Роберт-шайтан операсы: Джакомо Мейербердің шедеврi

Кіріспе

1831 жылы Жакомо Мейербердің жазған операсы

"Роберт ле дьябл" (Роберт шайтан) – Жакомо Мейербердің 1827-1831 жылдар аралығында Эжен Скриб және Жермен Делавинь жазған француз тіліндегі либреттоға саз болған бес актілі опера. "Роберт ле дьябл" Париж операсының алғашқы грандиоз операларының бірі саналады. Ол ортағасырлық Роберт Ібіліс туралы аңызбен тек сырттай ғана байланысты. Опера 1831 жылғы 21 қарашада Операдағы тұңғыш қойылысынан бастап дереу табысқа ие болды; драмалық музыкасы, гармониясы мен оркестрлеуі, мелодрамалық сюжеті, жұлдызды әншілері және сенсациялық сахналық эффектілері көрермен қатарында болған Фредерик Шопенді: "Егер театрда ұлылық көрсе, онда "Робертте" көрсетілгендей керемет деңгейге жеткеніне күмәнданамын. Бұл – шедевр. Мейербер өзіне мәңгілік атақ әкелді" деуге мәжбүр етті. "Роберт" композиторының Еуропадағы даңқын қалыптастырды, либретто авторы Скрибтің атағын бекітті және Операның жаңа директоры Луи Дезире Веронның операның жаңа жанрының шебері ретіндегі беделін нығайтты. Опера балет өнерінің дамуына да ықпал етті және замандас француз әдебиетінде жиі айтылып, талқыланды. "Роберт" XIX ғасыр бойы әлемдегі опера театрларында сүйікті опера ретінде сақталды. Біраз уақыт назардан тыс қалғаннан кейін, ХХ ғасырдың соңында қайта жандана бастады.

Өмірбаян

Жакомо Мейербердің алғашқы оқулары Германияда болған, бірақ 1816 жылдан 1825 жылға дейін Италияда жұмыс істеді. Ол жерде операны зерттеді, содан кейін Джоакино Россинидің басымдығы орнады және өзінің итальян операларын жазды, олар орташа деңгейде сәттілікке жетті және басқа еуропалық елдерде де қойылымдар болды. «Il crociato in Egitto» (1824) операсы Еуропа бойынша, соның ішінде 1825 жылы Парижде де сәтті ойналып, ондағы үш жүз жиырма үш жастағы Мейерберді Парижді өзінің негізгі орны ретінде таңдауға және сол жерде қойылатын опера үшін қолайлы либретто іздеуге ықпал етті. Мейербер «Роберт ле Диабел» туралы алғаш рет 1827 жылдың ақпан айындағы күнделіктерінде айтқан. 1827 жылдың 19 сәуірінде «Journal de Paris» газеті Скриб пен Делавиннің либреттосы цензурадан өткенін және «музыка композитор М. Мейерберге тапсырылатынын» хабарлады. Ол Германия мен Италияда үлкен беделге ие болғандықтан, оны біздің елімізге де таныстырады, онда оның бірнеше туындылары сәтті көрсетілген. Либретто Нормандия герцогы Роберт Ұлы туралы ежелгі аңыздарға негізделген, ол Жеңімпаз Вильгельмнің әкесі, ал кейбір нұсқаларда – Ібілістің ұлы деп есептеледі. Либретто авторлары осы сюжетті түрлі мелодрамалық эпизодтармен толықтырды. Сюжет «1830 жылғы опера жұртшылығына қызықты болған фантастикалық аңыз элементтерін» бейнеледі, бұл талғам 1824 жылы Карл Мария фон Вебердің «Der Freischütz» операсының (француз тіліндегі нұсқасы «Robin des bois») Париждегі қойылымынан кейін қалыптасқан. Либретто бастапқыда «Опера Комик» театры үшін үш актілі опера комик ретінде жоспарланған. 1827 жылы театр қаржылық қиындыққа тап болғанда Мейербер операны аяқтауды тоқтатты. 1829 жылдың тамызында композитор мен либретто авторлары «Париж операсының» талаптарына сәйкес туындыны бес актілі форматқа өзгертуге келісті. Бұл сюжеттің маңызды өзгерістерін, ең бастысы, Реймбоның комикалық рөлін азайтуды қажет етті (ол соңғы нұсқада 3-ші актіден кейін жоғалып кетеді, бірақ оның ертегілік әрекеттері – Бертрамның ақшасын жұмсауы сияқты – ертеректегі либреттода да жалғасты). Сондай-ақ, опера комиктегі махаббаттастардың дәстүрлі «жұптамасы» (Роберт/Изабелла және «төменгі топтан» Реймбо/Алиса) Роберттің шайтандық тегінің сенсациялық сюжетіне назар аудару үшін тоқтатылды. Операны «бес актілі және жеті сахналы «үлкен опера» деп атаған келісімшартқа 1829 жылдың 29 желтоқсанында «Операның» сол кездегі директоры Эмиль Любберт қол қойды. Мейербер туындыны 1830 жылдың маусым және шілде айларында Бельгияның Спа қаласында аяқтады. Оның «француздық үлкен операсы» ретінде сипатталуы оны Обердің «La muette de Portici» (1828) және Россинидің «William Tell» (1829) операларынан кейінгі жаңа жанрдың жалғасы ретінде орналастырды. Композитор 1831 жылдың басында опера бойынша жұмысты жалғастырып, сөйлеу бөлімдерін речитативтерге айналдырды және балет эпизодтарын қосты, соның ішінде 3-ші актідегі «Монахтар биі» операның ең танымал бөлімдерінің бірі болды және Анри Дюпоншель Олимптегі бастапқы қарапайым көріністі алмастыруды ұсынды. Ол сондай-ақ Николас Левассер мен Адольф Нуриттің талантына сәйкес Бертран мен Роберттің екі басты ер адам рөлін қайта жазды.

