Кіріспе

Луганск облысындағы қала, Украина. Ресейдегі қала.

Хрустальный немесе Красный Луч – Украинаның шығысындағы Луганск облысындағы қала. Қаланың халқы шамамен ... адамды құрайды. Тарихи тұрғысынан, бұл қала Донбас аймағындағы ең маңызды көмір өндіру орындарының бірі болған. Қала 1880 жылдары аймақта көмір кен орындарының табылуынан кейін құрылды және келесі ғасыр ішінде дамыды. 1920 жылға дейін ол алғашқы қоныс салушының тегімен аталған Крындачивка деп белгілі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қалада шайқастар болды. 2014 жылы Ресей-Украина соғысы басталғаннан бері, қала кеңінен мойындалмаған Луганск Халық Республикасы тарапынан басылып алынды, ал 2022 жылдың 30 қыркүйегінде Ресейдің аннексиялауынан кейін Ресей бақылауына көшті.

Ресей империясы

Қала 1880 жылдары Ресей империясында Крындачивка деп аталатын кен орны ретінде құрылған. Бұл жердің негізі сол аймақтағы бай көмір кен орындарының жақында табылуымен байланысты. Қаланың бастапқы атауы жерді иеленген «Криндах» деген адамның есімінен шыққан. Кен орны мен теміржол станциясының маңында ауыл өсті. Алғашқы үш ірі шахта 1900–1903 жылдары салынды. Сол кезде Ресей империясында, әсіресе Крындачивка маңындағы оңтүстік аймақтарда, қарқынды индустрияландыруға байланысты көмірге сұраныс күшейді. 1920 жылдың желтоқсанында ауыл Красный Луч деп қайта аталды. Елді мекен 1926 жылы қала мәртебесін алып, дамуын жалғастырды.

Дегенмен, 1941 жылдың жазында неміс әскері жаңа шабуылға көшіп, 18 маусымда қаланы басып алды. 1943 жылдың 1 тамызында танымал Екінші дүниежүзілік соғыс ұшқышы Лидия Литвяк Красный Луч базасынан соңғы миссиясына ұшып, одан қайтып оралмады. Красный Лучты 1943 жылдың 1 қыркүйегінде Қызыл Армияның Оңтүстік майданының 51-ші армиясы азат етті. Жаугерлер қаланы тастап кетер алдында көп бөлігін қиратты. Оккупация аяқталған кезде халық саны 11 400 адамды құрады, бұл соғысқа дейінгі көрсеткіштің бес бөлігіне тең. Оккупациядан кейін инфрақұрылым бірте-бірте қайта жаңартылды. 1989 жылдың қаңтарында қала халқы 113 278 адамды құрады. Красный Луч маңызды көмір өндіру орталығы болып қала берді. 2004 жылдың 21 сәуірінде қаланың жаңа туы қабылданды, онда Украина туының көк және сары түстерімен бірге күннің қызыл сәулелері, тісті дөңгелектер және көмір суреті бейнеленген.

Ресей-Украина соғысы

2014 жылы басталған Донбасстағы соғыс кезінде Красный Луч Ресейдің басшылығымен құрылған Луганск Халық Республикасының (ЛНР) бақылауына өтті. Қалалық аурухана соғыс кезінде ЛНР жауынгерлері тарапынан да пайдаланылды. 2014 және 2015 жылдары Ресейге жақтас қарулы топтар Красный Луч және Ресей басып алған басқа да украин қалаларындағы евангелистік христиандар мен басқа да аз саны бар христиан дін өкілдерін "қорқытып-үркітті" деген хабарлар тарады. 2016 жылғы 12 мамырда украин парламенті украиндық декоммунизация заңдарына сәйкес қаланың атын Красный Лучтан Хрустальный деп өзгертті. Бірақ, оккупациялық сепаратистер бұрынғы коммунистік атауды қолдануын жалғастырды. Сонымен қатар, қаланың ресми туында украин түстері болғандықтан, ЛНР билігі украиндық екі түсті туды Луганск Халық Республикасының туының түстерімен ауыстырылған өздері жасаған ту нұсқасын пайдаланды. Украинадағы әкімшілік реформаларға сәйкес 2020 жылы Хрустальный Украина үкіметі тарапынан Ровенки ауданындағы Хрустальный қалалық бірлестігі ретінде ресми түрде бекітілді. Алайда, ЛНР және кейіннен Ресей Украина үкіметінің аймаққа қатысты билігін мойындаған жоқ және қаланы Красный Луч қалалық округінің құрамына жатқызады. 2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіру кезінде қала 2022 жылғы 16 маусымда украиндық "Точка-У" баллистикалық зымырасының шабуылына ұшырады, нәтижесінде 2-ші армия корпусына қарасты үлкен ресейлік оқ-дәрі қоймасы жарылды. Шабуылдың видеосы әлеуметтік желілерде тарады, онда Луганск Халық Республикасының жауынгерлері паналап, оқ-дәрі жарылысынан қашып бара жатқандары көрінді. 2022 жылғы 23-24 шілде түнде украин барлауы ресейлік әскерилердің базасы ретінде пайдаланылып келген қонақ үйге Украина Қарулы Күштерінің тағы бір шабуыл жасағанын, оның салдарынан 100-ге жуық ресейлік әскери қаза тапқанын хабарлады. 2022 жылғы 30 қыркүйекте Ресей Луганск облысындағы аумақтарды бір жақты түрде аннексиялағанын жариялады.