Леон Орбели – советский физиолог армянского происхождения (1882-1958). Академик, директор Института физиологии, автор эволюционной физиологии и более 200 работ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Армян физиологы (1882–1958)
Armenian physiologist (1882–1958)
Леон Абгарович Орбели (; Леон Абгарович Орбели; 7 шілде 1882 [ескі стиль бойынша 25 маусым 1882] – 9 желтоқсан 1958) – Ресей КСР-інде қызмет еткен армян физиологы. Ол Кеңес Одағының Ғылым академиясының және Армения Ұлттық Ғылым академиясының мүшесі болды (соңғысы оның бауыры Жозеф Орбели құрған). Леон Орбели 1950 жылы Физиология институтының директоры болды. Орбели эволюциялық физиологияның дамуына маңызды үлес қосты және эксперименталды және теориялық ғылымдар бойынша 200-ден астам еңбек жазды, оның ішінде 130-ы журналдық мақалалар.
Leon Abgarovich Orbeli (; Леон Абгарович Орбели; 7 July 1882 [O. S. 25 June 1882] – 9 December 1958) was an Armenian physiologist active in the Russian SFSR. He was a member of the Academy of Sciences of the Soviet Union and Armenian National Academy of Sciences (the latter was founded by his brother Joseph Orbeli). Leon Orbeli became the director of the Institute of Physiology in 1950. Orbeli played an important part in the development of evolutionary physiology and wrote more than 200 works on experimental and theoretical science, 130 of them journal articles.
Мансап
Леон Орбели Ресей империясының Цахкадзор қаласында дүниеге келген. 1899 жылы Тбилисидегі гимназияны бітіріп, Санкт-Петербургтегі Императорлық әскери-медициналық академияға түсті. Екінші курс студенті кезінде Иван Павловтың зертханасында жұмыс істей бастады. Келесі отыз бес жыл бойы Орбелидің өмірі мен ғылыми мансабы Павловтың еңбектерімен тығыз байланысты болды. Орбели 1904 жылы Әскери медициналық академияны бітіріп, Кронштадт қаласындағы Николай ауруханасында және Санкт-Петербургтегі Әскери-теңіз ауруханасында интерн болып жұмыс істеді. Бұл оған Павловтың зертханасында тәжірибелік зерттеулерін жалғастыруға мүмкіндік берді. Орбелидің ғылыми жолы Ресейдің жетекші физиологиялық орталықтарында өтті, ол 1907 жылы Павловтың шартты рефлекстерді зерттеулерінің шыңында оның қасынан табылды. 1907 жылдан 1920 жылға дейін Эксперименттік медицина институтының физиология кафедрасында Павловтың ассистенты болды. 1918–1946 жылдары П. Ф. Лесгафт атындағы Мемлекеттік ғылыми-зерттеу институтының физиология кафедрасын басқарды, ол Петроград ғылыми институтының Колтушидегі Биологиялық станциясында орналасқан еді. Орбели 1920–1931 жылдары Бірінші Ленинград медициналық институтының физиология профессоры, ал 1925–1950 жылдары Әскери медициналық академияның физиология профессоры болды. 1943–1950 жылдары соңғысының директоры қызметін атқарды. Орбели екі жыл бойы шетелде, Германияда Эвальд Герингпен (1834–1918), Англияда Джон Ньюпорт Лэнглимен (1852–1925) және Джозеф Баркрофтпен (1872–1947) жұмыс істеді, сондай-ақ Неапольдегі Теңіз биологиялық станциясында тағылымдамадан өтті. 1936 жылы Павловтың қазасынан кейін, Ресейдің ең көрнекті ғалымы Орбели Павлов институтының директоры болып тағайындалды. 1939–1946 жылдары Биология ғылымдары бөлімінің хатшысы және КСР Ғылым академиясының вице-президенті болды. 1956 жылы Орбели И. М. Сеченов атындағы Эволюциялық физиология институтын құрып, 1958 жылға дейін оның басшысы болды. Кейіннен институт КСР Ғылым академиясының И. М. Сеченов атындағы Эволюциялық физиология және биохимия институты деп аталды. 1935 жылы КСР Ғылым академиясының толық мүшесі болып сайланды. 1945 жылы Социалистік Еңбек Ері атағымен марапатталды. Ол генерал-полковник шеніне ие болды.
Leon Orbeli was born in Tsaghkadzor, Russian Empire. He graduated from the Gymnasium in Tbilisi in 1899 and entered the Imperial Military Medical Academy in Saint Petersburg. While still a student in the second course he began to work in the laboratory of Ivan Pavlov. For the next thirty five years, Orbeli's life and scientific career were closely connected with the work of Pavlov. Orbeli graduated from the Military Medical Academy in 1904 and became an intern at the Nikolai Hospital in Kronstadt, the Naval Hospital in Saint Petersburg. This gave him the opportunity to continue his experimental research in Pavlov's laboratory. Orbeli's scientific career was spent in the leading Russian physiological centres, and he joined Pavlov in 1907, at the very height of Pavlov's research on conditioned reflexes. He was Pavlov's assistant in the Department of Physiology at the Institute for Experimental Medicine from 1907 to 1920. From 1918–1946, he was head of the Department for Physiology of the State Institute for Science Research P. F. Lesgaft, located at the Petrograd Scientific Institute in the Biological Station in Koltushi. Orbeli was professor of physiology at the First Leningrad Medical Institute from 1920 to 1931, and from 1925 to 1950 professor of physiology at the Military Medical Academy. He was head of the latter from 1943 to 1950. Orbeli worked for two years abroad, with Ewald Hering (1834–1918) in Germany, John Newport Langley (1852–1925) and Joseph Barcroft (1872–1947) in England, and at the Marine Biological Station in Naples. After Pavlov's death in 1936, Orbeli, now Russia's most prominent scientist, was appointed director of the Pavlov Institute. From 1939 to 1946 he was secretary to the Department of Biological Science and vice president of the Academy of Sciences of the Soviet Union. In 1956, Orbeli organized the I. M. Sechenov Institute of Evolutionary Physiology and headed this institution until 1958. It was later renamed I. M. Sechenov Institute of Evolutionary Physiology and Biochemistry of the Academy of Sciences of the Soviet Union. In 1935 he was elected an active member of the Academy of Sciences of the Soviet Union. In 1945 he was awarded the title of Hero of Socialist Labour. He held the rank of colonel general.