Giacomo Meyerbeer's early studies had been in Germany, but from 1816 to 1825 he worked in Italy. There he studied opera, then dominated by Gioachino Rossini, and wrote his own Italian operas, which were moderately successful and also had some performances in other European countries. The success of Il crociato in Egitto (1824) throughout Europe, including at Paris in 1825, persuaded Meyerbeer, who was already thirty three years old, to fulfil at last his ambition to base himself in Paris and to seek a suitable libretto for an opera to be launched there. Meyerbeer first mentions Robert le diable in his diaries in February 1827. The Journal de Paris announced on 19 April 1827 that the libretto of Scribe and Delavigne had been passed by the censor and that 'the music is to be entrusted to a composer, M. Meyer Beer, who, having acquired a brilliant reputation in Germany and Italy, is extending it to our country, where several of his works have been already successfully represented.' The libretto was fabricated on the basis of old legends about Duke Robert the Magnificent of Normandy, the father of William the Conqueror, alleged in some versions to have been the son of the Devil. The librettists padded out this outline with a variety of melodramatic incidents. The plot reflected 'the fantastic legendary elements which fascinated the opera public of 1830', a taste which had evolved from the 1824 Paris production of Carl Maria von Weber's Der Freischütz (in its French version Robin des bois), which also features a doubtful hero befriended by a demon promising him success. The libretto was originally planned as a three act opéra comique for the Opéra Comique theatre. Meyerbeer stopped work on the opera in 1827 when the theatre underwent financial difficulties. In August 1829, the composer and librettists agreed to refashion the work in a five act form to meet the requirements of the Paris Opéra. This entailed some significant rewriting of the storyline, reducing the essentially comic role of Raimbaut (who vanishes after Act 3 in the final version, but whose antics – including the spending of Bertram's money – continued throughout in the earlier libretto). It also meant that the traditional 'pairing' of lovers in opéra comique (Robert/Isabelle paralleled throughout by the 'lower class' Raimbaut/Alice) was swept aside in favour of concentration on the more sensational story line of Robert's diabolic ancestry. The contract for the opera, specifying it as a "grand opera in five acts and seven scenes", was signed by the then director of the Opéra, Émile Lubbert, on 29 December 1829. Meyerbeer completed the composition of the work in Spa, Belgium in June and July 1830. Its characterisation as a "French grand opera" placed it in succession to Auber's La muette de Portici (1828) and Rossini's William Tell (1829) in this new genre. The composer undertook further work on the opera in early 1831, converting spoken passages to recitatives and adding ballet episodes, including, in Act 3, the "Ballet of the Nuns", which was to prove one of the opera's great sensations, and which Henri Duponchel had suggested to replace the original humdrum scenario set in Olympus. He also rewrote the two major male roles of Bertrand and Robert to suit the talents of Nicolas Levasseur and Adolphe Nourrit, respectively.

