Кіріспе

Голланд мекемесімен байланысты қайнатылған көкөніс тағамы – Hutspot (голландша), hochepot (французша) немесе hotchpotch (ағылшынша), дәстүрлі голланд тағамында ұзақ тарихы бар қайнатылған және майлатылған картоп, сәбіз және пияз тағамы. Hutspot индонезиялық тағамдарда да кездеседі, олардың отаршылдық байланыстарының арқасында.

Тағамның тарихы

Аңыз бойынша, рецепт 1574 жылы Лейден қамалы аяқталғаннан кейін, Сегіз жылдық соғыс кезінде, асығысқан испан сарбаздары қалдырып кеткен қайнатылған тағамдарда табылған. Қаланың төмен жатқан полидерінің бөгеттерін бұзғанда, қала маңындағы егістіктерге шамамен 30 сантиметр су келді. Биік жерлердің жоқтығынан, испан сарбаздары лагерь құрған далалар суға батып, жабдықтарының көп бөлігін, соның ішінде аңыз бойынша, бір жыл бойы қамауда болған халық аштықтан құтылып тойға батқан хутспотты қалдырып кетті. Бұл оқиғаның еске алу күні, Leidens Ontzet деп белгілі, әлі күнге дейін Лейденде және әлемнің түкпір-түкпіріндегі голландтар қазан айының 3-і күні тойланады. Салт бойынша, мерекеде көп мөлшерде хутспот жеу қалыпты жағдай. Хутспотты әдетте klapstuk [nl] бір ыдыста пісіреді. Клапстук – сиыр етінің қабырға бөлігінен алынған кесімі. Ол майға толы және хутспотта баяу пісіруге өте жақсы көтеріледі. Егер клапстук болмаса, оның орнына көбінесе шұжық қолданылады. Көкөністердің ішінде әдетте қысқы сәбіз (winterpeen) қолданылады, ол осы тағамға ерекше дәм береді, оны қарапайым сәбіз алмастыра алмайды. Картоптың еуропалық жазбалардағы ең ерте кездесуі 1537 жылға дейін соқтырады, оны испан конкистадоры Хуан де Кастелланос жазған, содан кейін ол Еуропаға бірте-бірте тарады. Сондықтан, түпнұсқа аңыз голландтар "тәтті картоп" немесе пастинак деп атайтын пастернакқа қатысты болуы мүмкін; картоп негізгі тағам ретінде қолданылғанға дейін бұл көкөніс голланд асханасында маңызды рөл атқарды. Хутспот сөзі (шамамен "шайқалған қазан" деп аударуға болады) ағылшын сөзімен hotchpot және орта француз hochepot сөзімен ұқсас, екеуі де ет пен арпадан жасалған сорпаны білдіреді, кейіннен олар "hotchpotch" немесе "hodge podge" деп аталатын шатас қоспаның синониміне айналды. Этимологиялық байланысын атап өткенде, Оксфорд ағылшын сөздігі 'hochepot' сөзін 1440 жылдан бастап, Лейден қамалынан бір ғасырдан астам бұрын аспаздық термин ретінде тіркеген.

Ұқсас тағамдар

Бұл тағам қосымша емес, тоқ тамақ болып саналады және голланд қысында өте танымал. Голланд картоп пюресіне жататын stamppot сияқты тағамдарға boerenkool ("фермерлердің капустасы" немесе кәдімгі капуста), andijvie (эндивей), spruitjes (брюссель капустасы) немесе zuurkool (қышқыл капуста) кіреді, олар әдетте rookworst (түтінделген шұжық) немесе түтінделген беконмен беріледі. Дегенмен, hutspot-тың кесекті текстурасы оны басқа, тегіс пюреленген картоптан жасалған тағамдардан ерекшелейді. Швецияның rotmos тағамы – "тамыр пюресі" – да ұқсас, бірақ пияз орнына швед кәдімгі капустасы (kålrot) қолданылады. Уэльстің дәстүрлі ет тағамдарына қосылатын potch да картоп пюресі, морковь, швед кәдімгі капустасы, пастернак және кейде басқа тамыр жемістерінен жасалады. Ұлыбританияда және басқа елдерде ұқсас кесілген картоп, пияз және басқа ингредиенттерден жасалған тағам hash деп аталады. Атаулары ұқсас болғанымен, hutspot фламандтық hutsepot-тан өзгеше, ол ет пен пісірілмеген көкөністерден жасалған қайнатылған тағам.