол кино өнеркәсібінің магнаты Уильям Фокспен 3000 орындық, сәнді кино сарайы ретінде салынды және Томас У. Лэмб жобалады. 1960-жылдары мен 1970-жылдардың басында ол рок-концерттерге арналған орын болды, ал 1976 жылдың қыркүйегінде промоутер Рон Делснер оның атын «Палладиум» деп өзгертті. 1985 жылы Арата Изозаки жобалаған «Палладиум» түнгі клубына айналдырылды. Театр Нью-Йорк университеті сатып алып, бұзып, оның орнына 2001 жылы ашылған қазіргі «Палладиум» студенттер үйі салынды.

Әдебиет пен танымал мәдениетте

Эдит Уортонның "Айыпсыздық дәуірі" атты кітабының екінші абзацында былай делінген: "Жетістігі жылдардың басындағы қаңтар айының бір кешінде Кристин Нильсон Нью-Йорктегі Музыка академиясында "Фауст" операсын орындады. "Қырқынан жоғары" жерде Еуропаның ірі астаналарындағыдай қымбат әрі сәнді болатын жаңа Опера театрының салынуы туралы әңгімелер тарағанмен, әдемі әлем әр жылғы қыста ескі, әлеуметтік Академияның сарышқырыл-қызыл қораптарында жинала берді. Консерваторлар оны кішкентай да қолайсыз болғандықтан, Нью-Йорк алаңдап, бірақ тартыла бастаған "жаңа адамдарды" ішке кіргізбейтіндей болғандықтан бағалады; ал сезімтал жандар оған тарихи байланыстары үшін, ал музыканы жақсы көретіндер – керемет акустикасы үшін құрмет көрсетті, себебі музыка тыңдауға арналған залдарда мұндай сапа жиі кездеспейді". Академия және 1880 жылдардың басындағы опера соғысы HBO телесериалының "Алтын ғасыр" екінші маусымындағы сюжеттің маңызды бөлігі болып табылады.