Париждегі премьералар

Операның премьерасы 1831 жылғы 21 қарашада Париж опера театрында өтті. Бұл сәттілік операның жұлдызды әншілеріне – Левассердің Бертрам, Нурриттің Роберт рөліндегі өнеріне және үшінші актідегі "Монахтар биі" атты провокациялық балетке байланысты болды, онда ұлы балерина Мари Тальони өнер көрсетті. Балетке арналған хореографияны балеринаның әкесі Филиппо Тальони дайындады. Көрермендердің осы құпиялы көрініске деген құштарлығын Revue des Deux Mondes журналының рецензенты былай сипаттайды: Аркалардың арасынан үнсіз көлеңкелер сығалап өтеді. Барлық әйелдер монах киімдерін тастап, қабірдің суық күлінен шаңын шайқады; кенеттен олар өткен өмірінің қуанышына беріледі; бакхантар сияқты билейді, лордтар сияқты ойын-сауық етеді, саперлер сияқты ішеді. Осы жарқын әйелдерді көру қандай ләззат! Балет сахнасының көркемдік шешімін Анри Дюпоншель мен Пьер Люк Чарльз Цицери жасады. Дюпоншель сахналық қойылымға техникалық жаңалықтар енгізді, соның ішінде, мыстықтардың кенеттен пайда болуы мен жоғалуы үшін "ағылшын тұзақтарын" пайдаланды. (Мейербир бұл көрініс тым әсерлі екенін және оның музыкасын көлеңкеге кетіріп жатқанына наразылық білдірді). Тальони Парижде тек алты рет би биледі; оның орнына Луиза Фицджеймс би биледі (ол бұл рөлді 232 рет орындады). Нурриттің шақыруымен Корнели Фалькон 18 жасында 1832 жылғы 20 шілдеде Опереда Алиса рөлінде дебют жасады. Орындаушылар құрамында Нуррит те болды. Сахналық қорқыныштан зардап шеккенімен, Фалькон өзінің алғашқы ариясын қатесіз орындап, рөлін "оңайлықпен және шеберлікпен" аяқтады. Оның қайғылы мінезі мен қараңғы келбеті рөлге толыққанды сай келді және ол көпшілікке ұлы әсер етті, оның ішінде сол түні Аубер, Берлиоз, Халеви, Мария Малибран, Джулия Гризи, Оноре Домие, Александр Дюма және Виктор Гюго да болды. Оны осы рөлде естігеннен кейін Мейербер өзінің операсын ақыры "толық" деп жариялады. 1834 жылдың сәуір айына қарай опера Парижде 100-ден астам рет қойылды. Нуррит Роберт рөлін 1837 жылға дейін орындады, содан кейін ол Операдағы премьер-тенор ретінде Гилберт Дюпрезбен ауыстырылды, бірақ Мейербирге бұл рөл ұнамады; ол Лафонттың баламасын да мақұлдамады. Алайда, ол жаңа келген Мариодан (Cavaliere Giovanni Matteo di Candia) әсерленді және оған Роберт үшін жаңа ария жазды, ол операның қайта қойылуында 30 қараша 1838 жылы дебютінде орындалды. Марионың дебюті оның өте табысты мансабының бастамасы болды. 1838 жылғы қайта қойылымда Джули Дорус Грас (Алиса), Проспер Деривис (Бертрам) және Франсуа Вартель (Раймбо) де өнер көрсетті. Мейербер 1864 жылы қайтыс болған кезде опера тек Парижде 470-тен астам рет қойылды. Операның итальян тіліндегі нұсқалары 1838 жылы Лиссабонда, 1840 жылы Флоренцияда қойылды. және Берлин үшін неміс тіліндегі аударманы ақын Людвиг Релльштаб жасауын сұрады, сонымен қатар Тальони мен оның әкесі Филиппоны қайта шақыруды және Цицеридің декорацияларын қайта жасауды ұсынды. Тальони биледі және декорациялар сақталды, бірақ аударманы ақырында Мейербердің досы Теодор Хелл аяқтады. Мейербер Берлиндегі қойылым үшін Тальониге қосымша балет музыкасын жазды. 1847 жылы Феликс Мендельсон Лондонға Роберт операсының қойылымына қатысты – ол музыка жағынан жек көретін опера – Джени Линдтің британдық дебютін, Алиса рөлін тыңдау үшін. Онымен бірге болған музыка сыншысы Генри Чорли былай деп жазды: "Мен Мендельсонның күлімсіреуін көріп тұрмын, ол Мдлл. Линдтің талантына шексіз риза болғандықтан, маған бұрылып қарады, оның санасынан үлкен уайымның салмағы түскендей болды".

