Кіріспе

Полиомавирустар тұқымдасының мүшесі

BK вирусы, сонымен қатар Адам полиомавирусы 1 деп те аталады, полиомавирустар тұқымдасының мүшесі болып табылады. BK вирусымен бұрын жұққан жағдайлар кең таралған, бірақ инфекцияның маңызды салдары иммундық жүйесі әлсіреген және иммуносупрессиялық препараттар қабылдаған адамдардан басқа сирек кездеседі. BK вирусы – вирусты 1971 жылы алғаш рет оқшаулаған науқастың атының аббревиатурасы (сол кезде науқас 29 жаста болған).

Белгілері мен симптомдары

BK вирусы сирек ауру туғызады, бірақ көбінесе бүйрек трансплантациясы жасаған науқастарда кездеседі; осы вирусты жұқтырған көптеген адамдарда ешқандай белгі байқалмайды. Егер белгілер пайда болса, олар көбінесе жеңіл болады: тыныс жолдарының инфекциясы немесе қызба. Бұлар бастапқы BK инфекциясы деп аталады. Клиникалық белгілері болмаса да, спонтанды түсік жасаған әйелдердің сынамаларынан BK вирусының іздері табылды. Сондай-ақ, спонтанды түсік жасаған әйелдерде, сондай-ақ жүктілігін өз еркімен тоқтатқан әйелдерде BK вирусына қарсы антиденелер анықталды. Вирус содан кейін бүйректерге және зәр жолдарына таралып, адамның өмірі бойында сақталады. Халықтың 80%-ға дейін осы вирустың жасырын түрін тасымалдайды деп есептеледі, ол организмнің иммундық жүйесі әлсірегенше белсенді болмайды. Әдетте, мұндай жағдай бүйрек немесе бірнеше органдарды трансплантациялау кезінде туындайды. Иммундық жүйесі әлсіреген адамдарда аурудың көрінісі әлдеқайда ауыр болады. Клиникалық белгілеріне бүйрек функциясының нашарлауы (қандағы креатинин деңгейінің біртіндеп өсуі) және бүйрек түтікшелері мен қабыну клеткаларын көрсететін зәрдің патологиялық өзгерістері жатады.

Беріліс

Бұл вирус қалай жұғатыны әлі белгісіз, бірақ адамнан адамға жұғады, жануарлардан емес екені мәлім. Вирус тыныс жолдарының сұйықтықтары немесе зәр арқылы тарауы мүмкін деген болжам бар, себебі жұққан адамдардың зәрiнде мерзімік вирустың бөлінуі байқалады. 400 сау қан доноры арасында жүргізілген сараптама көрсеткендей, 82% - ның BK вирусына қарсы IgG антиденелері оң нәтиже берді.

Тәуекел факторлары

Бүйрек трансплантациясы жасалған кейбір пациенттерде иммунодепрессанттарды қажеттілікпен қолдану вирустың трансплантат ішінде көбейіп кетуіне әкеледі, бұл BK нефропатиясы деп аталады. Бүйрек трансплантациясы жасалған пациенттердің 1–10% БК вирусына байланысты нефропатияға (БКВАН) прогрессиялайды, ал осы пациенттердің 80% дейін трансплантаттарын жоғалтады. Нефриттің пайда болуы трансплантациядан кейін бірнеше күннен бастап 5 жылға дейін созылуы мүмкін. Бұл сонымен қатар несеп жолдарының тарылуымен және интерстициалды нефритпен де байланысты. Сүйек кемігі трансплантациясы алғандарда геморрагиялық циститтің себебі ретінде көрінеді. Бірінші оң BKV диагнозы қойылған кезде BKV вирустық жүктемесі > 185 000 көшірме/мл – БКВАН үшін ең күшті болжамдық көрсеткіш (97% спецификалық және 75% сезімталдық). Сонымен қатар, қандағы BKV вирустық жүктемесінің кез келген уақытта 223 000 көшірме/мл-ге желуі БКВАН болжамдық көрсеткіші болып табылды (91% спецификалық және 88% сезімталдық).

Диагностика

Бұл вирусты қандағы BKV тестісі немесе алдаушы жасушаларға зәр тестісі арқылы, сондай-ақ бүйректе биопсия жасау арқылы диагностикалауға болады. Вирусты анықтау үшін көбінесе ПТР (ПЦР) техникалары қолданылады.

BKVAN- дағы лефлуномид

Лефлуномидті BKVAN-да қолданудың себебі оның иммунодепрессивтік және вирусқа қарсы қасиеттерінің үйлесімінде. Такролимус, MMF және стероидтардан тұратын үш препараттық схемада BKVAN дамыған 26 және 17 пациентті қамтитын екі зерттеуде, олардың MMF-і күн сайын 20–60 мг лефлуномидке алмастырылды. Пациенттердің 84 және 88%-ында тиісінше вирус жүктемесі жойылды немесе прогрессивті түрде азайды, сондай-ақ трансплантаттың функциясы тұрақталды немесе жақсарды (7). Teschner және авторлар жүргізген 2009 жылғы зерттеуде MMF-і лефлуномидке ауыстырылған 12/13 пациентте вирус 109 күн ішінде жойылды. Бірнеше жағдайлар сериясында, MMF-ті лефлуномидке ауыстырғаннан кейін 23/26 BKVAN пациентінде жақсару немесе тұрақтандыру байқалды. BKVAN-да лефлуномидтің дозалау схемалары жоқ. Пациенттер арасындағы жекелей айырмашылық лефлуномидтің дозасын анықтау мен бақылауды өте қиын жасайды. 26 және 17 пациентті зерттеуде доза 20 мг/күн мен 60 мг/күн аралығында болды, ал ең төменгі деңгейі 50–100 мкг/мл құрады. Лефлуномид плазмасының деңгейі < 40 мкг/мл болған пациенттерде тиімсіздік байқалды. 21 пациентті зерттеуде төменгі деңгейлер (< 40 мкг/мл) мен жоғары деңгейлер (> 40 мкг/мл) вирус жүктемесінің жоғалу жылдамдығына ұқсас әсер ететіні анықталды. Жоғары деңгейлері бар пациенттерде жағымсыз әсерлер (гематологиялық, бауырлық) көбірек болды. Teschner және авторлар жүргізген зерттеуде дозалар мен препараттың концентрациясы адамдар арасындағы айтарлықтай айырмашылықтармен байланысты емес екені көрсетілді. Teschner зерттеуінде препараттың төмен концентрациясы вирус жүктемесінің төмендеуімен байланысты болды. Бұл вирус жүктемесінің азаюына себеп лефлуномидтің қосылуы ма, әлде вирус жүктемесінің өзіндік азаюы ма, екенін анықтауды қиындатады.

Тарих

БК вирусы алғаш рет 1971 жылы бүйрек трансплантациясы жасалған науқастың зәрiнен оқшауланды, оның әрiптері Б. К. БК вирусы геномдары 75% -ға ұқсас болғандықтан, JC вирусы (JCV) деп аталатын тағы бір вирусқа ұқсас. Екі вирус та нақты антиденелерді қолдана отырып серологиялық тесттер жүргiзу арқылы немесе ПТР-ге негізделген генотиптеу тәсiлiн пайдалану арқылы анықталып, бiр-бiрiнен ажыратылуы мүмкiн.