Кіріспе
Дуэйн Виллард Бисон (16 шілде 1921 – 13 ақпан 1947) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы американдық истребитель ұшқышы және аса көрнекті ұшқыш. Ол 22,08 жеңіске жетті, оның ішінде 17,3 – әуедегі ұрыстар, оның 12-сі P-47C/D Thunderbolt ұшағында, ал 5,3-і P-51B Mustang ұшағында тіркелді. Бисон – екі түрлі истребитель ұшағында аса көрнекті ұшқыш атанған АҚШ Әскери-әуе күштерінің он ұшқышының бірі болды.
Duane Willard Beeson (July 16, 1921 – February 13, 1947) was an American fighter pilot and flying ace of World War II. He scored 22.08 victories, including 17.3 air to air kills, 12 of which were scored in the P 47C/D Thunderbolt, and 5.3 of which were scored in the P 51 B Mustang. Beeson was one of ten United States Army Air Forces pilots who became an ace in two different types of fighter aircraft.
Ерте өмір және білім
Бисон 1921 жылы 16 шілдеде Айдахо штатының Бойзе қаласында дүниеге келді. Бойзе орта мектебінде ол Жас резервтік офицерлер даярлау корпусы бағдарламасына взводтың сигналшысы ретінде қатысты. Орта мектепте дене бітімі әлсіз болғанымен, бокс клубының мүшесі болды және мектеп футболында ойнады. 1939 жылдың көктеміне қарай Бисон Калифорния университетінде құқық білімін алуды жоспарлаған.
Әскери мансап
Бисон әскери әуе корпусына ұшқыш болып қатысуды жоспарлаған, бірақ қажетті екі жылдық колледж бітірмегендіктен, кіру талаптары жоқ Канаданың Корольдік әуе күштеріне қосылды. Бисон 1941 жылдың 23 маусымында Ванкуверде Канаданың Корольдік әуе күштеріне қосылып, Саскачеван штатындағы Принс-Альберт және Йорктон қалаларында оқытылды. 1942 жылдың 26 ақпанына дейін Бисон 201 сағат ұшу тәжірибесіне ие болды және оқу бағдарламасын "Жақсы деңгейдегі ұшқыш, сәл мақтанғаны бар. Ерекше кемшіліктері жоқ" деген бағамен аяқтады. Бисон Англияның Борнмут қаласына жіберілді және "Хокер Ураган" ұшағына көшуге кірісті. 1942 жылдың 5 қыркүйегінде Бисон Эссекс штатының Дебден қаласындағы 71-ші эскадрильяға жіберілді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Сол кезде АҚШ Әскери-әуе күштері Еуропадағы операциялар үшін Англияға келді. RAF Eagle эскадрильясы Сегізінші әуе күштеріне қосылды, ал Бисон RCAF комиссиясынан кетіп, USAAF-қа өтті. Жаңа құрылған 4-ші истребитель тобы 1943 жылдың басында P-47 Thunderbolts алғанға дейін RAF-тан алған Supermarine Spitfires ұшақтарымен ұшты. Бисон жаңа бөлімінде, 334-ші истребитель эскадрильясында алғашқы жауынгерлік миссиясын орындады. Қарашада Бисон қаруын сынау үшін ұшты және француз жағалауының үстінен рұқсатсыз өтіп, неміс көліктеріне шабуыл жасап, ұшағына зақым келтірді. 1943 жылдың қаңтарында Бисон Republic P-47 Thunderbolt-та оқыды. 1943 жылдың 8 мамырында Бисон неміс истребительдерімен ұрысып, Bf 109-ды атып түсірді. 26 маусымда Диппеге эскорттап ұшу кезінде ол екі Messerschmitt 109-ды көрді, біреуінің құйрығында P-47 болды. Бисон 400 оқпен бір Bf 109-ды теңізге құлатты. Бір айдан кейін Бисон 37 жауынгерлік миссиясы мен екі жеңісі үшін Ұшқыштар кресімен марапатталды. 