The opera premiered on 21 November 1831 at the Paris Opéra. The success owed much to the opera's star singers – Levasseur as Bertram, Nourrit as Robert — and to the provocative "Ballet of the Nuns" in the third act, featuring the great ballerina, Marie Taglioni. The choreography for the ballet was elaborated by the ballerina's father, Filippo Taglioni. The audience's prurient delight in this scandalous scene is well conveyed by the reviewer for the Revue des Deux Mondes: A crowd of mute shades glides through the arches. All these women cast off their nuns' costume, they shake off the cold powder of the grave; suddenly they throw themselves into the delights of their past life; they dance like bacchantes, they play like lords, they drink like sappers. What a pleasure to see these light women The set for the ballet was an innovative and striking design by Henri Duponchel and Pierre Luc Charles Ciceri. Duponchel had also introduced technical innovations for the staging, including 'English traps' for the sudden appearance and disappearance of the ghosts. (Meyerbeer was led to complain that the spectacle was too much and was pushing his music into the background). Taglioni danced the Abbess only six times in Paris; she was replaced by Louise Fitzjames, (who danced the role 232 times). At the invitation of Nourrit, Cornélie Falcon made her debut at the age of 18 at the Opéra in the role of Alice on 20 July 1832. The cast included Nourrit. Although suffering from stage fright, Falcon managed to sing her first aria without error, and finished her role with "ease and competence." Her tragic demeanor and dark looks were highly appropriate to the part, and she made a vivid impression on the public, which included on that night Auber, Berlioz, Halévy, Maria Malibran, Giulia Grisi, Honoré Daumier, Alexandre Dumas and Victor Hugo. On hearing her in the role, Meyerbeer himself declared his opera at last 'complete'. By April 1834 the opera had received over 100 performances in Paris. Nourrit sang the role of Robert until 1837, when he was replaced as premier tenor at the Opéra by Gilbert Duprez, whom, however, Meyerbeer did not like in the role; nor did he approve of an alternative, Lafont. However, he was impressed by the newcomer Mario (Cavaliere Giovanni Matteo di Candia), and wrote for him a new aria for Robert which was performed at his debut in the revival of the opera on 30 November 1838. Mario's debut was the launch of his very successful career. Others singing in the 1838 revival included Julie Dorus Gras (Alice), Prosper Dérivis (Bertram) and François Wartel (Raimbaut). By Meyerbeer's death in 1864 the opera had been performed over 470 times in Paris alone. Italian versions were given in Lisbon in 1838, and in Florence in 1840. and requested that the German translation for Berlin be undertaken by the poet Ludwig Rellstab, strongly recommending that Taglioni and her father Fillipo be re engaged, and that Ciceri's sets should be reproduced. Although Taglioni danced and the sets were retained, the translation was eventually carried out by Meyerbeer's friend Theodor Hell. Meyerbeer wrote additional ballet music for Taglioni for the Berlin production. In 1847 Felix Mendelssohn attended a London performance of Robert – an opera which musically he despised – in order to hear Jenny Lind's British debut, in the role of Alice. The music critic Henry Chorley, who was with him, wrote "I see as I write the smile with which Mendelssohn, whose enjoyment of Mdlle. Lind's talent was unlimited, turned round and looked at me, as if a load of anxiety had been taken off his mind."

ХХ ғасыр

ХХ ғасырдың басында Мейербир опералары сахнадан біртіндеп жоғалып кетті, бір жағынан олардың ұзындығы мен қоюға кеткен шығындарына байланысты, екінші жағынан Вагнер операсының жақтастары тарапынан оларды кемсіту салдарынан. 1898 жылы Джордж Бернард Шоу "Тамаша Вагнерит" еңбегінде Робертті сынап, "Қазіргі жастар Мейербирдің ықпалының қалайша жұрттың назарында болғанын түсіне алмайды" деді. Дегенмен, Роберт операсының қойылымдары 1901 жылы Нью-Орлеан және Ниццада, 1911 жылы Парижде (Gaité Lyrique), 1917 жылы Барселонада, 1921 жылы Вена халық операсында және 1928 жылы Бордода қойылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін алғашқы қойылым 1968 жылы Флоренцияда өтті, ол Рената Скотто және Борис Кристоффты қоса алған актерлік құраммен қысқартылған нұсқада болды. 1984 жылы Париж операсында Роквелл Блейк (Роберт), Самуэль Рами (Бертрам), Уолтер Донати (Раймбо), Мишель Лагранж (Алиса) және Джун Андерсон (Изабел) қатысқан қойылым 1893 жылдан бергі алғашқы өнер көрсетімі болды. 2000 жылы наурыз айында Берлин мемлекеттік операсында Вольфганг Кюнхольдтың "Роберт Ибіліс" операсының жаңа сындық басылымы ұсынылды, онда Джанъи Чжан (Роберт), Стефан Рюгер (Раймбо), Кванчжул Юн (Бертрам), Марина Мещерякова (Алиса) және Нелли Миричиу (Изабел) өнер көрсетті, дирижерлік жасаған – Марк Минковски.

