Виртуалды кәсіпорындар: ғылыми-техникалық шолу және даму перспективалары
Virtual enterprise
Виртуалды кәсіпорын – мүмкіндіктерді пайдалану үшін біріккен, компьютерлік желілермен қолдау көрсетілетін серіктестік. Зерттеу және дамытуда кең таралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Виртуалды кәсіпорын (ВК) – бизнес мүмкіндіктеріне тиімді жауап беру үшін біліктіліктерімен, негізгі құзыреттерімен және ресурстарымен бөлісу мақсатында біріге отырып, компьютерлік желілермен қолдау көрсетілетін кәсіпорындардың уақытша альянсы. Бұл – таратылған ынтымақтастық желілерінің бір көрінісі. Виртуалды кәсіпорын – виртуалды ұйымның нақты бір түрі. Виртуалды кәсіпорындар зерттеу және даму саласында кеңінен таралған, көбінесе қашықта орналасқан ұйымдар "Виртуалды зерттеу зертханасы" деуге болатын альянстар құрады. Вассилиу (2007) орталық ұйымның салыстырмалы түрде қарапайым сыртқы тапсырысын беруден бастап, бірлесіп жұмыс істейтін ұйымдардың тығыз консорциумына дейінгі, мүмкін болатын виртуалды зертханалық қатынастардың кең спектрін сипаттады.
A virtual enterprise (VE) is a temporary alliance of businesses that come together to share skills or core competencies and resources in order to better respond to business opportunities, and whose cooperation is supported by computer networks. It is a manifestation of distributed collaborative networks. A virtual enterprise is a particular case of virtual organization. Virtual enterprises have become increasingly common in the area of research and development, with often far flung organizations forming alliances that amount to a "Virtual Research Laboratory." Vassiliou (2007) outlined a broad continuum of possible virtual laboratory relationships, ranging from relatively simple outsourcing by a central organization to tightly knit consortia of collaborating entities.
Қауымдастықтар
1999 жылдан бері Халықаралық ақпаратты өңдеу федерациясы (IFIP) және Ынтымақтастық желілер қоғамы (SOCOLNET) Виртуалды кәсіпорындар жөніндегі жұмыс конференциясын (PRO VE) жыл сайын өткізіп, демеушілік етеді. Соңғы екі онжылдықта индустриалды экономикадан ақпараттық экономикаға елеулі ауысу орын алды. Бұл ақпараттық экономикадан пайда табуға көмектесетін жаңа технологиялардың пайда болуына әкелді. Виртуалды кәсіпорындар бизнеске өз ортасында мамандануға және икемділікке ие болуға мүмкіндік береді. Бұл бизнес-модель аутсорсинг пен жеткізу тізбегі, сондай-ақ уақытша консорциумдарда қолданылды. Виртуалды кәсіпорындарды құру күрделі процесс болғандықтан, технологиялық қолдаудың жаңа түрі әзірленді. Ең амбициялы қолдау жүйелері осы кәсіпорындарды құру процесінің бір бөлігін, сондай-ақ олардың жұмысын автоматтандыруға тырысады. Қазіргі жағдай, әдістер және құралдар туралы толық шолуды Camarinha Matos et al. (2008) еңбегінен табуға болады. Барлық кәсіпорындар сияқты, виртуалды кәсіпорындар да артықшылықтары мен қиындықтарына ие. Артықшылықтарына жеткізушілермен экономикалық байланыстар, табыс көбею мүмкіндіктері, тиімді жұмыс және әкімшілік шығындарды азайту жатады. Виртуалды кәсіпорындардың алдында тұрған қиындықтар: тәжірибесіз пайдаланушылар, қауіпсіздік, шығындарды бақылау және табысты виртуалды кәсіпорын құру үшін қажетті интеграция деңгейі. Интернеттегі виртуалды кәсіпорындардың мысалдары: 2004 жылдан 2010 жылға дейінгі Виртуалды музыка кәсіпорындары және Виртуалды Кәсіпорын Калифорниясы, ол Виртуалды Кәсіпорындар халықаралық білім беру тобының құрамына кіреді.
Since 1999 the International Federation for Information Processing (IFIP) and Society of Collaborative Networks (SOCOLNET) sponsored an annual conference called the Working Conference on Virtual Enterprises (PRO VE). Over the last couple of decades, we have seen a major shift from an industrial economy to that of an information economy. This led to new technology to help capitalise on the information economy. Virtual enterprises allow businesses to specialize and be flexible within their environments. This business model had been applied to outsourcing and supply chains, as well as temporary consortia. Because the formation of virtual enterprises is an intricate process, a new form of technological support has been developed. The most ambitious of the support systems actually intends to automate part of the creation process, as well as the operation of these enterprises. A comprehensive overview of the state of the art, methods and tools can be found in Camarinha Matos et al. (2008). As with all types of enterprises, virtual enterprises present both benefits and challenges. Benefits include more economical connections with suppliers, greater opportunities to create revenue, more efficient operations, and a reduction in administrative costs. Challenges facing virtual enterprises are: inexperienced users, security, expense control, and the level of incorporation required to create a successful virtual enterprise. Examples of virtual enterprises on the Internet included Virtual Music Enterprises (from about 2004 through 2010) and Virtual Enterprise California which is part of the Virtual Enterprises, International educational group.
CNO өмірлік циклы
Виртуалды кәсіпорын бірлесіп жұмыс істейтін желілік ұйым (CNO) саналатындықтан, оның ұйымдық өмірлік циклі құрылуға (кәсіпкерлік кезең) және тарап кетуге (құлдырау) жұмсалатын уақыт тұрғысынан ерекшеленеді. CNO өмірлік циклы келесі кезеңдерді қамтиды:
Құрылу (бастама беру және негізін қалау): Бастама беру кезінде операциялық кезең үшін стратегиялық жоспар жасалады және CNO-ның негізі қаланады, содан кейін іс жүзінде іске қосылады. Операция: Стратегиялық жоспармен белгіленген шеңберде операцияларды орындау. Эволюция: Виртуалды ұйымдардың жағдайы жылдам өзгеріп отырады, сондықтан оның операцияларының үздіксіз дамуы қазіргі стратегиялық жоспар аясында шағын өзгерістерді білдіреді. Метаморфоз немесе тарап кету: CNO-лар салыстырмалы түрде қысқа өмір сүргендіктен (қалыпты ұйымдарға қарағанда) маңызды тәжірибе жинап, білімді сақтау үшін жаңа мақсатпен жаңа ұйымға (формасын өзгерте отырып) метаморфозға ұшырайды.
Because a virtual enterprise is considered a collaborative networked organization (CNO), its organizational life cycle is different in terms of time spend on creation (entrepreneurial stage) and dissolution (decline). The CNO life cycle includes the stages:
Creation (initiation and foundation): During the initiation a strategic plan is made for the operational stage and the foundation of the CNO is executed by the constitution and actual start up. Operation: Execution of operations within the defined scope of the strategic plan. Evolution: The context of virtual organizations is rapidly changing and therefore in continuous evolution of its operation within the current strategic plan this means minor alterations. Metamorphosis or Dissolution: Because CNOs have gained significant experience during their relatively short lives (compared to brick and mortar organizations) they keep the knowledge by metamorphosing into a new organization (changing its form) with a new purpose.