Кіріспе

Доли – металл жақтарын қалыптастыруға арналған құралдар тобының атауы. Әдетте, доли бір қолмен ұстауға ыңғайлы, қисық немесе әртүрлі пішінді беті бар қатты металлдан жасалған құрал. Көбінесе, долиниң бірнеше беті болады, олардың әрқайсысының өзіндік қисықтық радиусы бар (үш өлшемді француз қисығы сияқты), бұл шеберге құралды қолдануда кең мүмкіндіктер береді.

Жалпы түрлері

Ең көп таралған түрлері – өкше, аяқ, үшбұрыш немесе үтір, жалпы мақсаттағы немесе трек және жұмыртқа тәрізді долилер. Жұмыртқа тәрізді долилер көбінесе балға мен доли жиынтығына кірмейді, бірақ ерекше пішініне байланысты өте пайдалы. Өкше доли: бір жағынан ұзын радиусқа, екінші жағынан жазыққа ие, сондықтан ол аяқ киімнің өкшесіне ұқсайды. Бір беті дөңгелек, екіншісі жазық. Аяқ доли: бір жағынан қысқа радиусқа ие және өкшеден екі есе ұзын. Сол сияқты, оның да дөңгелек және жазық жақтары бар. Үшбұрыш доли немесе "Үтір": ол үтір сияқты көрінеді, тар жағы тығыз контурлар үшін өте қолайлы. Жалпы мақсаттағы доли немесе "Трек": көптеген әртүрлі беттері мен контурлары бар, күшті соққылар кезінде ұстауға ыңғайлы. Жұмыртқа тәрізді доли: әртүрлі контурларда дөңгелек пішіндес, бірақ бір жағында тік жиектері мен бұрыштары бар. Долиді металл пішінін долидің қисығына келтіру үшін балға ретінде немесе металлдың дөңгелеуіне немесе ойылуына арналған қисық бетті қамтамасыз ету үшін кішкентай есен ретінде пайдалануға болады. Олар көбінесе автокөлік жөндеуде металл жақтарын пішіндеуге қолданылады, әсіресе балғамен соғу қиын жағдайларда. Оларды металлдың қатаюын арттыру үшін тіреу ретінде де қолдануға болады. Портативті есен ретінде қолданылғанда, доли "снаппер" көмегімен қаданы ұстап тұруға мүмкіндік береді. Мұндай долилер көбінесе цилиндр пішіндес болады және жұмыс істеу үшін массасына сенеді. Оны пайдалану процесі "ұстап тұру" деп аталады. Долилерді қайық жасау кезінде шегелерді бекіту үшін де қолдануға болады. Клинкер (қайық жасау) туралы қараңыз.