ХХІ ғасыр

Лоран Пеллидің режиссерлігімен операның жаңа қойылымы 2012 жылдың 6 желтоқсанында Лондонның Корольдік опера үйінде тұңғыш рет көрсетілді. Бұл опера 1890 жылдан бері сол сахнада алғаш рет қойылды. 2019 жылдың сәуірінде Брюссельдегі La Monnaie опера театрында «Роберт ле Диабл» операсынан концерттік орындалымдар өтті, онда Дмитрий Корчак Роберт, Николас Куржаль Бертрам және Лизетт Оропеса Изабелла рөлінде болды, дирижерлік – Эвеллино Пидо.

Қысқаша мазмұны

Операның сюжеті әртүрлі қойылымдарда жиі қысқартылып немесе өзгертілген. Төмендегі мазмұн The New Grove Dictionary of Opera (1992) сөздігіндегі сипаттамаға негізделген.

Бірінші қойылымға арналған костюмдердің дизайны

Киімдерді Франсуа Габриэль Лепаулл суреттеген.

Қабылдау

Операның өте жақсы қабылдануына бірнеше фактор әсер етті. Бастапқы актерлік құрамда сол кезеңнің жетекші әншілері болды, ал құрам өзгерген сайын, олармен тең дәрежеде жарқын жұлдыздар (мысалы, Falcon) қосылды. Сенсациялық сюжеті және Монахинялар балетінің танымалдылығы операның журналдар мен сын-пикирлерде талқылау тақырыбына айналуын қамтамасыз етті. Бұған директор Вэрон мен баспагер Шлезингердің маркетингтік шеберлігі де көмектесті. Сахна өте сапалы болды: «Бұл операны тыңдағандай көруге де болады, және Роберт ле диабльдің нағыз авторы – декоратор Цицери болған деседі». Әрине, бизнесмен Вэрон клак пен оның жетекшісі Огюстен Левассорды қалай пайдалануды (және төлеуді) білген. Бірақ, сөзсіз, Майербиердің музыкасының жаңалығы мен бояуы үлкен құрметке лайық. Оның неміс музыкалық білімі мен Италияда операны көп жылдар бойы зерттеуі париждік көрермендерге ұнады, олар «таңғалу мен қызығушылықты сезінуді қалады». Сынаушы Ортиг Майербиердің «итальян әндері мен неміс оркестрлеуінің тоғысқан жерінде орналасқанын» жазды. Майербиер ерекше үйлесімдерге, текстураларға және түпнұсқа оркестрлеуге көп көңіл бөлді, мысалы, төменгі латунь аспаптары мен ағаш үрлемелілердің Бертраммен байланысты хроматикалық пассаждар орындауы; Операның кейіпкерлерді сомдаудағы кемшіліктері де байқалды. Мысалы, Роберттің шешімсіздігі «Роберт ле диабльдегі ең аз шайтандық нәрсе – Роберттің өзі» деген пікірге әкелді. Бірақ сыншы Фетис барлық пікірдің біртұтастығын білдірді: «Роберт ле диабль – тек шедевр ғана емес, сонымен қатар музыка тарихындағы ерекше туынды, ол композитордың беделін нығайтуға қажетті барлық қасиеттерді біріктіреді деп ойлаймын». 1832 жылдың қаңтар айында ол Легион құрметі орденінің мүшесі атанды. Бұл жетістік – Майербиердің белгілі отбасылық байлығымен бірге – оның әріптестерінің арасында қызғаныш тудырды. Берлиоз «Мен Майербиердің [Операға] Роберт ле диабльді қоюға әкімшілікке өз ақшасынан алпыс мың франк төлеп көндіргенін ұмыта алмаймын» деп жазды; ал Шопен «Майербиер Роберт ле диабль сахнаға қойылғанша Парижде үш жыл жұмыс істеуге және өз шығындарын өзі төлеуге мәжбүр болды. Үш жыл – бұл өте ұзақ, тым көп».

