Кіріспе

Сапалық зерттеу әдісі

Фото дауыстылық – қатысушылар түсірген фотосуреттер мен олардың айтқан әңгімелерін жинақтау арқылы тәжірибені нақты іс-қимылға айналдыратын, қауымдастыққа негізделген қатысушылық зерттеуде қолданылатын сапалық зерттеу әдісі. Фото дауыстылық көбінесе қауымдастық дамуы, халықаралық даму, денсаулық сақтау және білім беру салаларында қолданылады. Ван мен Бёрристің сөзіне сәйкес, қатысушылар түсірген фотосуреттер топтарда, зерттеушілермен немесе екеуінің қатысуымен жүргізілетін талқылаулар мен сұхбаттар үшін анықтамалық материал ретінде пайдаланылады. Дәстүрлі сұхбаттардан өзгешелігі, фото дауыстылық тек сөздік қарым-қатынасқа ғана емес, сонымен қатар бейнелей коммуникацияға да сүйенеді. Қатысушылар мәселелерді фотосуреттер арқылы сөзсіз де жеткізе алатындықтан, фото дауыстылық әлеуметтік, мәдени және тілдік кедергілерді жеңуге көмектеседі. Осының нәтижесінде, фото дауыстылықты жасқа, білім деңгейіне, тіліне, жынысына, нәсіліне, әлеуметтік жағдайына, мүмкіндігіне қарамай кез келген қатысушымен қолдануға болады. Бұл фотосуреттер талқылаулар арқылы бірлесіп түсіндіріледі, көбінесе фотосуреттер зерттеу тақырыбын қалай көрсететінін түсіндіретін дамыған әңгімелермен бірге қарастырылады. Осы әңгімелер диалогты ынталандыруға, саясаткерлерге қауымдастықты жақсырақ түсінуге және өзгертуге көмектесуге, соның ішінде проблемалар мен қажеттіліктерді шешетін тиімді шешімдер мен бағдарламаларды әзірлеуге бағытталған.

Өмірбаян

Photovoice технологиясы 1992 жылы Мичиган университетінің Кэролайн К. Ванг және Қытайдың Пекин қаласында орналасқан Форд қорының әйелдер денсаулығы жөніндегі бағдарламалық қызметкері Мэри Энн Беррис тарапынан әзірленді. Осы уақыттан бері бұл әдіс түрлі жағдайларда және түрлі топтарда қолданылып келеді, мысалы, Сан-Диегодағы босқындар жеке кездесудегі медициналық аударма қызметтерін іздеді, Мичиган штатының Энн-Арбор қаласындағы үйсіз ересектер, доктор Клаудия Митчелл Оңтүстік Африканың ауылдық аймақтарындағы денсаулық сақтау жұмыскерлері мен мұғалімдерін қолдады, ал доктор Лора С. Лоренц Брандейс университетінің әлеуметтік саясат және басқару жөніндегі Хеллер мектебінде ми жарақатынан кейін жазылғандармен жұмыс істеді.

Қазіргі заманғы іске асыру

Фотодауыс көптеген салалармен қабылданып, көбінесе қоғамдық негіздегі және қатысушылық әрекеттер зерттеу әдістерімен бірге қолданылады. Қазіргі зерттеулерде фотодауыс – бұл сезімтал және күрделі мәселелерді қарастыруға арналған сапалық тәсіл, ол адамдарға өз пікірлерін ашық білдіруге мүмкіндік береді, әйтпесе олар оны айтуға тартынған болар еді. Фотодауыс білім тарату және қолдау мақсатында мәліметтерді жинау және талдау үшін де қолданылады. Фотодауысты қолданушы зерттеушілер ғылыми қауымдастыққа қоғамдық мәселелерді терең түсінуге мүмкіндік береді. Осы түсініктің мақсаты – денсаулық сақтау және әл-ауқат, әлеуметтік теңсіздік және әлеуметтік-экономикалық айырмашылықтарды қоса алғанда, күрделі проблемаларға қатысты тиісті шаралар мен әрекеттерді анықтау және жүзеге асыру. Мысалы, жоғары білім беруде фотодауыс моделі әлеуметтік жұмыс студенттерін оқыту үшін пайдаланылған. Фотодауыс балалар мен жастарды құбылысқа тарту құралы ретінде де қолданылды, оларға қауіпсіз орта мен саясаткерлерге және қызмет көрсетушілерге алаңдаушылықтары мен күресу жолдарын жеткізуге мүмкіндік берді. Мұның мысалы – 2015 жылдың сәуір айында жарияланған «Project Lives» жобасы, бұл тұрғын үйлерде тұратын адамдардың жаңа бейнесін жасауға арналған қатысушылық фотожобасы. Сурет дауысының тағы екі түрі бар: Майкл Йонастың жұмысынан туындаған «бояу дауысы» және 2008 жылдан бері Джон Бэрдтің «Комикс жасау жобасы» және Майкл Бицтің «Комикс кітабы жобасы» бастамасымен пайда болған «комикс дауысы».

Халықаралық даму

Халықаралық зерттеулерде фото дауыстылық дамушы елдердің өкілдеріне халықаралық қауымдастықта өздерін қалай көрсеткісі келетінін анықтауға мүмкіндік береді. Адамдарға өздерінің әңгімелерін және көзқарастарын баяндауға жағдай жасалады, бұл оларға өз бейнелерінің авторлығын сезінуге және сақтауға көмектеседі. Бұдан өзге, фото дауыстылық қауымдастыққа даму бағдарламаларының нәтижесінде туған өзгерістердің әсерін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл сыртқы ұйымға процестің өзін, нақты нәтижелерін (не тиімді, не тиімсіз және неге), сондай-ақ күрделі шындықты түсінуге көмектеседі, осылайша даму жолын жақсарту үшін кең ауқымды және терең зерттеулер мен талдаулар жүргізуге ықпал етеді.