2 шілдеде 4-ші истребитель тобы Германияның әуе кеңістігіне енген алғашқы топ болды. Нидерландыда топ Bf 109-дармен ұрысып, B-17 бомбалаушыларына шабуыл жасады. Бисон және оның серігі 21 000 футтан жауға түсіп, Бисон тағы бір Bf 109-ды атып түсірді. Қыркүйекте 65 жауынгерлік миссиядан кейін ол Күміс жұлдызбен марапатталды. 1943 жылдың 8 қазанында Бисон Нидерланды үстінен тағы екі Bf 109-ды атып түсірді. Топ командирі, подполковник Дональд Блейксли, Бисонды топтың қару-жарақ офицері етіп тағайындады. 1944 жылдың 29 қаңтарында Бисон Bf 109 және Focke Wulf Fw 190-ды атып түсірді. Ертесі күні Бисон өзінің оныншы жау ұшағын атып түсірді. 1944 жылдың ақпанында Сегізінші әуе күштері Люфтваффеге тозу соғысын таңу және Еуропада әуе басымдығын құру үшін бірқатар ірі шабуылдар жасады. Operation Pointblank мақсаты – әуе шайқасы арқылы Люфтваффеді жою, неміс әуежайларын шабуылдау және ұшақ фабрикаларын бомбалау болды. Ірі шабуылдар "Үлкен апта" деп аталды. 4-ші истребитель тобының P-47-лері екі қосымша жанармай бактарымен жабдықталған, бұл олардың жауынгерлік радиусын екі есеге арттырды. Блейксли жаңа P-51 Mustang-терге бірінші кезекте басымдық алды, "Мен оларды 24 сағат ішінде іске қосамын" деп уәде берді. Топ 25 ақпанда алғашқы миссияларын орындағанда, ұшқыштардың жаңа истребительде бір сағаттан кем ұшу уақыты болды. Апта ішінде Бисон Ұшқыштар кресіне дуа жапырағын алды және капитан болып тағайындалды. 80 жауынгерлік миссияны аяқтағаннан кейін 22 жасында B эскадрильясының командирі болды. 28 ақпанда Бисон жаңа P-51B-ін алды. Ол және ұшақтарды күткен Уиллард Уолл ұшаққа "Bee" деп ат қойды. Англия арнасымен алғашқы миссиясында ол жердегі Junkers Ju 88-ге шабуыл жасады. 23 наурызда Бисон тағы екі Bf 109-ды атып түсіріп, оны Әскери-әуе күштерінің ең табысты асы болды. Бұл Бисонның 93-ші жауынгерлік миссиясы болды және ол 17 жау ұшағын атып түсірген. Ол тағы екі ұшақты атып түсірді, бірақ 5 сәуірде неміс жерден атып түсірді. Оны әйгілі Ханс Шарф тұтқынға алды және сұраққа тартып алды. Соғыс тұтқыны лагерінде Бисон бокспен айналысып, кітап оқыды және оқыды. Лагерь 1945 жылдың 29 сәуірінде Кеңес әскерімен азат етілді. Бисонның Дебденге қайтуына бір айға жуық уақыт кетті. Тұтқын болған кезде Бисон майор болып жоғарылатылды және Ұшқыштар кресімен, Күміс жұлдызбен, бес дуа жапырағы бар Ұшқыштар кресімен және Әуе медалімен марапатталды, олардың көп бөлігі Гоуэн Филдтегі ата-анасына табыс етілді.
Соғыстан кейінгі кезең
Ол 1945 жылғы маусымда Бойзиге оралды және Тынық мұхитындағы әскери операцияларға қайта тағайындалуға бар күшін салды, бірақ Тынық мұхитындағы соғыс көп ұзамай аяқталды. Бисон Флорида штатының Сарасота қаласына тағайындалды, онда ол болашақ әйелі Трейси Уотерспен танысты. Олар 1946 жылғы қаңтарда Балтиморда үйленді. Ұзақ өтпей Бисон ауыр сырқатқа шалдықты. Дәрігерлер оның миында ісік бар екенін анықтады және ол операция жасау үшін Вашингтон қаласындағы Уолтер Рид ауруханасына жеткізілді. Операция жасалмас бұрын ол қайтыс болды. Ол небәрі 25 жаста еді. Ол Арлингтон ұлттық зиратына жерленген. 1993 жылғы қарашада Дуэйн В. Бисон атындағы терминал ғимараты оның құрметіне аталды.