A number of factors influenced the opera's very favourable reception. The initial cast contained leading singers of the period and, as it changed, equally brilliant stars (e. g. Falcon) were introduced as replacements. The sensational plot and the notoriety of the Nuns' ballet ensured that the opera was a hot topic in journals and reviews. This was assisted by the marketing skills of the director Véron and the publisher Schlesinger. The scenery was of exceptional quality: "This was as much an opera to see as to hear, and it has been argued that the real hero behind Robert le diable was Cicéri, the designer." And of course the businessman Véron knew how to use (and pay) the claque and its leader Augustin Levasseur. But undoubtedly the novelty and colour of the music of Meyerbeer deserves major credit. The alliance of his German musical training, along with his study of opera for many years in Italy, was highly attractive to a Parisian audience which 'asked only to be astonished and surprised.' The critic Ortigue wrote that Meyerbeer 'straight away [took] his position at the crossroads where Italian song and German orchestration have to meet.' Meyerbeer paid close attention to unusual combinations and textures and original orchestration, examples being the use of low brass and woodwind playing chromatic passages associated with Bertram;

The opera was perceived to have weaknesses of characterization. For example, Robert's dithering behaviour led to one comment that "what is least diabolical in Robert le diable is Robert himself." But the critic Fétis gave the consensus opinion: "Robert le diable is not only a masterpiece; it is also a remarkable work within the history of music [it] seems to me to unite all the qualities needed to establish a composer's reputation unshakeably." In January 1832 he was awarded membership of the Légion d'honneur. This success – coupled with Meyerbeer's known family wealth – inevitably also precipitated envy amongst his peers. Berlioz wrote "I can't forget that Meyerbeer was only able to persuade [the Opéra] to put on Robert le diable by paying the administration sixty thousand francs of his own money"; and Chopin lamented "Meyerbeer had to work for three years and pay his own expenses for his stay in Paris before Robert le diable could be staged Three years, that's a lot – it's too much."

