Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франц Бенда (; 22 қараша 1709 – 7 наурыз 1786) – богемиялық скрипкашы және композитор, өмірінің көп бөлігін Ұлы Фридрихтің сарайында өткізді.
Bohemian violinist and composer
Franz Benda (; baptised 22 November 1709 – 7 March 1786) was a Bohemian violinist and composer, who worked for much of his life at the court of Frederick the Great.
Өмір
Бенда Богемиядағы Ескі Бенатекте Ян Жири Бенданың ұлы болып дүниеге келді. Оның ағасы композитор Георг Бенда болды. Бенданың көптеген ұрпақтары (Мария Каролина Вольф (1742–1820), Фридрих Вильгельм Генрих Бенда (1745–1814), Карл Герман Генрих Бенда (1748–1836), Джулиан Рейхардт (1752–1783)) және оның немересі (Луиза Рейхардт (1779–1826)) де композиторлар болды. Бенда 1763 жылы өзінің өмірбаянын жазды: ол өзінің өмірін егжей-тегжейлі баяндап қана қоймай, сонымен қатар мансабында кездескен басқа музыканттардың өмірін де құнды жазбаға айналдырды. Жастық шағында Бенда Прагадағы хорға, кейін Дрездендегі Корольдік капеллаға қатысты. Осы кезде ол скрипканы оқып, көп ұзамай той-томалақтарға, жәрмеңкелерге қатысатын музыканттар тобына қосылды. Он сегіз жасында Бенда көшпелі өмірден бас тартып, Прагаға оралды, содан кейін Венаға барып, Тартинидің шәкірті Иоганн Готлиб Грауннан скрипканы оқыды. Екі жылдан кейін ол Варшавада капелла шебері болып тағайындалды. 1732 жылы ол Пруссияның сол кездегі тәж мұрагері Ұлы Фридрихтің қызметіне кірді және өмірінің соңына дейін оның жанында болды. Ол тәж мұрагерінің оркестрінің мүшесі болды, кейін патшаның концертмейстері атанды. Ол қырық жыл ішінде шамамен 50 000 концерт орындады. Бенданың өтініші бойынша Фридрих оның ата-анасы мен туыстарына, протестанттар ретінде Богемияда діни қуғын-сүргінге ұшырағандықтан, Потсдамға көшіп баруға рұқсат берді. Бенда скрипканың барлық қиындықтарын меңгерген шебер болды, оның орындауының жылдамдығы және ең жоғары ноталардың жұмсақ әдемілігі теңдесіз еді. Оның көптеген шәкірттері болды және ол көптеген шығармалар жазды, олардың көпшілігі скрипкаға арналған жаттығулар мен этюдтер еді. Бенда Ұлы Фридрихтің Богемиядағы діни қуғын-сүргіннен қашқан протестант босқындарын орналастыру үшін құрған Потсдамға жақын орналасқан Новавес атты шағын елді мекенде қайтыс болды.
Benda was born in Old Benatek in Bohemia, the son of Jan Jiří Benda. His brother was the composer Georg Benda. Many of Benda's offspring (Maria Carolina Wolf (1742–1820), Friedrich Wilhelm Heinrich Benda (1745–1814), Karl Hermann Heinrich Benda (1748–1836), Juliane Reichardt (1752–1783)) and his granddaughter (Louise Reichardt (1779–1826)) were also composers. Benda wrote his autobiography in 1763: it not only gives a detailed account of his own life, but also a valuable record of the lives of other musicians whom he encountered during his career. In his youth Benda was a chorister in Prague and afterward in the Chapel Royal at Dresden. At the same time he began to study the violin, and soon joined a company of strolling musicians who attended fetes, fairs, etc. At eighteen years of age Benda abandoned this wandering life and returned to Prague, going to Vienna, where he pursued his study of the violin under Johann Gottlieb Graun, a pupil of Tartini. After two years he was appointed chapel master at Warsaw. In 1732, he entered the service of Frederick the Great, then crown prince of Prussia, with whom he remained the rest of his life. He was a member of the crown prince's orchestra, and later became concertmaster to the king. He played about 50,000 concertos over a period of forty years. At Benda's request, Frederick allowed his parents and siblings to move to Potsdam when, as Protestants, they suffered religious persecution in Bohemia. Benda was a master of all the difficulties of violin playing, and the rapidity of his execution and the mellow sweetness of his highest notes were unequalled. He had many pupils and wrote a number of works, chiefly exercises and studies for the violin. Benda died in the Nowawes, a small colony near Potsdam set up by Frederick the Great to house Protestant refugees fleeing religious persecution in Bohemia.
Мұра
Бенданың ұрпақтары да сол музыкалық жолын жалғастыруда. 20-шы ғасырда Франтишек Бенда фильмдерге музыка жазып, басқа да шығармалардың авторы болды. Бенда музыкалық отбасының есімін сақтап, құрметтейтін Бенда камералық оркестрі 1956 жылы Солтүстік Богемиядағы (Чехия) Усти-над-Лабем қаласында құрылды. Оның ұрпақтарының бірі, әйгілі швейцариялық пианист Жан Себастьян Бенда, Бразилияда тұрып, пианист Лузия Бендаға үйленді. 1981 жылы Еуропаға оралғаннан кейін, әйелі және Бразилияда туған балаларымен бірге, оның отбасы ата-бабаларының музыкалық дәстүрін сақтап келеді.
Descendants of Benda also continue in the same musical line. In the 20th century, František Benda was a composer of film scores and other works. The Benda Chamber Orchestra, which carries and honours the name of the Benda musical family, was founded in 1956 in Ústí nad Labem, Northern Bohemia (Czech Republic). One of his descendants, Jean Sebastian Benda, acclaimed Swiss pianist, lived in Brazil, having married the pianist Luzia Benda. After his return to Europe, in 1981, along with his wife and children born in Brazil, his family follows the musical tradition of their ancestors.
Композициялар
Бенда 17 симфония, көптеген скрипка концерттері мен сонаталары, сондай-ақ басқа да камералық туындылар жазды.
Benda composed 17 symphonies, numerous concerti and sonatas for violin, and other chamber works.