Ықпал

Роберттің табысы Париж операсының өркендеуіне, XIX ғасырдағы операның музыкасына, қойылымына және танымалдығына, сондай-ақ балет өнеріне зор әсер етті. Операның премьерасы шілде революциясынан көп ұзамай өтті, ал оның сенсациялық және жаңашыл әсерлері оны жаңа, либералды шілде монархиясының идеяларымен байланыстырды. Берлиоз айтқандай, Мейербирде "талантты болу ғана емес, сәтті болуға да қабілеті болды". Оноре де Бальзак (оның «Гамбара» повесінде) және Генрих Хайне (оның «Анжелика» поэмасында) операға деген қызығушылықтарын білдірген замандас жазушылардың екеуі ғана. Александр Дюма «Конт Монте-Кристо» романының бір бөлімін Роберттің екі актісінің арасына орналастырды, ал Жорж Сан бұл туралы өзінің «Voyageur хаттары» еңбегінде кеңінен жазды. Бұл XIX ғасырдағы роза аталған жалғыз опера. Сонымен қатар, Роберттегі тарихи мазмұнның болмауы, сөзсіз, буржуазияны операға тартуға ықпал етті, оған дейін опера аристократиялық ойын-сауық ретінде қарастырылатын. Операның табысы үкіметтің Веронға басқару құқығын сату арқылы жүзеге асырған «жекешелендіру» саясатын да ақтады, бұл көркем өнердегі мемлекеттік бақылау мен демеушіліктің азаюындағы маңызды кезең болды. Верон операны тапсырыс бермесе де (революциядан кейін ғана басқаруды қолға алған), Роберт операның менеджері ретінде оның алғашқы жаңа қойылымы болды, ал оның табысы ұқсас туындыларды тапсыру саясатын нығайтты. Олардың қатарында Мейербирдің «Гугеноттар», Фроменталь Халевидің «Жұмысшы», Даниэль Аубердің «Густав III» опералары бар. Бірақ олар Роберт сияқты «бірдей таң қалдыратын театрлық риториканы» қолданғанмен, «қорқынышты аяқтамаларға» жеткізіп, жаңа опера тұтынушыларының талғамына сай, күрделі сюжеттерді ұсынды. Олар 1830 жылдан 1850 жылға дейінгі кезеңде Парижді Еуропаның опера астанасы ретінде бекітті, ал операның өзі оның орталығына айналды. 3-ші актідегі балет кейбір мамандар балет бланкілерінің (бас балерина мен балет корпусының барлығы ақ киімде билейтін) алғашқысы деп санайды, ол XIX ғасыр репертуарының сүйіктісіне айналды. Кейінгі мысалдарға Ла Сильфида (1832) (Филиппо Тальонидің хореографиясы және оның қызының орындауы), Жизель (1841), Па де Кватре (1845) және Лес Сильфидтер (1909) жатады. Операдан алынған музыка сол кездегі көптеген виртуоздық туындылардың нысаны болды. Композитор және виртуоз Франц Листтің оның тақырыптарынан жасаған керемет транскрипциясы («Robert le diable естеліктері») оның визиткасы болды: ол бірнеше рет бағдарламалық концерттерін үзіп, көрермендердің талабы бойынша орындауға мәжбүр болды. Морис Шлезингер басып шығарған күні 500 данасы толығымен сатылып кетті және дереу қайта басылды. Шлезингердің музыкасын жарық көрген Роберттің табысы оны банкроттықтан сақтап қалды дегенді айтуға болады. Фредерик Шопен мен Огюст Франхом 1832 жылы виолончель мен фортепианоға арналған опера тақырыптары бойынша концерттік дуэт жазды, ал итальяндық пианист және композитор Адольфо Фумагалли операның сол қолға арналған күрделі фантазиясын шығарды (Op. 106). Операға негізделген басқа туындылардың арасында Адольф фон Хензельт пен Жан Амеди Мероның шығармалары бар. Эдгар Дега монахтар балетінің көрінісін екі рет суреттеді. Оның ертерек нұсқасы (1871) Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында сақталады. 1876 жылы Дега әнші Жан Батист Фоур үшін (Бертрам рөлін орындаған) үлкен нұсқасын суреттеді, бұл нұсқа Лондондағы Виктория және Альберт мұражайында орналасқан. Операның танымалдылығы көптеген пародиалар мен пастиштерді тудырды, соның ішінде В. С. Гилберттің «Роберт шайтан» туындысы, ол 1868 жылы Лондонның Гайетти театрында ашылды. Ол Эндрю Ллойд Веббердің «Операның арбауы» пьесасының ашылу сахнасында айтылады, онда аукционға шығарылатын заттардың бірі «Лот 664: Мейербирдің 1831 жылғы «Роберт ле дьябл» қойылымынан жасалған ағаш тапанша және үш адам бас сүйегі» деп сипатталады.

The success of Robert had profound consequences, for the institution of the Paris Opéra itself, for the music, staging and popularity of nineteenth century opera as a whole, and for ballet. The fortuitous timing of the opera's premiere, not long after the July Revolution, and its sensational and novel effects, meant that it was widely identified with the new, liberal, ideas of the July Monarchy. As Berlioz commented, Meyerbeer had "not only the luck to be talented, but the talent to be lucky." Honoré de Balzac (in his novella Gambara) and Heinrich Heine (in his poem Angélique) are just two of the contemporary writers to express their fascination with the opera. Alexandre Dumas set a chapter of The Count of Monte Cristo between two acts of Robert; and George Sand wrote about it at length in her Lettres d'un voyageur. It is the only nineteenth century opera to have a rose named after it. Also, the absence of starchy historical content in Robert doubtless played a part in attracting the bourgeoisie to the opera, until then regarded as primarily an aristocratic entertainment. The success of the opera also justified the government's policy of 'privatization' in selling the management to Véron, and this was a landmark in the dilution of state control and patronage in the fine arts. Although Véron had not commissioned it (having taken control only after the Revolution), Robert was his first new production as manager of the Opéra, and its success underwrote his policy of commissioning similar works. These were to include Meyerbeer's Les Huguenots, Fromental Halévy's La Juive, and Daniel Auber's Gustave III. However, while they used 'the same dazzling theatrical rhetoric' as Robert, they led to 'uniformly horrific dénouements' with 'gripping moral urgency', their more sophisticated plot lines reflecting the changes in taste of the new opera clientele. They established Paris as Europe's opera capital, with the Opéra itself as its centre, in the period 1830 until 1850. The Act 3 ballet is regarded by some as the first of the ballets blancs (whereby the principal ballerina and the corps de ballet are all clothed in white) which became a favourite of the nineteenth century repertoire. Later examples include La Sylphide (1832) (also choreographed by Filippo Taglioni and danced by his daughter), Giselle (1841), Pas de Quatre (1845) and Les Sylphides (1909). Music from the opera became the subject of numerous virtuoso works of the time. The brilliant transcription of its themes (Reminiscences de Robert le diable) made by the composer and virtuoso Franz Liszt was so popular that it became his calling card: on more than one occasion he was forced to interrupt his programmed concerts to play it because of the demands of the audience. On the day of its publication by Maurice Schlesinger, the edition of 500 was completely sold out and it had to be immediately reprinted. Indeed, the success of Robert, whose score was also published by Schlesinger, was said to have saved him from bankruptcy. Frédéric Chopin and Auguste Franchomme jointly composed a Grand duo concertant on themes from the opera, for cello and piano, in 1832, and the Italian pianist and composer Adolfo Fumagalli composed an elaborate fantasy on the opera for left hand alone as his Op. 106. Other pieces based on the opera included works by Adolf von Henselt and Jean Amédée Méreaux. Edgar Degas painted the scene of the Nuns' ballet twice. The earlier version (1871) is in the Metropolitan Museum of Art, New York. In 1876 Degas painted a larger version for the singer Jean Baptiste Faure (who had sung the part of Bertram); this version is in the Victoria and Albert Museum, London. The work's popularity spawned many parodies and pastiches including one by W. S. Gilbert, Robert the Devil, which opened at the Gaiety Theatre, London in 1868. It is referenced in the opening scene of Andrew Lloyd Webber's The Phantom of the Opera, where one of the items being auctioned off is described as "Lot 664: a wooden pistol and three human skulls from the 1831 production of Robert le diable by Meyerbeer."

Жазбалар

YearCast(Роберт, Алиса, Изабель, Бертрам, Раймбо)Дирижер, Опера және оркестрЖазушы1968 Джорджо Мериги, Стефания Малагу, Рената Скотто, Борис Христофф, Джанфранко Манганотти Нино Сандзоньо, Маджо Музикале Фиорентино операсы мен хоры(Маджо Музикаледе итальян тіліндегі қойылымның жазбасы, 7 мамыр) CD: Pantheon MusicCat: XLNC 127WorldCat1985 Ален Ванзо Мишель Лагранж Жүн Андерсон Сэмюэл Рами, Вальтер Донати Томас Фултон, Париж операсының оркестрі мен хорыCD: AdonisCat: 850031985 Рокуэлл Блейк Мишель Лагранж Жүн Андерсон Сэмюэл Рами, Вальтер Донати Томас Фултон, Париж операсының оркестрі мен хоры(Пале Гарньедегі қойылымның бейнежазбасы, маусым)DVD: EncoreCat: DVD 20062000 Цзяньи Чжан Марина Мещерякова Нелли Миричиу Кванчуи Юн, Стефан Рюгер Марк Минковски, Берлин мемлекеттік операсының оркестрі мен хоры(Берлиндегі Штаатсопер унтер ден Линдендегі қойылымның жазбасы, 14 наурыз) CD: House of OperaCat: CD 6892000 Уоррен Мок Аннализа Распаглиози Патриция Чофи Джорджо Суриан, Алессандро Коделуппи Ренато Палумбо, Оркестр Интернационале д'Италия, Братислава камералық хорыCD: DynamicCat: CDS 368/1 32012 Брайан Хаймел Марина Поплавская Патриция Чофи Джон Релие Жан Франсуа Боррас Даниэль Орен Корольдік опера үйінің оркестрі мен хорыВидео: Opus ArteCat: OABD7121D (Blu ray);OA1106D (NTSC DVD)2013 Брайан Хаймел Кармен Джаннаттасио Патриция Чофи Аластер Майлс Мартиаль Дефонтен Даниэль Орен Салерноның "Джузеппе Верди" филармониялық оркестрі, Салерно опера театрының хорыCD: Brilliant ClassicsCat: 94604 (3)2022 Джон Осборн Амина Эдрис Эрин Морли Николас Куржаль Нико Дарманин Марк Минковски Оркестр Националь Бордо Аквитен, Бордо Ұлттық операсының хоры3 CD және 168 беттік кітап, мәтін француз және ағылшын тіліндеBru ZaneCat: BZ 1049